Người trẻ còn chủ quan với đột quỵ

Gia tăng tỷ lệ đột quỵ ở người trẻ

Theo Trung tâm Đột quỵ , Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An , trong 6 tháng đầu năm, số bệnh nhân điều trị nội trú tại trung tâm là 3.027 người, tăng 10,36% so với cùng kỳ năm 2024. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự chủ quan, bỏ qua các dấu hiệu nhận biết. Trong đó, có 157 trường hợp được khai thông mạch não bằng thuốc tiêu sợi huyết trong điều trị nhồi máu não cấp, tăng hơn 34%. Đồng thời, có 118 ca chụp và can thiệp lấy huyết khối động mạch não, tăng gấp đôi so với cùng kỳ.

Bên cạnh đó, tổng số ca can thiệp thần kinh đạt 173 ca, tăng hơn 16%. Công suất sử dụng giường bệnh trung bình tại trung tâm trong 6 tháng đầu năm đạt 146% và hiện tại đạt 160 % (120 ca bệnh/75 giường). Đặc biệt, số người trẻ bị đột quỵ đang có xu hướng gia tăng. Người trẻ và người trung niên chiếm khoảng 30% tổng ca đột quỵ .

Theo các bác sĩ ở Trung tâm Đột quỵ, các bạn trẻ thường nghĩ đột quỵ là bệnh của người già. Trên thực tế, các biểu hiện như chóng mặt, nói khó, tê bì nửa người thì nhiều người thường xuyên bỏ qua và nghĩ bị vấn đề khác chứ không phải đột quỵ.

Đầu tháng 8 vừa qua, bệnh nhân Nguyễn Hồng Phương, 40 tuổi, trú tại xã Đức Châu, vào viện cấp cứu với triệu chứng liệt nửa người trái, nói khó, nuốt khó. Bệnh nhân có tiền sử tăng huyết áp. Sau khi chẩn đoán nhồi máu não do xơ vữa mạch máu, bệnh nhân được điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết. Hiện bệnh nhân đang được theo dõi sát tại Trung tâm.

Trường hợp khác là bệnh nam 32 tuổi, tiền sử khỏe mạnh, nhập viện vì đột ngột đau đầu, tê tay, khó nói. Theo người nhà, bệnh nhân có thói quen hút thuốc lá trong thời gian dài. Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị nhồi máu não, đang điều trị và theo dõi tích cực tại bệnh viện.

Ths.BS nội trú Đào Thanh Lưu, Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An cho biết, đột quỵ thường gặp ở người cao tuổi. Tuy nhiên, hiện nay đang có xu hướng gia tăng ở nhóm người trẻ, đặc biệt trong độ tuổi từ 30 đến 50. Đây là thực trạng đáng báo động, gây ra gánh nặng lớn về bệnh tật cho gia đình và xã hội. Chính vì vậy, việc nâng cao hiểu biết về đột quỵ, cách phòng ngừa và nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo là vô cùng cần thiết trong công tác truyền thông sức khỏe cộng đồng.

Các dấu hiệu nhận biết

Theo bác sĩ Đào Thanh Lưu, đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tàn phế ở Việt Nam cũng như trên thế giới. Đây là bệnh lý cấp tính liên quan đến mạch máu nuôi não, xảy ra khi có tình trạng tắc nghẽn hoặc vỡ mạch máu não. Bệnh được chia thành hai thể chính, đột quỵ nhồi máu não (do tắc nghẽn mạch máu) và đột quỵ xuất huyết não (do nứt, vỡ mạch máu). Trong đó, đột quỵ nhồi máu não chiếm khoảng 80% tổng số ca.

Có nhiều yếu tố nguy cơ dẫn đến đột quỵ não. Trong đó, những người có bệnh lý nền như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu, rối loạn đông máu hoặc các bệnh tim mạch như rối loạn nhịp tim, bệnh van tim là đối tượng có nguy cơ cao. Ngoài ra, lối sống thiếu vận động, sử dụng các chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá hoặc chất gây nghiện cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Riêng đột quỵ não nhất là với người trẻ, nguyên nhân thường do các bất thường về mạch máu não, vấn đề về tim mạch hoặc những thói quen xấu trong sinh hoạt hằng ngày.

Hiện nay, tỷ lệ bệnh nhân đột quỵ được đưa đến cấp cứu trong "khung giờ vàng" vẫn còn thấp. Chỉ hơn 30% bệnh nhân nhập viện trong khoảng thời gian quan trọng này, và chỉ khoảng 23% đến bệnh viện trong vòng 4,5 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng. Điều này khiến tỷ lệ người được can thiệp tái tưới máu, phương pháp điều trị quan trọng giúp cứu sống và hạn chế di chứng chỉ đạt khoảng 14%, dẫn đến nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề.

Theo các bác sĩ, "thời gian vàng" trong điều trị đột quỵ thiếu máu não là trong vòng 270 phút (4,5 giờ) nếu sử dụng thuốc tiêu huyết khối để làm tan cục máu đông, hoặc trong vòng 6-8 giờ nếu áp dụng kỹ thuật lấy huyết khối cơ học trong trường hợp tắc động mạch lớn. Tuy nhiên, người bệnh càng được điều trị sớm trong khoảng thời gian này thì khả năng phục hồi càng cao và nguy cơ di chứng càng thấp.

Bác sĩ Đào Thanh Lưu cho biết, cách nhận biết các dấu hiệu đột quỵ như đột ngột yếu liệt tay chân một bên, nói khó, không nói được, chóng mặt, mất ý thức, mất định hướng không gian hoặc thời gian. Khi phát hiện người thân hay bất kỳ ai có các biểu hiện nghi ngờ đột quỵ, nếu người bệnh còn tỉnh táo, cần nhanh chóng gọi cấp cứu và đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được đánh giá, chẩn đoán và xử trí kịp thời.

Trong trường hợp bệnh nhân hôn mê hoặc có biểu hiện co giật, cần sơ cứu đúng cách, đặt người bệnh nằm nghiêng, tránh để va đập vào các vật cứng trong khi chờ nhân viên y tế đến.

Theo bác sĩ Đào Thanh Lưu, để phòng tránh đột quỵ hiệu quả, người bệnh cần chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ như tiểu đường, mỡ máu, xơ vữa động mạch, bệnh van tim, rối loạn nhịp tim, các bệnh lý về máu, thận, phổi... Đồng thời, việc thay đổi lối sống cũng rất quan trọng, duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế rượu bia, ăn uống khoa học và rèn luyện thể dục thường xuyên.

Đặc biệt, với những người có bệnh nền như tăng huyết áp, tim mạch hay tiểu đường, cần tái khám định kỳ và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ. Đây là những bước cơ bản nhưng thiết yếu giúp giảm thiểu nguy cơ cũng như hậu quả nặng nề mà đột quỵ có thể mang lại.

Hoàng Trinh