Không bảo hiểm y tế, mắc bệnh cả nhà lao đao (1): Khoẻ không lo, bệnh vô mới... khốn

Bệnh nhân Phùng Văn Thành (ở Phú Thọ) đang điều trị ở Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Vì không có BHYT, mỗi ngày anh phải trả hơn 4 triệu đồng viện phí, trong khi nếu có BHYT, chi phí chưa đến 1 triệu đồng. Ảnh: Q.An

"Không nghĩ lại đổ bệnh bất ngờ"

Ngày 15/4, anh Phùng Văn Thành (32 tuổi, ở Thanh Thủy, Phú Thọ) đột ngột thấy đau đầu, buồn nôn, nôn, kèm sốt 39oC. Anh được đưa vào Bệnh viện tỉnh Phú Thọ, sau đó chuyển thẳng lên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương với chẩn đoán viêm màng não mủ, phải thở máy qua nội khí quản, đặt sonde dạ dày, sonde tiểu... cùng rất nhiều xét nghiệm hàng ngày khác. Đáng chú ý, anh Thành không có thẻ BHYT, đồng nghĩa với việc anh phải chịu 100% chi phí điều trị.

Chị Phan Thị Lệ (vợ anh Thành) cho biết, ngay khi mới nhập viện, gia đình đã đóng ngay 10 triệu đồng cho bệnh viện gọi là tiền đặt cọc. Từ đó đến nay, mới 6 ngày, nhưng gia đình đã tiếp tục phải đóng thêm 10 triệu đồng. Anh Thành là thợ xây, thu nhập bấp bênh, còn vợ là công nhân may, tổng thu nhập một tháng của gia đình rất ít ỏi. “Gia đình đã phải vay mượn khắp nơi rồi, các con cũng gửi ông bà ở quê nhờ nuôi. Tôi còn không dám thuê nhà trọ ở ngoài để tiện chăm chồng, chỉ vật vờ loanh quanh đây thôi. Giờ không biết nếu điều trị dài ngày thì lấy tiền ở đâu?”, chị Lệ than thở.

Chia sẻ với chúng tôi lý do không mua thẻ BHYT, trong khi giá trị của thẻ một năm chỉ hơn nửa triệu đồng, chị Lệ cho biết: “Gia đình quá chủ quan, chồng tôi còn trẻ thế, lại khỏe mạnh, ai nghĩ bệnh đột ngột”.

BS Đinh Thị Thu Hương - người điều trị chính của bệnh nhân Thành cho biết, giá dịch vụ giường điều trị với bệnh nhân phải thở máy là 360.000 đồng. Nếu không thở máy là 150.000 đồng/ngày, bao gồm: Giường nằm, công chăm sóc và điều trị, điện nước, điều hòa, vệ sinh, an ninh, phòng chống nhiễm khuẩn, hao mòn máy móc đi kèm tại buồng bệnh. Chi phí tổng cộng một ngày (bao gồm cả tiền giường, các chi phí khác…) lên tới hơn 4 triệu đồng. Bình thường, một bệnh nhân viêm màng não mủ sẽ phải điều trị từ 2 - 3 tuần, theo đó, chi phí điều trị lên tới hơn 100 triệu đồng. Nếu có thẻ BHYT, bệnh nhân Thành sẽ chỉ phải đồng chi trả khoảng 20%, tức là khoảng 800.000 đồng/ngày, thay vì 4 triệu đồng/ngày như hiện nay.

Khoa Cấp cứu (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) hiện điều trị khoảng 27-29 bệnh nhân. Số bệnh nhân không có thẻ BHYT chiếm khoảng 10%, hầu hết là lao động tự do. Theo BS Nguyễn Trung Cấp - Phụ trách Khoa Cấp cứu, rất nhiều bệnh nhân vì không có thẻ BHYT, nhưng do chi phí điều trị quá lớn (có những ca phải lọc máu, một ngày phải nộp thêm hơn 20 triệu đồng, bệnh nhân điều trị trao đổi oxy ngoài màng cơ thể ECMO 150 triệu đồng/ca…) đã phải xin về. Hầu hết những người không có thẻ BHYT, khi vào viện nộp viện phí cao, mới chép miệng: "Biết thế thì mua bảo hiểm từ lâu…"

GS.TS Nguyễn Gia Bình - Trưởng khoa Hồi sức tích cực (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết: Tại Khoa, thường có hàng chục bệnh nhân “thập tử nhất sinh”, chi phí điều trị trung bình lên đến 20 - 50 triệu đồng/người.

“Khoa còn khoảng 25% số bệnh nhân không có BHYT, họ là người ở ranh giới giữa nghèo và cận nghèo. Nếu không có thẻ BHYT, gia đình không có tiền tích lũy, chỉ cần một người ốm nặng, có những trường hợp phải bán cả nhà mà không đủ chi phí điều trị”, GS.TS Nguyễn Gia Bình nói.

Đơn cử, tại Khoa Hồi sức tích cực từng điều trị cho một trường hợp rất khó khăn nhưng không có BHYT. Đó là một thai phụ mắc cúm A/H1N1 vì bệnh trọng nên đã qua đời. Các bác sĩ đã kịp mổ lấy thai để cứu sống em bé nhưng với số tiền nợ cũ cộng với việc điều trị cho con hiện tại, người cha thực sự chưa biết phải xoay xở ra sao. Đến nay, gia đình đang nợ bệnh viện tới 300 triệu đồng.

Một bệnh nhân khác cũng không có BHYT, mỗi một ngày phải chi trả 30 triệu đồng để có thể duy trì sự sống bằng phương pháp tim phổi nhân tạo và lọc máu. Gia đình đã có ý xin về vì không thể lo nổi kinh phí. Tuy nhiên, các bác sĩ đã không đồng ý vì bệnh nhân có thể được chữa khỏi. Theo các chuyên gia, với bệnh lý này, nếu có BHYT thì mỗi ngày, bệnh nhân chỉ phải chi trả khoảng 2,4 triệu đồng thay vì 30 triệu đồng. Hiện chi phí cho bệnh nhân này đã là gần 200 triệu đồng.

Cứu mình và cứu người

Từ năm 2015 đến nay, tại Bệnh viện Bạch Mai có khoảng gần 40 người bệnh không có thẻ BHYT phải nằm viện điều trị dài ngày với kinh phí khá cao, có ca lên tới 700 triệu đồng.

Theo BS Nguyễn Trung Nguyên - Phụ trách Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai), có không ít ca nhập viện với tình trạng bệnh nặng vì ngộ độc, cấp cứu hồi sức, phải lọc máu liên tục với chi phí lên tới 20-50 triệu đồng/ngày. Nhưng ngặt nỗi, nhiều ca bệnh lại không có BHYT hỗ trợ chi trả. Phòng Công tác xã hội của Bệnh viện lại phải vận động, kêu gọi các nhà hảo tâm hỗ trợ.

Điển hình như trường hợp cả gia đình ở Chi Lăng (Lạng Sơn) bị ngộ độc nấm. Đến nay, sau gần một tháng điều trị ngộ độc nấm tại Trung tâm Chống độc, hai vợ chồng ông bà H.T.C và C.V.M vừa ra viện. Tổng chi phí điều trị của hai người gần 400 triệu đồng nhưng cả hai ông bà đều không có BHYT. Bệnh viện phải kêu gọi các nhà hảo tâm hỗ trợ với tổng số tiền hơn 200 triệu đồng. Con gái hai bệnh nhân này bày tỏ, giá như gia đình chị tham gia BHYT thì đâu đến nỗi. “Giờ tôi mới thấy sự cần thiết của BHYT”, con gái bệnh nhân nói.

Từ đầu năm đến nay, Trung tâm Chống độc đã phải xin miễn, giảm viện phí cho 4 trường hợp và chi phí cho mỗi trường hợp trung bình là 100 triệu đồng. Thậm chí nhiều bệnh nhân vì không có BHYT, bán cả nhà đi để trả tiền viện phí, sau khi được bệnh viện kêu gọi hỗ trợ từ thiện, mới có tiền chuộc lại căn nhà.

Tại Khoa Cấp cứu (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương), BS Nguyễn Trung Cấp đã không ít lần tự đi vận động các nhà hảo tâm hỗ trợ, trả viện phí cho các bệnh nhân nghèo, nặng, không có BHYT. “Cách đây không lâu, một sản phụ sau sinh bị viêm gan, nhà quá nghèo không thể có tiền điều trị (hơn 80 triệu đồng) đã phải xin về. Khoa đã vận động để trả số tiền này”, BS Nguyễn Trung Cấp cho biết.

GS.TS Nguyễn Gia Bình cho rằng, về nguyên tắc khi bệnh nhân còn cơ hội điều trị thì bệnh viện phải điều trị cho bệnh nhân. Tuy nhiên, nhiều lúc bệnh viện cũng như các tổ chức xã hội cũng không thể hỗ trợ được hết các trường hợp, vì vậy BHYT rất cần thiết.

Quỳnh An