Hà Nội ký cam kết không siêu âm công bố giới tính thai nhi: Các cơ sở ngoài công lập sẵn sàng vào cuộc

Tư vấn khám sàng lọc cho các bà mẹ mang thai tại Trung tâm DS-KHHGĐ quận Ba Đình. ẢnH: H.A

Nhiều quận, huyện tỉ số giới tính khi sinh cao

Mất cân bằng giới tính khi sinh (GTKS) đang là một câu chuyện không của riêng ai. Các chuyên gia về Dân số cảnh báo, với tỉ số GTKS cao trong mấy năm gần đây (năm 2013 là 113,8 trẻ trai/100 trẻ gái), trong vòng 15–20 năm nữa, khoảng 4 triệu đàn ông Việt Nam có nguy cơ không thể lấy được vợ là người Việt Nam.

Mặc dù đã có những nỗ lực và các giải pháp tích cực làm giảm tới 1,5 điểm phần trăm so với năm 2012, song ước tính tỉ số GTKS của Hà Nội năm 2014 vẫn là 114,5 bé trai/100 bé gái. Đặc biệt ở một số quận, huyện, tỉ số GTKS đã tăng đến mức đáng báo động, có 8/29 quận, huyện, thị xã ở mức cao hơn 120 bé trai/100 bé gái. Trong đó, huyện Đan Phượng tỉ số GTKS lên tới 139 bé trai/100 bé gái, Phúc Thọ 134/100, Sóc Sơn 133/100), Mỹ Đức 129/100... Các chuyên gia dân số khuyến cáo, nếu Hà Nội không triển khai quyết liệt các biện pháp, tỷ lệ này sẽ tăng nhanh trong thời gian tới.

Đề cập đến vấn đề này, ông Nguyễn Đình Lân - Phó Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Hà Nội cho biết, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này vẫn là do tâm lý muốn sinh nhiều con, thích con trai ở đa số cặp vợ chồng còn quá nặng nề. Bên cạnh đó, các dịch vụ lựa chọn GTKS ở nước ta cũng khá phổ biến và đa dạng, tạo ra một thách thức rất lớn cho việc kiểm soát được tỷ lệ GTKS. Tình trạng phụ nữ mang thai biết được giới tính thai nhi (GTTN) khá cao. Nhiều người làm dịch vụ sẵn sàng “lách luật” như việc dùng “từ lóng”: “Thai nhi này giống mẹ”, “mạnh mẽ”, “dịu dàng”, “cho đi đá bóng với bố”… để thông báo về giới tính của thai nhi.

Khi được hỏi, hầu hết các cán bộ làm công tác DS -KHHGĐ đều khẳng định, có hiện tượng các phòng khám tư tiếp tay cho người dân lựa chọn GTKS, nhưng rất khó phát hiện để xử lý. Cho đến nay, trên bình diện cả nước, cơ quan chức năng mới xử lý được 2 trường hợp ở Hưng Yên và ở Kiên Giang vì cung cấp dịch vụ siêu âm chẩn đoán giới tính. Tuy nhiên, theo ông Tạ Quang Huy – Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Hà Nội, với những biện pháp nghiệp vụ và giám sát chặt chẽ, năm 2012 và 2013 thanh tra Sở Y tế Hà Nội đã phát hiện, xử lý Phòng khám đa khoa 3A (số 1 Nguyễn Chánh, Phùng Hưng, Hà Đông) vì sai phạm trong khám, chữa bệnh, chẩn đoán GTTN và một nam bác sĩ tại Phòng khám số 112 (Dịch Vọng, Cầu Giấy) vì tuyên truyền, bán sản phẩm que thử giới tính thai nhi.

Nói “không” với chẩn đoán giới tính thai nhi

Nhằm từng bước ngăn ngừa, giảm thiểu tình trạng mất cân bằng GTKS, Hà Nội đang từng bước có những giải pháp tích cực giải quyết vấn đề này.

Ông Tạ Quang Huy cho biết thêm, hàng năm Ban Chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ TP Hà Nội đều tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và phân cấp cho các quận, huyện thực hiện. Theo đó, các quận, huyện một năm ít nhất có 2 lần kiểm tra và báo cáo thành phố. Tất cả các phòng khám đều có cam kết không công bố GTTN với đoàn kiểm tra. Hàng năm Chi cục DS-KHHGĐ Hà Nội phối hợp với thanh tra Sở Y tế kiểm tra dịch vụ y tế trên địa bàn và phối hợp với thanh tra của Sở Thông tin và Truyền thông kiểm tra các trang web và các đầu sách phát hành trên địa bàn có vi phạm việc tuyên truyền lựa chọn GTTN hay không. Theo ông Huy, đây là lần đầu tiên, Hà Nội tổ chức ký cam kết với các phòng khám ngoài công lập trên địa bàn và chọn quận Ba Đình làm điểm. “Bên cạnh việc ký cam kết này, Hà Nội vẫn tích cực triển khai công tác tuyên truyền và coi đây là giải pháp mũi nhọn nhằm tác động trực tiếp đến nhận thức và chuyển đổi hành vi của người dân để giảm thiểu tình trạng mất cân bằng GTKS. Có như vậy, kết quả mới thực sự bền vững”, ông Tạ Quang Huy nói.

Bà Trần Thị Tố Tâm – Giám đốc Trung tâm DS-KHHGĐ quận Ba Đình cho hay, trên địa bàn quận có nhiều bệnh viện, trong đó có Bệnh viện Phụ sản Hà Nội nên tập trung nhiều phòng khám tư nhân hoạt động gần các bệnh viện này. Theo báo cáo của Trung tâm DS-KHHGĐ quận, tỷ số GTKS của Ba Đình bắt đầu tăng đột biến vào năm 2007, với chỉ số 110/100, năm 2008 là 113/100, năm 2009 là 115/100 và đến năm 2013 đã tăng lên 118/100. Hiện phường có tỉ số GTKS cao nhất là phường Vĩnh Phúc (131/100), tiếp đến là Kim Mã (130/100), Ngọc Hà (130/100), Giảng Võ (126/100), Điện Biên (121/100), Thành Công (118/100), Ngọc Khánh 110/100.

Ngày 12/12, có mặt tại UBND phường Ngọc Khánh, đại diện 23 phòng khám sản khoa ngoài công lập trên địa bàn quận Ba Đình đã ký cam kết nghiêm chỉnh chấp hành các quy định của Nghị định số 176/2013/NĐ – CP về Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế. Theo đó, các phòng khám không tuyên truyền, phổ biến, tư vấn phương pháp để có được GTTN theo ý muốn; không chẩn đoán, xác định GTTN; không vi phạm các quy định về lựa chọn GTTN; không loại bỏ thai nhi vì lý do lựa chọn giới tính. Nếu vi phạm các quy định trên, cơ sở hoàn toàn chịu trách nhiệm và nhận các hình thức xử phạt theo quy định của pháp luật.

Đại diện cho các phòng khám ký cam kết đợt này, BS Nguyễn Minh Sơn – phòng khám 88 dốc Phụ sản Hà Nội cho biết đã và sẽ thực hiện theo đúng cam kết đã ký: “Trên thực tế có khoảng 10% sản phụ hỏi về GTTN và phần lớn trong số họ đều là người đã sinh con đầu lòng là gái. Chúng tôi đều nhẹ nhàng giải thích cho khách hàng về việc không chẩn đoán GTTN để mọi người hiểu và tôn trọng phòng khám”. Về phía chính quyền, ông Nguyễn Quang Trung - Phó Chủ tịch UBND quận Ba Đình khẳng định, sau lễ ký kết này, quận sẽ tiếp tục triển khai tới 13 phường còn lại trên địa bàn, tăng cường quản lý và tuyên truyền, vận động các cơ sở khám chữa bệnh tư nhân ký cam kết và người dân nghiêm túc thực hiện không siêu âm lựa chọn GTTN.

Hà Anh