Hội thảo báo chí với chính sách dân số và phát triển theo định hướng mới

Hội thảo nhằm cung cấp thông tin định hướng truyền thông phản ánh nhanh chóng kịp thời, chuyên sâu về những vấn đề mới trong công tác DS và Phát triển theo Kết luận 119-TW/KL về tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 47-NQ/TW của Bộ Chính trị Khóa IX của Ban Bí thư công tác DS-KHHGĐ.

Đến dự buổi hội thảo có Tiến sĩ Lê Cảnh Nhạc - Phó tổng cục trưởng Tổng cục Dân số - KHHGĐ (Bộ y tế); ông Nguyễn Bé - Phó chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; bà Phạm Thị Mỹ Lệ - Phó chi cục trưởng Chi cục Dân số - KHHGĐ TP. HCM...

Khai mạc hội thảo, Tiến sĩ Lê Cảnh Nhạc tóm tắt tình hình dân số trong suốt 55 năm qua với những khó khăn thuận lợi và định hướng nhiệm vụ với công tác dân số trong thời kỳ mới.

Tiến sĩ Lê Cảnh Nhạc phát biểu khai mạc Hội thảo

Trước đây, nói đến dân số là nói đến việc sinh đẻ có kế hoạch, nghĩ đến dân số là nghĩ đến kế hoạch hóa gia đình, và trong suốt 55 năm qua, chúng ta chỉ làm một việc duy nhất là giảm sinh, đưa được mức sinh từ 6,3 con về còn 2,1 con (là mức sinh thay thế) với một phụ nữ đang ở độ tuổi sinh đẻ. Trong 10 năm nay, chúng ta đã đưa được mức sinh từ 1,9-2,1 con là mức sinh mơ ước của các quốc gia trên thế giới. Tuy nhiên, việc giảm dân số quá nhanh trong một thời gian ngắn khiến Việt Nam đứng trước nguy cơ dân số bị già hóa.

Dù nước ta đang có cơ cấu dân số vàng (số người độ tuổi lao động chiếm 2/3), nhưng có tốc độ già hóa dân số nhanh. Các quốc gia trên thế giới mất hàng trăm năm như Pháp là 110 năm, Mỹ 67 năm, Thủy Điển 85 năm, Trung Quốc và Nhật Bản mất 26 năm, thì ở Việt Nam chỉ mất 18 năm sẽ chuyển sang dân số già.

Cùng với đó, việc vấn đề giảm sinh không đồng đều giữa các vùng miền; mất cân bằng giới tính nghiêm trọng đã gây ra nhiều khó khăn cho sự phát triển kinh tế đất nước.

Cụ thể, ở TP. HCM, mức sinh trung bình của một phụ nữ đang ở tuổi sinh nở là 1,3 con, khu vực miền Đông Nam Bộ là 1,5 con, ở Đồng bằng Song Cửu Long 1,7 con thì ở các tỉnh miền núi phía Bắc, miền Trung còn rất cao, từ 2,7 – 3,6 con. Nhìn vào có thể thấy, những khu vực có điều kiện kinh tế tốt thì sinh ít, trong khi những nơi nghèo lại sinh nhiều con.

So với các nước châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ…, việc mất cân bằng giới tính ở Việt Nam diễn ra sau tới 2 năm nhưng tốc độ gia tăng nhanh, bất thường rất khó kiểm soát. Tỷ lệ “vàng” về giới tính ở Việt Nam là 103 – 106 bé trai/100 bé gái, nhưng hiện nay là 120 bé trai/ 100 bé gái. Việc mất cân bằng giới tính không chỉ khiến cho nam giới khó lấy vợ, cơ cấu gia đình thay đổi mà còn phát sinh các tệ nạn như mại dâm, buôn bán người… gia tăng.

Hội thảo có sự tham gia của các cơ quan chức năng, báo chí

Đứng trước những khó khăn, thách thức đó, ngày 4/1/2016, Ban Bí thư TW khóa 11, ra kết luận số 119, về việc tiếp tục thực hiện nghị quyết 47, của TW đảng khóa 9. Kết luận này nêu rõ vấn đề chuyển hướng chiến lược công tác dân số với hai định hướng quan trọng, là nghị quyết mới về vấn đề dân số và chuyển từ dân số kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển. sự phát triển bao hàm các lĩnh vực, nhiệm vụ đáp ứng được vấn đề về dân số như kiểm sóat quy mô, chất lượng…dân số. Trên cơ sở đó, tương tác với các bộ nghành. Trong đó, dân số là mẫu số chung để kích hoạch cho sự phát triển trong xây dựng các kế hoạch phát triển quốc gia của các bộ, ngành.

Mặc dù dân số chúng ta có mức sinh thay thế thấp hơn mức chung 2,1, song mức sinh không đồng đều giữa các vùng miền nên thông điệp mỗi cặp vợ chồng nên sinh đủ 2 con cũng là thông điệp chung cho cả nước. Việc quan trọng chúng ta cần làm hiện nay là làm sao để đạt được mức sinh thay thế đồng đều giữa các vùng miền.

Ông Nguyễn Bé - Ủy viên thường vụ, Phó chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam phát biểu tại Hội thảo

Để làm được điều đó, sự cố gắng của những người làm công tác dân số là chưa đủ mà cần có sự giúp sức quan trọng của các cơ quan truyền thông báo chí. Kết luận 119-TW/KL, chỉ rõ truyền thông, nhà báo có vai trò trung tâm trong vấn đề này. Những vấn đề được xem là khô khan như dân số nhưng thông qua những tác phẩm truyền thông, báo chí có tâm sẽ thành những câu chuyện hay, ý nghĩa, những hình ảnh sống động, sâu sắc dễ đi vào lòng người.

Bảo Hằng