Khó đủ đường trong công tác

Khoa Dân số thuộc Trung tâm Y tế huyện Phú Tân có trụ sở là căn phòng khoảng 30m2. Ảnh: T.G

Khó tiếp cận lãnh đạo địa phương

Chị Tạ Thúy Hằng (Trưởng khoa Dân số, Trung tâm Y tế huyện Phú Tân) và chị Trần Thị Kiều Thẩm (Phó khoa Dân số, Trung tâm Y tế  huyện Ngọc Hiển, chưa có Trưởng khoa) đều thừa nhận tình trạng cán bộ dân số gần như không thể tiếp cận cấp ủy - chính quyền huyện trong suốt thời gian qua.

Theo cơ chế làm việc hiện hành, Trưởng khoa Dân số sẽ tham mưu ý tưởng, kế hoạch, chương trình, hoạt động… đến Phó Giám đốc Trung tâm Y tế phụ trách dân số. Người này sẽ ghi nhận và báo cáo Giám đốc xin ý kiến chỉ đạo. Sau khi xem xét, Giám đốc Trung tâm Y tế sẽ đăng ký một cuộc gặp với Phó Chủ tịch UBND huyện phụ trách lĩnh vực văn hóa - xã hội, người đồng thời là Trưởng ban Chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ huyện để trình bày và xin ý kiến. Người trình bày là Giám đốc hoặc ủy quyền cho Phó Giám đốc Trung tâm Y tế phụ trách Khoa Dân số. Hiếm khi Trưởng khoa Dân số có cơ hội được trình bày trước Trưởng ban Chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ huyện. Trong một năm, Trưởng khoa Dân số được tiếp cận Trưởng ban Chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ và các thành viên, nếu những vị này dự họp đầy đủ, trong cuộc họp nửa năm một lần theo quy định, tức là được nhìn, được nghe nhiều hơn được nói.

Trong khi đó, chia sẻ từ ông Huỳnh Ngọc Ngô, Giám đốc Trung tâm DS-KHHGĐ huyện Năm Căn (địa phương giáp cả huyện Phú Tân và Ngọc Hiển) thì chuyện gặp Phó Chủ tịch UBND huyện - Trưởng ban Chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ để đề xuất, tham mưu công việc là thường xuyên, liên tục và rất dễ dàng.

Bất kỳ ai từng tham gia lĩnh vực DS-KHHGĐ đều nằm lòng phương châm hoạt động của ngành này từ xưa đến nay. “Nếu không có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, một mình ngành Dân số không thể làm nên thành quả gì trong công tác”. Chính vì phương châm hành động này mà Ban Chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ các cấp từ Trung ương đến địa phương được thành lập, trong đó Trưởng ban Chỉ đạo vừa là “ngọn cờ hiệu triệu” ban - ngành - đoàn thể, vừa là cầu nối giúp lãnh đạo cấp ủy và Hội đồng Nhân dân huyện tiếp cận công tác DS KHHGĐ. Để các cấp này nhìn nhận thấu đáo và đưa ra những quyết sách hợp lý thúc đẩy hoạt động dân số, Giám đốc Trung tâm DS-KHHGĐ huyện phải tiếp cận liên tục và tham mưu hiệu quả đến Trưởng ban Chỉ đạo, tức Phó Chủ tịch UBND huyện. Đáng tiếc là mô hình thí điểm sáp nhập tổ chức - bộ máy hoạt động y tế - dân số tuyến huyện ở Cà Mau đã khiến Trưởng khoa Dân số bị mất hai cơ hội thực hiện phương thức vận động: Một cơ hội vận động lãnh đạo cấp ủy -chính quyền và một cơ hội vận động ban - ngành - đoàn thể.

Không còn đủ thời gian, tâm sức cho công tác dân số

Lý giải vì sao mất cơ hội này, theo chia sẻ của bà Hằng và bà Thẩm, đó là do vị thế của ngành Dân số đã bị mất, hay nói cách khác là tư cách chính trị không còn. Cụ thể Khoa Dân số vì chỉ là một khoa của Trung tâm Y tế huyện nên không có con dấu riêng. Điều này đồng nghĩa với việc để có một công văn gửi đi, Khoa Dân số phải trình Giám đốc, Phó Giám đốc để xin dấu từ Văn phòng Trung tâm Y tế. Văn bản này Trưởng khoa Dân số không đủ thẩm quyền ký - đồng nghĩa với sự hạn chế tối đa cơ hội tiếp cận của Trưởng khoa với lãnh đạo các ban - ngành - đoàn thể.

“Hiện ở Khoa Dân số, chủ yếu là làm việc hành chính thôi. Người thì tiếp nhận dữ liệu từ cán bộ chuyên trách gửi về, người thì cập nhật dữ liệu điện tử về dân cư, người thì làm báo cáo định kỳ hàng tháng, hàng quý theo qui định. Khi nào có chiến dịch theo chỉ đạo của Chi cục thì triển khai thực hiện vậy thôi…”, bà Thúy Hằng mô tả hoạt động của đơn vị mình.

Còn bà Trần Thị Kiều Thẩm chia sẻ: “Về lý thuyết, Phó Giám đốc Trung tâm Y tế huyện vẫn có thể chủ động thực hiện vai trò vận động công tác dân số. Song thực tế cho thấy, với nhiệm vụ y tế nặng nề thì người này khó lòng đủ sức lực, thời gian, dành tâm trí, lòng nhiệt huyết để gõ cửa cấp ủy - chính quyền hay ban- ngành - đoàn thể mà thúc đẩy hoạt động này”.

Càng khó tiếp cận người dân

Để thực hiện hàng loạt nhiệm vụ, mục tiêu ngày càng nặng nề, Chi cục DS-KHHGĐ (tuyến tỉnh) và Trung tâm DS-KHHGĐ (tuyến huyện)  luôn phải là đơn vị kết nối với tất cả sự năng động, sáng tạo, nhiệt huyết để toàn hệ thống chính trị trên địa bàn quan tâm đến công tác DS-KHHGĐ. Thông qua các hoạt động mang tính rộng khắp mới thu hút sự quan tâm, ủng hộ của đông đảo người dân. Vì vậy, với mô hình thí điểm sáp nhập này, Khoa Dân số khi đã khó tiếp cận với hệ thống chính trị thì cũng đồng nghĩa với việc càng khó tiếp cận với người dân.

Hơn một năm qua, ở huyện Phú Tân và Ngọc Hiển, vai trò dẫn dắt đội ngũ cộng tác viên của các cán bộ chuyên trách dân số đã bị lu mờ bởi rất nhiều nhiệm vụ tại trạm y tế. 100% cán bộ chuyên trách dân số đang công tác tại trạm đều được tuyển vì có chuyên môn y tế trình độ trung cấp. Tại Trạm Y tế Ấp Cái  Đôi Vàm (huyện Phú Tân), trên bảng phân công công việc, ngoài nhiệm vụ DS-KHHGĐ, cán bộ chuyên trách phải đảm nhiệm thêm 10 nhiệm vụ khác nữa. Do đó, tình trạng cộng tác viên dân số “bị” cán bộ chuyên trách “bỏ lơ” là điều cũng dễ hiểu vì họ đang còn phải gồng mình với vô số công việc y tế khác!

“Thêm vào đó, tại hai huyện thí điểm này, Khoa Dân số với lực lượng mới, chủ yếu làm công việc hành chính nên cũng khó lòng làm tốt vai trò. Vì thế, thực trạng chung hiện nay là cộng tác viên dân số báo cáo số liệu thế nào thì cán bộ chuyên trách tổng hợp thế ấy nên hiện tượng số liệu vừa chậm, vừa sai là điều khó tránh khỏi. Chỉ khoảng 2 xã trên địa bàn tôi phụ trách là có báo cáo hoạt động tương đối…”, bà Trần Thị Kiều Thẩm chua xót chia sẻ.  

 (còn nữa)

Thanh Giang/Báo Gia đình & Xã hội