Khoảnh khắc sau giờ "hạ súng"

Nhà báo chiến trường không có nghĩa là người đứng ngoài quan sát cuộc chiến" - Đại tá, cựu nhà báo Trần Hồng nhớ lại.

Nhà báo - chiến sỹ

Xuất thân là một người lính nên khi đã là một nhà báo, ông Hồng vẫn giữ tác phong của quân đội. Khi theo chiến dịch, ông cũng được trang bị đầy đủ quân trang súng ống, hành quân như bao chiến sỹ khác, cũng luôn phải đối mặt với cảnh bom rơi đạn lạc, đứng trước họng súng của kẻ thù.

Nhà báo Trần Hồng (người thứ 2 từ trái sang) dưới hầm trú ẩn (Ảnh tư liệu).

Trong những năm tháng tác nghiệp, những mối hiểm nguy từ bom đạn không khiến cho Trần Hồng thấy sợ hãi. Ông vẫn thường nói đùa là do ông nhỏ thó nên dễ chạy và bom đạn khó rơi trúng. Cái ông sợ nhất lại chính là... máu. Ông tự nhận mình bị bệnh "say" máu, cứ mỗi khi nhìn thấy máu là hoa mắt chóng mặt. Nhưng ông lại là một nhà báo ảnh, buộc lòng phải tiếp cận với những hình ảnh chết chóc, đổ máu để tác nghiệp.

Công việc của một phóng viên ảnh chiến trường khác nhiều so với phóng viên viết. Nhà báo ảnh phải trực tiếp ghi lại những gì đã diễn ra bằng hình ảnh nên điều kiện tác nghiệp vô cùng nguy hiểm. Các phương tiện hỗ trợ thời chiến tranh vừa đơn sơ vừa thiếu thốn. Để gửi được những hình ảnh từ chiến trường về toà soạn, ông phải bọc kín phim sống, rồi tìm mọi cách chuyển về. Chiếc phong bì đựng phim của Trần Hồng luôn ghi rõ: "Ai nhặt được chiếc phong bì này, xin vui lòng chuyển về Báo Quân đội Nhân dân. Địa chỉ... Xin chân thành cảm ơn!". Những chiếc phong bì như thế được chuyển qua tay rất nhiều người. Thế nên, có những chiếc phong bì gửi đi nhưng không bao giờ đến được địa chỉ cần tới. Những bức ảnh đó không có cơ hội xuất hiện trên mặt báo.

Có những khoảnh khắc rất con người

Ông Hồng tâm sự: "Tập chân dung ảnh về các bà mẹ, tôi không phân biệt bà mẹ phía bên kia hay phía bên này. Trong quan niệm của tôi, bất cứ người nào cũng có một bà mẹ. Và khi một đứa con bị chiến tranh cướp mất thì người bị tổn thương lớn nhất chính là người mẹ". Có lẽ, ông Hồng đã dành nhiều ưu ái cho đề tài bà mẹ, nên ông luôn có cảm giác được các bà mẹ che chở trên các bước đường hành quân.

Trong sự nghiệp cầm máy, qua nhiều chiến trường, có nhiều khoảnh khắc mà nhà báo Trần Hồng nuối tiếc vì đã không thể ghi lại được. Ông vẫn nhớ về một hình ảnh mà theo ông là "rất con người", đó là câu chuyện khi ông theo chân chiến dịch. Khi ấy, chiến sự vẫn trong thế giằng co, dường như hai bên ngầm định với nhau về thời gian chiến đấu. Đến chừng 6h30 chiều, khi bắt đầu nhá nhem tối, không bên nào bảo bên nào, tất cả đều buông súng để cùng nghỉ ngơi. Ông Hồng cho rằng, đó là khoảnh khắc vô cùng nhân văn trong cuộc chiến tranh. Ông kể tiếp: "Sau giờ "hạ súng", cả ta và địch cùng trở về đơn vị để sinh hoạt. Lúc ấy, một chiến sỹ của ta vác ống bương ra suối lấy nước, trên đường đi, chiến sỹ ấy gặp một người lính đối phương, cũng đi lấy nước ở con suối ấy. Hai người nhìn nhau, họ cùng nở một nụ cười, rồi đường ai nấy bước. Đáng tiếc, khoảnh khắc ấy diễn ra tôi đã không thể ghi lại được".