Làm gì khi cúm A H5N1 đe dọa trở lại?

Sự đặc biệt nguy hiểm của cúm A H5N1

Cúm A H5N1 được phát hiện tại Đông Nam Á vào năm 2003 ngay sau khi dịch SARS lắng xuống, và nhanh chóng trở thành nỗi sợ hãi của nhân loại bởi tính chất nguy hiểm của nó cũng như chưa có cách chữa trị và phòng chống hiệu quả.

Tỷ lệ tử vong chiếm khoảng 50% số người mắc bệnh và hầu hết các trường hợp lây nhiễm là do tiếp xúc trực tiếp với gia cầm mắc bệnh. Các ca tử vong ở các nước có virut lưu hành vẫn liên tiếp xảy ra, bất chấp thời tiết mùa lạnh hay mùa nóng.

Các loại gia cầm là ổ chứa tự nhiên của tất cả 15 loại phân týp cúm A hiện đã biết. Kể từ năm 1997, những vụ dịch gây ra bởi virut cúm A H5N1 đã tiếp tục xảy ra tại nhiều nước châu Á và châu Phi bao gồm Hồng Kông, Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, Thái Lan, Campuchia, Lào, Indonesia, Trung Quốc, Malaysia, Nam Phi và Việt Nam. Trong đó Hồng Kông, Thái Lan và Việt Nam là những nước thông báo có dịch cúm xảy ra trên người.

Con đường lây nhiễm và biểu hiện của bệnh

Sau khi bị nhiễm virut, người bệnh có biểu hiện sốt cao, đau đầu, đau cơ, ho, đau họng, khó thở do phổi bị tàn phá nhanh chóng..., có thể tử vong nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Bệnh chủ yếu lây từ gia cầm sang người, các nghi ngờ lây từ người sang người chưa rõ ràng.

Bệnh lây qua đường hô hấp bởi: các giọt nhỏ dớt dãi, dịch tiết đường hô hấp và tiêu hóa của vật mang bệnh (khi tiếp xúc trực tiếp hay gián tiếp, chăm sóc, giết mổ, tiêu hủy,...); do người hít phải không khí có chứa bụi từ phân gà, phân chim, dịch tiết khác... mang virut còn sống; lây do đường tiếp xúc, tiêu hóa: từ thức ăn, nước uống nhiễm bụi có virut, qua bàn tay bẩn, ô nhiễm vào miệng, mũi và qua đó xâm nhập đường hô hấp. Virut cúm A H5N1 có thể tồn tại ngoài môi trường tới 4 ngày ở nhiệt độ thường (22oC). Chúng bị tiêu diệt bởi nhiệt độ cao (từ 80oC trở lên)...

Từ việc một virut mới có thể lây nhiễm cho người dẫn đến đại dịch, virut đó phải có khả năng lây truyền dễ dàng từ người sang người. H5N1 chưa gây nên đại dịch bởi vì các virut này chưa dễ dàng lây truyền từ người sang người.

Tuy nhiên, với sự biến đổi liên tục về cấu trúc kháng nguyên, sự tái tổ hợp các vật liệu di truyền giữa các virut cúm thông thường ở người và virut cúm gia cầm thì trong tương lai gần, rất có thể sẽ xuất hiện một chủng virut cúm mới độc lực cao và có khả năng lây truyền dễ dàng từ người sang người.

Tổ chức Y tế Thế giới đã cảnh báo về một đại dịch cúm xảy ra trên người với hàng chục triệu người mắc và từ 2-7 triệu người tử vong khi một chủng virut mới như vậy xuất hiện, trong khi vẫn chưa có vaccin phòng bệnh và những biện pháp dự phòng hiệu quả.

Tự giác phòng bệnh từ mỗi cá nhân

Để chủ động phòng chống bệnh cúm, mọi người cần thực hiện các biện pháp sau đây:

Vệ sinh cá nhân, vệ sinh ăn uống: Bảo đảm vệ sinh hằng ngày. Không sử dụng thịt và các sản phẩm từ gia cầm mắc bệnh. Sử dụng các thuốc sát khuẩn đường mũi họng hằng ngày.

Hạn chế tiếp xúc với người bệnh: Hạn chế tiếp xúc với người bệnh, gia cầm mắc bệnh. Khi cần thiết tiếp xúc với người bệnh, gia cầm mắc bệnh phải đeo khẩu trang y tế, đeo kính, mũ, áo; rửa tay bằng xà phòng hoặc sát khuẩn trước và sau khi tiếp xúc. Những người mắc bệnh mạn tính, người già, trẻ em, người có cơ địa yếu cần đặc biệt chú ý các biện pháp phòng bệnh.

Biện pháp tăng cường sức khỏe và khả năng phòng bệnh:

Tăng cường sức khỏe bằng cách ăn uống, nghỉ ngơi hợp lý và rèn luyện thân thể. Những người thường xuyên tiếp xúc với nguồn bệnh, làm việc ở những nơi có dịch cúm trên động vật cần thực hiện các biện pháp dự phòng cá nhân như phòng chống dịch SARS. Tamiflu chỉ có khả năng ức chế (giảm biến chứng bệnh cúm), chứ không phải là thuốc đặc trị virut H5N1. Tamiflu có thể dùng điều trị dự phòng cho người tiếp xúc.

Khi có biểu hiện viêm đường hô hấp cấp như sốt cao, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, đau họng, ho cần đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để được khám và điều trị kịp thời.

Theo Sức khỏe & Đời sống