Hơn 20 biến chứng có thể xảy ra khi chạy thận nhân tạo

Cán bộ công an lấy mẫu dịch để giám định và thu thập tài liệu liên quan phục vụ công tác điều tra. ảnh: C.T

Những ai có chỉ định chạy thận nhân tạo?

TS Nguyễn Hữu Dũng phân tích, thận là cơ quan chính để bài tiết các sản phẩm, chất độc trong cơ thể con người. Nói cách khác, thận có chức năng lọc để đào thải các chất độc. Với những người thận bị hư, suy thận thì chức năng lọc để đào thải các chất độc nói trên không đáp ứng được, dẫn tới các chất độc trong cơ thể tăng lên.

Suy thận chỉ có biểu hiện lâm sàng khi cả hai quả thận bị hủy hoại trên 90% đơn vị hoạt động, vì thế rất khó nhận biết. Biểu hiện chỉ rõ ràng khi suy thận cấp hoặc suy thận mạn ở giai đoạn cuối, với những biểu hiện như: Rối loạn tiểu tiện (lượng nước tiểu giảm hoặc lượng nước tiểu tăng quá nhiều), nước tiểu có bọt, tiểu ra máu. Cơ thể có các triệu chứng của thừa nước như phù, phù chân, tăng huyết áp, suy tim... Các dấu hiệu của tăng chất độc trong máu như buồn nôn, nôn ói, chán ăn, đau cơ, đau xương khớp, co rút cơ hoặc liệt, loạn nhịp tim, khó ngủ, nổi mẩn da, ngứa da... Bệnh nhân suy thận cũng gặp các triệu chứng của thiếu máu, da xanh xao, chóng mặt, kèm theo các triệu chứng của bệnh lý gây suy thận như tiêu chảy, phỏng, chảy máu cấp, đau lưng, đau bụng, tiểu khó...

Suy thận có thể xảy ra đột ngột gọi là suy thận cấp, hoặc diễn tiến từ từ- thường gọi là suy thận mạn. Khi suy thận cấp, chức năng thận có thể hồi phục được. Suy thận mạn là chức năng thận suy giảm dần và cuối cùng mất hoàn toàn. Với những người bệnh này, cần có phương tiện hỗ trợ thay chức năng thận đã hỏng. Chạy thận nhân tạo chính là nhằm mục đích đó, tức để làm thay chức năng của thận và áp dụng với những người đã suy thận nặng, thận đã hỏng lâu (thông thường áp dụng với những bệnh nhân mà chức năng thận chỉ còn 10-15%). Dù vậy, chạy thận nhân tạo không bao giờ bằng được quả thận khỏe tự nhiên.

Chạy thận nhân tạo là biện pháp lọc máu, qua màng lọc là màng nhân tạo. Máu được dẫn ra ngoài cơ thể bằng vòng tuần hoàn ngoài cơ thể để lọc các sản phẩm cặn chuyển hóa (như ure) và nước dịch dư thừa, duy trì sự cân bằng điện giải, rồi máu được dẫn trở lại cơ thể. Nhờ có biện pháp này, các bệnh nhân suy thận mạn được kéo dài đời sống thêm tới 20 năm hoặc hơn, chất lượng cuộc sống của họ ngày càng tốt hơn. Thậm chí, có nhiều bệnh nhân nữ bị suy thận giai đoạn cuối, phải lọc máu chu kỳ tới 7 năm vẫn có thể mang thai, sinh con an toàn.

Cẩn trọng để tránh biến chứng

Các bác sĩ cho biết, bản chất của chạy thận nhân tạo là có hệ thống màng lọc, qua màng lọc này cho phép thấm những chất độc trong cơ thể ra. Trong lọc thận nhân tạo, đường máu và đường dịch chia riêng, trong đó đường lọc máu sẽ có quả lọc. Với các trang thiết bị trong lọc thận ngày càng hiện đại như ngày nay, hầu hết bệnh nhân chạy thận nhân tạo đều được kiểm soát tốt, dù vậy những phản ứng thông thường trong chạy thận vẫn thường gặp. Y văn thế giới đã ghi lại những ca chạy thận có biến chứng nhưng thường đơn lẻ và từ rất lâu.

TS Dũng cho biết, có khoảng hơn 20 biến chứng có thể xảy ra trong quá trình chạy thận nhân tạo. Đây thường là tai biến khá nghiêm trọng vì xảy ra trong thời gian ngắn. Biến chứng thường gặp nhất là tụt huyết áp, nếu không xử lý trong vòng 10 phút thì cũng có thể tử vong. Tụt huyết áp cũng ảnh hưởng, gây ra tình trạng buồn nôn và nôn. Đây cũng là triệu chứng sớm của hội chứng mất cân bằng thẩm thấu. Bên cạnh đó, nó cũng có thể gây ra chuột rút, đau đầu. Bệnh nhân có thể bị đau ngực, đau lưng, sốt và ớn lạnh (do có chí nhiệt tố hoặc độc tố vi khuẩn xâm nhập vào máu do sử dụng nước pha dịch lọc không đạt tiêu chuẩn).

Ngoài ra, nếu có sai sót trong khâu kỹ thuật, chỉ cần 10 ml khí vào trong máu bệnh nhân cũng không thể cứu bởi có thể gây tắc các mạch trong cơ thể. Tuy nhiên, trường hợp này là rất hiếm vì máy móc hiện nay hiện đại có hệ thống cảnh báo tốt.

TS Dương Đức Hùng, Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp – Bệnh viện Bạch Mai chỉ ra thêm một số biến chứng nữa thường xảy ra khi chạy thận nhân tạo, gồm: nhiễm trùng máu thông qua các vết chọc ven; tác dụng phụ khi dùng thuốc trong quá trình chạy thận như mề đay, mẩn ngứa, chóng mặt, dị ứng, nặng hơn là sốc phản vệ…

Quỳnh An