Kiểm soát chặt bao cao su trên thị trường tự do

Một số sản phẩm bao cao su đảm bảo chất lượng được trưng bày tại Hội thảo. Ảnh: P.V

 “Chúng ta thấy rằng, thành công của công tác DS-KHHGĐ đã có sự tác động, ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của cả dân tộc, đất nước. Nếu năm 1960, mỗi gia đình có bình quân đến hơn 6 con, thì đến nay, bình quân mỗi gia đình chỉ còn xấp xỉ 2 con. Đó là công lao to lớn của công tác DS-KHHGĐ...”, Thứ trưởng Nguyễn Viết Tiến nói.

 Thứ trưởng Nguyễn Viết Tiến cho rằng, để duy trì được quy mô dân số, giữ được thành quả của công tác dân số, đòi hỏi phải có các phương pháp tránh thai phù hợp, hiệu quả. Tại những đất nước càng phát triển thì các phương tiện, biện pháp tránh thai càng hiện đại, phong phú và hiệu quả. Ở Việt Nam, tỷ lệ những người sử dụng các biện pháp tránh thai ngày càng tăng, từ  khoảng hơn 53% (1998)  đến nay đã lên tới 70%.

Trong các biện pháp tránh thai, có biện pháp BCS nam. Tỷ trọng của biện pháp BCS trong tổng số các biện pháp tránh thai tăng lên khá đáng kể. Năm 1988, tỷ trọng khoảng 2,2%; đến nay đã tăng lên gấp 6 lần, khoảng 13,6%. Thứ trưởng Nguyễn Viết Tiến chia sẻ: “Chúng ta “biết ơn” BCS nam vì vào thời điểm cả thế giới bàng hoàng vì sự bùng nổ của đại dịch HIV, BCS góp phần hết sức quan trọng ngăn chặn sự phát triển của HIV. Ngoài ra, BCS nam còn góp phần hiệu quả và an toàn trong việc ngăn chặn sự lây lan, phát triển của các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác như lậu, giang mai...”.

Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng lưu ý, thời gian gần đây, đã phát hiện được trên thị trường tự do có BCS kém chất lượng. Trong khi đó, chưa có cơ quan chức năng Nhà nước nào đảm nhiệm nhiệm vụ quản lý này.

Báo cáo về thực trạng quản lý chất lượng BCS trong Chương trình DS-KHHGĐ, ông Mai Trung Sơn -  Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn và Cung ứng dịch vụ (Tổng cục DS-KHHGĐ) cho biết, BCS (miễn phí, tiếp thị xã hội) được sử dụng trong Chương trình DS-KHHGĐ được sản xuất đảm bảo theo quy trình ISO 4074.  Toàn bộ phương tiện tránh thai nói chung và BCS nói riêng trong Chương trình DS-KHHGĐ được Chính phủ mua từ nguồn Chương trình mục tiêu Quốc gia DS-KHHGĐ hay từ nguồn viện trợ đều được tuân thủ theo quy trình kiểm định nghiêm ngặt về chất lượng sản phẩm, nhằm đảm bảo an toàn, hiệu quả cho người sử dụng.

Còn BCS trên thị trường tự do có nhiều chủng loại, đa dạng; theo kết quả khảo sát (10/2013 của Tổng cục DS-KHHGĐ) có khoảng trên 30 loại khác nhau với các xuất xứ: Trung Quốc, Malaysia, Thái Lan, Ấn Độ, Nhật Bản, Đức, Indonesia, và có loại không rõ xuất xứ. Khảo sát cũng cho thấy, giá bán của các loại BCS trên thị trường tự do này dao động khoảng từ 1.500 đồng  đến 30.000 đồng  (trừ BCS do Tổng cục DS-KHHGĐ triển khai bán tiếp thị xã hội). Giá bán đắt hoặc rẻ của BCS trên thị trường tự do phụ thuộc vào xuất xứ và cấu tạo cũng như tác dụng của sản phẩm. BCS Nhật đắt nhất, rẻ nhất là BCS Trung Quốc. BCS có hình thù con giống hoặc có gân, gai đắt hơn BCS cấu tạo bình thường.

Cần kiểm soát BCS trên thị trường tự do

Theo đánh giá của Công ty Crown Agents (Công ty hỗ trợ phát triển quốc tế Anh), sau khi nhập vào Việt Nam, cung ứng BCS nam ở thị trường  tự do tập trung thông qua các cơ sở bán buôn nằm ở các thành phố lớn, chủ yếu là Hà Nội và TP HCM.

Từ các cơ sở bán sỉ, BCS được mua và phân phối đến các cửa hàng truyền thống và phi truyền thống như hiệu thuốc bán lẻ và các cơ sở thương mại để bán cho người tiêu dùng. Cũng theo kết quả khảo sát, có khoảng 26% BCS trên thị trường tự do chưa đạt chất lượng tại Hà Nội và TP HCM. Do đó, ông David Whybrew - Giám đốc kỹ thuật của Crown Agents kiến nghị Việt Nam cần thiết lập một cơ chế chính thức cho việc kiểm soát chất lượng của BCS trong thị trường tự do.

Đề cập đến vấn đề này, Thứ trưởng Nguyễn Viết Tiến nhấn mạnh: “Chúng ta thấy rằng, nếu sử dụng BCS không đảm bảo chất lượng sẽ gây ra hậu quả nghiêm trọng, làm lây lan bệnh lây truyền qua đường tình dục. Tôi đánh giá cao Tổng cục DS-KHHGĐ đã chủ động tổ chức hội thảo về vấn đề này. Chính vì lẽ đó, chúng ta cần có sự kiểm soát, kiểm tra chặt chẽ, phải có sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý nhà nước về y tế, công thương, các tổ chức xã hội chính trị khác thì kết quả mới đạt như mong muốn”.

Ông Arthur Erken, Trưởng đại diện UNFPA tại Việt Nam phát biểu: "Yêu cầu quản lý hiệu quả chất lượng BCS trên thị trường tự do ở Việt Nam đặt ra những thử thách to lớn đòi hỏi sự phối hợp đa ngành giữa các cơ quan nhà nước liên quan, các tổ chức trong và ngoài nước. UNFPA sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ với các đối tác phát triển để hỗ trợ Bộ Y tế và các cơ quan có liên quan khác trong việc đảm bảo sự có sẵn, dễ dàng tiếp cận và chất lượng BCS ở Việt Nam". 

Ông Arthur Erken cũng đề nghị hội nghị đưa ra được một chương trình hành động cụ thể trong việc xây dựng tiêu chuẩn quốc gia và quy trình kỹ thuật dành cho BCS, cũng như cơ chế đảm bảo chất lượng nhằm đảm bảo chất lượng BCS trên thị trường tự do được giám sát, kiểm soát không chỉ trong quá trình sản xuất, nhập khẩu mà còn trong quá trình bảo quản, phân phối đến người sử dụng.

Tăng cường biện pháp giảm hại

Theo thông lệ của thế giới (WHO và các nước), “BCS được coi là sản phẩm/hàng hóa y tế và có tác động trực tiếp đến sức khỏe con người”. Các đại biểu trong nước và quốc tế đều cho rằng, việc kiểm soát BCS trên thị trường tự do là rất cần thiết và cần được triển khai sớm. Trước kết quả khảo sát của Công ty Crown Agents cho thấy, có một số tỷ lệ nhất định BCS trên thị trường tự do chưa đạt chất lượng.

TS Dương Quốc Trọng – Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ cho biết, ông tin cậy khảo sát đánh giá của tổ chức Crown Agents do UNFPA lựa chọn. “Nhưng cũng đừng vì thế mà chúng ta lo sợ quá! Vì sao vậy? Vì bản thân BCS chưa bao giờ được coi là một biện pháp tránh thai chắc chắn 100%. Nó có một tỷ lệ thất bại, đâu đó vào khoảng 5-10%. Và cũng đừng ảo tưởng rằng: Dùng BCS chắc chắn không bị lây nhiễm HIV/AIDS – nhầm lẫn hoàn toàn. Đâu đó vào khoảng 20-30% vẫn bị lây nhiễm HIV/AIDS khi sử dụng BCS”. Theo ông, những biện pháp ấy, thế giới gọi là các biện pháp giảm hại chứ không phải là phòng tránh một cách tuyệt đối. Điều đó cho thấy cần một cách hiểu và cách sử dụng đúng đắn khi sử dụng BCS. 

TS Dương Quốc Trọng cũng cảm ơn UNFPA đã đồng thuận cùng Tổng cục DS-KHHGĐ (Bộ Y tế) trong chương trình tổng thể BCS từ đầu năm 2013. Theo đó, chương trình tổng thể không chỉ điều phối về mặt số lượng mà cần chuyển hướng sang tăng cường quản lý cả về mặt chất lượng. Ông cũng đánh giá cao nghiên cứu của Công ty Crown Agents, coi đó như lời chuông cảnh tỉnh với người quản lý nhà nước, với người tiêu dùng để có nhận biết và hiểu đúng đắn hơn về BCS trên thị trường tự do.

TS Dương Quốc Trọng mong muốn cần có những chính sách quản lý chặt hơn nữa chất lượng BCS. Theo đó, Bộ Y tế cần cho sửa đổi, bổ sung Thông tư 44/2011/TT-BYT ngày 06/12/2011 của Bộ Y tế theo hướng bổ sung BCS là sản phẩm, hàng hóa thuộc nhóm 2. Đồng thời, cần xây dựng thông tư liên bộ Y tế - Công thương quản lý chất lượng BCS từ khâu nhập khẩu đến quản lý sản phẩm trên thị trường.

Nhóm PV Dân số