Khu rừng lim đặc biệt ở Nghệ An

Khu rừng lim ở xã Hậu Thành, huyện Yên Thành, Nghệ An.

Rừng lim Tháp Lĩnh có diện tích gần 20 ha. Trong rừng có hàng nghìn cây lim, đường kính từ 30cm trở lên, được người dân xem như chốn "cấm sơn", không ai được xâm phạm. Những bậc cao niên trong làng cũng không biết cánh rừng có từ bao giờ, chỉ biết khi sinh ra rừng đã có. Điều đặc biệt ở khu rừng là trải qua hàng trăm năm, khu rừng nguyên sinh này vẫn bình yên khiến nhiều người đi qua không khỏi ngỡ ngàng.

Nằm nép mình bên rừng lim là ngôi đền Cả được cất bằng gỗ lim hơn trăm tuổi, thờ các vị quan có công với dân với nước. Dưới gốc cây lim cổ thụ cạnh đền Cả là một cái am nhỏ thờ thần Trăn. Tương truyền, ngày xưa, có một vị thần Trăn cai quản khu rừng này. Thần thiêng nên không ai dám đụng đến rừng.

Ông Mai Công Định (SN 1942, trú xã Hậu Thành) - người trông coi đền Cả kể lại, vào thời nhà Lê, trong một lần đi qua xã Hậu Thành, đức thánh Nguyễn Hữu Chỉ (quê Thanh Hóa) nhìn thấy núi Tháp Lĩnh phong cảnh hữu tình, là vùng đất lành chim đậu nên đã đưa con cháu đến khai hoang, chiêu dân lập làng. Để tưởng nhớ công ơn của đức thánh Nguyễn Hữu Chỉ, 5 người dân đã dựng đền Cả dưới chân núi Tháp Lĩnh, gần mộ của ông để hương khói thờ phụng. Ngày rằm, mồng một, người dân địa phương lại đến thắp hương để tưởng nhớ đến ngài. Vào các dịp lễ, Tết, con cháu hồi hương không quên tới đây gieo quẻ, cầu phúc, cầu an.

Qua nhiều thế hệ, đền Cả về sau còn thờ thần trăn và các vị công thần có công với đất nước. Theo quan niệm của người dân, thần trăn rất linh liêng, ngài cai quản, bảo vệ rừng lim Tháp Lĩnh. Nếu có kẻ xấu vào phá hoại, chặt phá cây đều bị thần trừng phạt.

Người dân ở xã Hậu Thành xem rừng lim là báu vật của làng.

Tiếp câu chuyện, ông Lại Văn Ngân (SN 1961, trú tại xã Hậu Thành) - người trông coi bảo vệ rừng Tháp Lĩnh cho biết, rừng lim ở đây chủ yếu là lim xanh và lim sâu róm. Những cây lim đường kính từ 1-2 m. Ngoài cây lim, rừng còn có nhiều cây gỗ quý như trai, gụ, trắc, hương… Đây cũng là nơi cư ngụ của nhiều loài động vật như chim, kỳ nhông, chồn, sóc…

Ông Ngân tâm sự, người dân ở đây ai cũng là người bảo vệ khu rừng này. Tôi vì nhà ở sát rừng nên được giao bảo vệ chính cho khu rừng.  Mọi người tín nhiệm giao nhiệm vụ thì tôi nhận chứ thực ra khu rừng này bao đời nay không có ai xâm phạm. Bởi người dân nơi đây coi khu rừng là bảo bối của mình.

Nhiều cây lim đường kính từ 1-2 m.

Theo người dân địa phương, trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, núi Tháp Lĩnh từng là một địa điểm bị bắn phá, ném bom dữ dội song hễ cây đổ xuống, người dân nơi đây lại kéo nhau đến san lấp hố bom, dựng cây, chăm sóc cây tươi xanh trở lại.

Từ xa xưa, người làng Đức Hậu (nay là xã Hậu Thành) đã đặt ra hương ước để bảo vệ khu rừng này. Nếu ai chặt một cây thì bị phạt nặng, buộc phải trồng lại mười cây và bị bêu danh giữa làng. Nhờ đó, đến nay, trải qua nhiều thế hệ, khu rừng vẫn nguyên vẹn với hàng ngàn cây gỗ quý hàng trăm năm tuổi.

Ông Phạm Văn Luyến - Chủ tịch UBND xã Hậu Thành cho biết, khu rừng rộng gần 15ha, nhưng nó là hòn ngọc, báu vật của xã và của huyện vì nó là khu rừng nguyên sinh duy nhất còn sót lại của huyện Yên Thành. Khu rừng này có 101 loài cây, trong đó nhiều nhất là lim và một số loài gỗ quý như trắc, gụ, lát hoa.

V. Đồng