Học cùng… hương khói

Mấy ai biết rằng ngay giữa Thủ đô Hà Nội cũng có những ngôi trường lụp xụp, dột nát, những ngôi trường phải “ở đậu” đất đình làng hàng chục năm nay.

 

 

Nằm ngay giữa trung tâm Hà Nội, Trường tiểu học Nguyễn Bá Ngọc và đình làng Kim Mã Thượng (phường Cống Vị, quận Ba Đình) chen nhau trong khuôn viên chỉ ngót 1.000m². Đình làng rộng chừng 200m², tương đương khoảng sân chung, phần còn lại cỡ 600m² là khuôn viên dành cho trường học. Trong quỹ đất rộng chỉ bằng 2 sân... tennis này là nơi “trú chân” của 10 phòng học, phòng hội đồng, phòng ăn ngủ với gần 400 con người cả học sinh và giáo viên. Lối vào trường cũng là lối đi chính của đình làng, sân trường là sân đình và lò hoá vàng mã thì án ngữ ngay cổng trường.

 

Cô và trò Trường tiểu học Nguyễn Bá Ngọc vừa học vừa "tham quan" đình. Ảnh: C.T

 

Vào những ngày lễ Tết, rằm, mùng một hàng tháng, hàng trăm người chen nhau ở cổng để vào lễ bái. Học sinh, giáo viên chen chúc, len lỏi giữa dòng người đông nghịt để vào lớp. Mùi hương trầm, vàng mã bao trùm khắp bầu không khí lớp học. Tiếng ồn ào của người ra kẻ vào khiến học sinh không thể tập trung nghe giảng.

 

Trường THCS Tứ Liên dột nát vẫn chưa sửa được vì chung mặt bằng với đình. Ảnh: C.T

 Mặc dù Ban giám hiệu nhà trường và Ban quản lý đình làng Kim Mã Thượng đã có những quy ước để tạo điều kiện cho hai bên cùng có lợi, tuy nhiên theo cô Hiệu phó Vũ Thị Hoa, rất khó hài hoà được quyền lợi của mỗi bên. “Nhiều khi nhà trường muốn cải tạo lại một vài hạng mục xuống cấp để thuận tiện hơn cho việc giảng dạy đều không làm được. Đơn cử như dãy nhà cấp 4 đối diện với mặt tiền của đình làng, do mái lợp tôn và thấp nên mùa hè nóng nực khiến học sinh và giáo viên như ngồi trong lò lửa. Nhà trường có đề xuất sẽ làm thêm một mái che ở phía trên để hạn chế sự nóng bức nhưng lại án ngữ trước mặt đình, Ban quản lý đình không cho phép vì mái trường sẽ cao hơn mái đình. Để giải quyết tình trạng này, quận Ba Đình đã phải đầu tư làm giàn phun nước để chống nóng cho học sinh tại các phòng học này”, cô Hoa cho biết. Sự “chung đụng” như thế đã khiến việc học tập, sinh hoạt của học sinh cũng như công tác giảng dạy của giáo viên gặp rất nhiều khó khăn.

 

 

Chung cảnh với Trường tiểu học Nguyễn Bá Ngọc là Trường tiểu học Tứ Liên và Trường THCS Tứ Liên thuộc phường Tứ Liên, quận Tây Hồ. Hai ngôi trường và hai ngôi đình làng cùng chung khuôn viên, ngăn cách nhau bởi hàng rào sắt. Trường THCS Tứ Liên nằm đối diện với đình làng Nội Châu, còn sau lưng đình làng này lại là... Trường tiểu học Tứ Liên. Phía trước trường tiểu học là khuôn viên của đình Tứ Xuyên. Thành lập và đi vào hoạt động từ năm 1959, Trường THCS Tứ Liên được xây dựng trên đất của đình Nội Châu. Đến nay, ngôi trường này đã có thâm niên gần 50 năm “ở đậu” trên đất đình làng.

 

“Với lượng dân cư trong phường Tứ Liên sẽ có không dưới 600 học sinh trung học cơ sở. Vậy mà, hiện tại chúng tôi chỉ có 10 lớp và 340 học sinh, khoảng 260 em đã chuyển đi nơi khác để học”.   Thầy Nguyễn Văn Hoạch, Hiệu trưởng Trường THCS Tứ Liên

“Trường hiện chỉ có 1 dãy nhà 2 tầng với 6 phòng học cùng 2 dãy nhà cấp 4 với 5 phòng mượn, không đủ cho điều kiện dạy và học tối thiểu của các khối lớp. Các phòng chức năng như phòng nhạc, thư viện, phòng thí nghiệm... đều không có, chúng tôi phải quây hành lang, tận dụng tối đa diện tích trống để chứa giáo cụ. 31 cán bộ, giáo viên chung một phòng hội đồng, phòng Hiệu trưởng kiêm luôn phòng y tế, gần 400 học sinh và giáo viên chung 2 nhà vệ sinh”, thầy Nguyễn Văn Hoạch, Hiệu trưởng Trường THCS Tứ Liên cho biết.

 

Chúng tôi có mặt tại Trường THCS Tứ Liên, trong khi Ban quản lý đình làng đang hoàn thiện những hạng mục cuối cùng để chuẩn bị cho lễ kỉ niệm 5 năm ngày trùng tu đình. Cùng lúc đó, Hội đồng giáo viên trường cũng phải họp khẩn cấp để thống nhất xin ý kiến Phòng giáo dục quận cho học sinh nghỉ vào ngày... đình làm lễ. Chưa hết, cuộc họp còn xin phương án xử lý hai dãy nhà cấp 4 bị sụt mái, ngói vỡ từng đống trong phòng học, nước xuống lênh láng sau trận mưa lụt vừa qua.

 

 

Cùng với nỗi khổ do khuôn viên chật hẹp, việc học chung với các đình làng ồn ào, mù mịt hương khói đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng dạy và học, cũng như sức khoẻ của giáo viên, học sinh. Hiện trạng đó khiến các trường này dần mất đi không ít giáo viên, học sinh.

 

Cô Vũ Thị Hoa, Phó hiệu trưởng Trường tiểu học Nguyễn Bá Ngọc cho biết, đầu vào học sinh lớp 1 của trường ngày càng giảm về số lượng. Những năm trước đến ngày khai giảng, trường nhận không dưới 160 học sinh, vậy mà qua từng năm giảm dần còn 120, 100 học sinh. Năm 2008, khối lớp 1 của trường chỉ còn vỏn vẹn... 67 học sinh. Các cô lo ngại năm sau số học sinh đến học còn giảm hơn nữa. Sau một vài năm học tại đây, học sinh cũng đã lần lượt chuyển đi nơi khác.

 

Qua tìm hiểu, hầu hết các phụ huynh trên địa bàn có con đang học mẫu giáo, hoặc sắp vào lớp 1 đều không có ý định cho con vào học tại những ngôi trường này. Một phụ huynh ở phường Tứ Liên nói: “Chúng tôi ngày xưa cũng học ở đây, nhưng bây giờ các cháu cần phải có môi trường tốt mới có thể học tốt được. Ở đây từ không gian chơi đến công cụ giảng dạy, môi trường sư phạm đều thiếu thốn thì ai muốn cho con em mình vào học”.

 

Không chỉ có học sinh, phụ huynh học sinh lựa chọn cho con em mình môi trường học khác, mà giáo viên tại các trường học chung với đình làng cũng lần lượt xin chuyển trường. Thầy Hoạch nói: “Vừa rồi có một giáo viên đã chuyển đi. Cách đây mấy hôm, một giáo viên dạy toán trình độ thạc sĩ cũng xin Ban giám hiệu được chuyển trường”. Thầy Hoạch lo rằng, tình trạng này sẽ không biết phải xử lý như thế nào. “Tôi không nỡ giữ, mà giữ cũng không được!”, thầy Hoạch buồn bã.