Hà Giang, Tuyên Quang: Cần chuyển hướng mới trong kế hoạch công tác dân số

Tuyên Quang: Trung tâm DS-KHHGĐ trăn trở với định biên 3 người/trung tâm.

Tại buổi làm việc với Ban chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ tỉnh Tuyên Quang (ngày 10/8), nhiều vấn đề nóng trong công tác dân số tại tỉnh miền núi này đã được nêu ra bàn thảo.

TS Lê Cảnh Nhạc phát biểu tại buổi làm việc với Ban chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ tỉnh Tuyên Quang

Ban chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ tỉnh Tuyên Quang đã đẩy mạnh việc tổ chức thực hiện Chương trình Mục tiêu Quốc gia Dân số -KHHGĐ. Năm 2014, nhiều chỉ tiêu chuyên môn DS-KHHGĐ/chăm sóc SKSS của Tuyên Quang đạt kết quả tốt. Tỷ lệ phát triển dân số tự nhiên là 1,05%; Tỷ lệ áp dụng biện pháp tránh thai hiện đại đạt 76 %... 6 tháng đầu năm 2015, tỷ lệ sinh con thứ 3, số trẻ sinh ra đều giảm so với cùng kỳ năm ngoái.

Việc thực hiện chiến dịch truyền thông, lồng ghép cung cấp dịch vụ CSSKSS/KHHGĐ và các dự án về dân số được tổ chức hàng năm, hướng vào vùng sâu, vùng xa đã tác động mạnh mẽ đến ý thức và hành động của đồng bào dân tộc thiểu số.

Bên cạnh đó, đội ngũ làm công tác DS - KHHGĐ của tỉnh từng bước được kiện toàn và được nâng cao về trình độ, nghiệp vụ chuyên môn, kỹ năng tuyên truyền, vận động… Hiện, Tuyên Quang đã tuyển dụng toàn bộ 100% cán bộ chuyên trách DS-KHHGĐ là viên chức cấp xã.

Tuy nhiên, Tuyên Quang lại là tỉnh có số biên chế cán bộ làm việc tại Trung tâm DS-KHHGĐ các huyện, thành phố thấp nhất cả nước với trung bình 3 biên chế/trung tâm. Bà Đặng Quỳnh Thư, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ (Tổng cục DS-KHHGĐ, thành viên Đoàn công tác) cho hay, trung bình cả nước, mỗi trung tâm DS-KHHGĐ có 6,4 cán bộ, ở Tuyên Quang, con số này chưa được 50% mức trung bình. Tại cấp tỉnh, trung bình cả nước, mỗi Chi cục DS-KHHGĐ có 19 biên chế, thì Tuyên Quang chỉ có 12 biên chế làm việc.

Phản ánh từ các Trung tâm DS-KHHGĐ trong tỉnh Tuyên Quang, với 3 biên chế tại Trung tâm DS-KHHGĐ, gồm một giám đốc, một cán bộ làm công tác kế toán, và một cán bộ làm công tác truyền thông, ghi chép, cập nhật biến động dân số tổng hợp từ các xã…, khối lượng công việc khổng lồ, lực lượng này rất vất vả, quá tải trong công việc, đặc biệt trong các mùa Chiến dịch tăng cường truyền thông, cung cấp dịch vụ chăm sóc SKSS/KHHGĐ.

Mặc dù chưa đưa Trung tâm DS-KHHGĐ về trực thuộc UBND cùng cấp, nhưng lãnh đạo Sở Y tế và nhiều ban ngành tại Tuyên Quang bày tỏ sự ủng hộ, đồng thuận cao với mô hình này. Ông Đào Duy Quyết - Giám đốc Sở Y tế tỉnh Tuyên Quang cho hay: Nếu thực hiện mô hình này sẽ phát huy tối đa lợi thế trong việc tham mưu, triển khai công tác trên địa bàn huyện.

Một vấn đề khác rất bức xúc tại Tuyên Quang là tỷ số giới tính khi sinh năm 2014 của tỉnh này lên tới 116 bé trai/100 bé gái, cao hơn rất nhiều so với trung bình toàn quốc, vượt quá xa so với mức “an toàn” 104-106/100. Trong khi đó, tỷ lệ sinh, tỷ lệ sinh con thứ 3 của tỉnh chỉ xung quanh mức 7% - mức không cao so với một tỉnh miền núi.

Hà Giang: Giữ nguyên mô hình tổ chức Trung tâm DS-KHHGĐ như hiện nay, chờ Thông tư liên tịch giữa Bội Y tế - Bộ Nội vụ

Tại Hà Giang, Đoàn công tác đã có buổi làm việc với Ban chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ thành phố Hà Giang và tỉnh Hà Giang, trong ngày 11/8.

Điểm nhức nhối nhất ở tỉnh này là mức sinh, tỷ lệ sinh con thứ 3, các chỉ số tử vong sơ sinh dưới 1 tuổi, dưới 5 tuổi, tỷ lệ tảo hôn, kết hôn cận huyết… tại tỉnh này đều nằm “top đầu” cả nước. Theo thống kê, tỷ suất chết trẻ em dưới 1 tuổi trên 1.000 trẻ sinh sống là 35,3%o (so với toàn quốc là 15,3%o), tỷ suất chết trẻ em dưới 5 tuổi là 54,6%o (so với toàn quốc là 23,1%o).

Với tỉnh có 87% đồng bào dân tộc thiểu số, 140/195 xã là xã đặc biệt khó khăn này, năm 2014, tỷ suất sinh thô là 22,57%o, tỷ lệ sinh con thứ 3 là 17,6%... Dù còn rất cao do xuất phát điểm thấp, nhưng báo cáo của Ban chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ tỉnh đã thể hiện được, chỉ số này đã có phần giảm qua từng năm.

Do đó, mục tiêu của Hà Giang trong thời gian tới vẫn là giảm mức sinh, giảm tỷ lệ sinh con thứ 3, giảm thiểu tảo hôn, kết hôn cận huyết.

Bởi trong năm 2014, trong tổng số hơn 5.000 cặp kết hôn, thì có tới 740 cặp tảo hôn (14,5%) và 19 cặp kết hôn cận huyết. Thậm chí, tại huyện đồng bằng Bắc Quang, có tới 223 cặp tảo hôn, chiếm gần 30%. Tại huyện Đồng Văn, Yên Minh, con số này lần lượt là 161-104 cặp tảo hôn.

Hà Giang hiện chưa tuyển dụng đội ngũ cán bộ chuyên trách dân số xã vào viên chức, chưa đưa Trung tâm DS-KHHGĐ huyện về trực thuộc UBND cùng cấp.

Ông Dương Minh Hòa - Phó trưởng ban Tuyên giáo tỉnh ủy Hà Giang, nguyên Bí thư huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện Xín Mần rất đồng tình với mô hình đưa Trung tâm DS-KHHGĐ về trực thuộc UBND cùng cấp. "Bằng kinh nghiệm bản thân đã 29 năm làm việc tại cơ sở và tâm huyết với công tác Dân số, chăm sóc sức khỏe nhân dân, theo tôi, nếu thực hiện mô hình này sẽ rất thuận lợi cho cả cấp ủy, chính quyền địa phương và ngành Dân số, huy động tối đa nguồn lực, sự ủng hộ, quan tâm sâu sát của cấp ủy, chính quyền, các ban ngành, đoàn thể" - ông Hòa nói.

Ông Lương Viết Thuần – Giám đốc Sở Y tế Hà Giang cho hay, Hà Giang vẫn giữ nguyên mô hình tổ chức bộ máy Trung tâm DS-KHHGĐ là đơn vị độc lập trực thuộc Chi cục DS-KHHGĐ, đến khi có Thông tư liên tịch giữa Bộ Y tế - Bộ Nội vụ sẽ điều chỉnh.

Chị Phan Thị Cương, cán bộ dân số phường Minh Khai, thành phố Hà Giang bày tỏ nguyện vọng được tuyển dụng làm viên chức. Đây cũng là mong muốn của toàn bộ đồng nghiệp của chị tại Hà Giang. Hiện mỗi tháng, các chị được nhận 890.000 đồng thù lao từ ngân sách tỉnh, thành phố.

Phát biểu kết luận tại các buổi làm việc, TS Lê Cảnh Nhạc, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS - KHHDG đã trân trọng cảm ơn sự quan tâm, chỉ đạo, lãnh đạo, sự vào cuộc quyết liệt, chia sẻ khó khăn của cấp ủy Đảng, Chính quyền, ban, ngành, đoàn thể hai tỉnh Tuyên Quang, Hà Giang trong thời gian qua.

Tuyên Quang đã đưa đội ngũ cán bộ dân số cơ sở thành viên chức cấp xã, còn Hà Giang dù chưa thực hiện được mô hình này, nhưng cũng đã có những hỗ trợ chế độ chính sách cho cộng tác viên, cán bộ dân số cấp xã… để động viên, khuyến khích tinh thần của đội ngũ này đối với công tác DS-KHHGĐ…

Đồng thời, Phó Tổng cục trưởng cũng đánh giá cao những nỗ lực của đội ngũ tỉnh Tuyên Quang, Hà Giang trong thực hiện công tác DS-KHHGĐ. Đối với các tỉnh miền núi, đi lại vô cùng khó khăn, địa bàn rộng lớn, trình độ dân trí không đồng đều…, những nỗ lực của các cán bộ chuyên trách, cộng tác viên dân số, các cán bộ dân số từ tỉnh đến cơ sở, rất đáng quý và cần được khích lệ hơn nữa.

TS Lê Cảnh Nhạc lưu ý với Hà Giang, đã có sự chênh lệch rất lớn giữa công tác DS-KHHGĐ vùng cao và vùng đồng bằng. Tại thành phố Hà Giang, hiện một phụ nữ sinh chưa tới 2 con, tỷ lệ sinh con thứ 3 chỉ khoảng 3%. Tuy nhiên, tại Đồng Văn, Mèo Vạc…, đặc biệt tại vùng đồng bào dân tộc Mông, mỗi phụ nữ sinh tới gần 5 con, tỷ lệ sinh con thứ 3, tỷ lệ chết trẻ dưới 1 tuổi, dưới 5 tuổi rất cao.

Điều này cho thấy, trong thời gian tới, cụ thể trong kế hoạch công tác DS-KHHGĐ giai đoạn 2016-2020, Hà Giang cần xác định rất rõ sự khác biệt trong công tác này tại các vùng.

TS Lê Cảnh Nhạc cho rằng, tại Thành phố Hà Giang, không nên chỉ lo mục tiêu giảm sinh nữa, mà cần tập trung nâng cao chất lượng dân số, cung cấp các dịch vụ chăm sóc SKSS/KHHGĐ, tiếp thị xã hội phương tiện tránh thai, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân thành thị. Còn tại các huyện vùng cao, nhiệm vụ giảm sinh vẫn là “tối thượng”, có thế mới nâng cao chất lượng dân số tại đây…

Thu Nguyên/Báo Gia đình & Xã hội