Lần đầu tiên, tỷ số giới tính khi sinh giảm sau nhiều năm tăng liên tục

Đông đảo lực lượng thanh niên tham gia tuyên truyền cho Chương trình Giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. Ảnh: Chí Cường

Ông Nguyễn Văn Tân – Phó Tổng cục trưởng phụ trách Tổng cục DS-KHHGĐ đã cho biết như vậy tại Hội thảo Tổng kết, triển khai kế hoạch năm của các Bộ, ngành, đoàn thể, các cơ quan truyền thông Trung ương năm 2014, triển khai kế hoạch năm 2015; đồng thời cung cấp thông tin Tháng Hành động Quốc gia về Dân số năm 2014 cho phóng viên. Hội thảo được tổ chức vào sáng 16/12 tại Hà Nội.

Nhiều chỉ tiêu khả quan

Ông Nguyễn Văn Tân cho hay, đối với công tác DS-KHHGĐ, 2014 là một năm hết sức khó khăn, nhiệm vụ không giảm nhưng ngân sách bị cắt giảm hơn 1/3 so với năm 2013. Năm 2014, chúng ta đã chuyển từ cơ chế nhà nước bao cấp, chi trả một phần các dịch vụ, phương tiện tránh thai, các hoạt động khác sang việc hầu hết những người sử dụng các phương tiện, dịch vụ này phải tự chi trả. Nhà nước chỉ còn bao cấp cho người nghèo, cận nghèo, gia đình có công, bà con sống ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số khó khăn. Cũng trong năm 2014, tổ chức bộ máy làm công tác DS-KHHGĐ tại cơ sở cũng chưa thực sự hoàn thiện. Chính những điều này đã tác động, gây khó khăn cho hiệu quả thực hiện công tác DS-KHHGĐ trong năm.

Điểm lại những kết quả công tác DS-KHHGĐ đạt được nhờ sự nỗ lực của toàn hệ thống, ông Nguyễn Văn Tân thông tin: Các chỉ tiêu về sàng lọc trước sinh, sơ sinh tăng nhanh, vượt kế hoạch. Điều này là do đã được tuyên truyền, tư vấn, hiểu rõ lợi ích của sàng lọc trước sinh, sơ sinh nên đông đảo người dân hưởng ứng mạnh mẽ, tự chi trả cho các dịch vụ của hoạt động này. Các chỉ tiêu về KHHGĐ đạt kết quả khá, khoảng 85% so với cùng kỳ năm 2013. Tuy nhiên, các biện pháp tránh thai có hiệu quả lâu dài như đặt vòng hay triệt sản lại giảm, do nguồn ngân sách bố trí quá thấp so với nhu cầu thực tế.

Một kết quả đặc biệt được ông Nguyễn Văn Tân chia sẻ tại Hội thảo đó là lần đầu tiên, tỷ số giới tính khi sinh (GTKS) của Việt Nam đã giảm sau nhiều năm tăng liên tục. Năm 2013, tỷ số này là 113,8 bé trai/100 bé gái, vượt cả mức giới hạn mục tiêu chỉ số này trong Chương trình mục tiêu Quốc gia DS-KHHGĐ giai đoạn 2012-2015 là thấp hơn 113 bé trai/100 bé gái vào năm 2015. Điều tra dân số giữa kỳ 1/4/2014 cho thấy, tỷ số này đã giảm xuống còn 112,2 bé trai/100 bé gái. “Đó là tín hiệu mừng nếu nó phản ánh một xu thế và phải tiếp tục theo dõi sát sao trong những năm tiếp theo xem chỉ số này có giảm bền vững hay không. Qua đây cũng thấy khoảng cách để  đạt được mục tiêu, hạn chế tỷ số GTKS ở mức dưới 113 bé trai/100 bé gái là có thể đạt được”, ông Nguyễn Văn Tân nói.

Cần sự phối hợp đồng bộ, tạo hiệu ứng cộng hưởng cao trong truyền thông

Đạt được những kết quả trên, nhiều đại biểu tại Hội thảo cho rằng, do nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân cơ bản là nhờ sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ, hiệu quả của các bộ, ban, ngành, đoàn thể các cấp như Bộ Quốc phòng, Bộ GD&ĐT, Bộ VH-TT&DL, Bộ Công an, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội LHPN Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Tổng LĐLĐ Việt Nam, Hội KHHGĐ, Công đoàn Y tế Việt Nam và các cơ quan báo chí, truyền thông. Sự tham gia này được thể hiện đa dạng, bằng nhiều hình thức khác nhau. Nhiều mô hình đã trở thành “thương hiệu”…

Đặc biệt trong năm 2014, một hoạt động được đánh giá rất cao, đó là Chiến dịch truyền thông về mất cân bằng GTKS Chuỗi sự kiện này do Tổng cục DS –KHHGĐ, Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc tại Việt Nam phối hợp cùng các bộ, ban, ngành, đoàn thể triển khai rộng khắp từ ngày 23/9 đến 12/10/2014. Đây là hoạt động thiết thực nhân Ngày Quốc tế trẻ em gái 11/10. Chiến dịch đã nhận được sự quan tâm của đông đảo người dân, sự vào cuộc, phối hợp đồng bộ của các ban, ngành, đoàn thể tạo nên hiệu ứng cộng hưởng cao.

Dự báo về các chỉ tiêu, kế hoạch năm 2015 - năm cuối trong thực hiện Chương trình Mục tiêu Quốc gia DS – KHHGĐ giai đoạn 2012-2015, năm giữa kỳ trong thực hiện Chiến lược Dân số và SKSS Việt Nam giai đoạn 2011-2020, ông Nguyễn Văn Tân cho hay: Các chỉ số như quy mô dân số đạt dưới 93 triệu người, hay duy trì tỷ lệ phát triển dân số xung quanh mức 1%, các chỉ tiêu về sàng lọc trước sinh, sơ sinh, Việt Nam chúng ta chắc chắn sẽ đạt được. Tuy nhiên, về chỉ tiêu duy trì tỷ lệ sử dụng các biện pháp tránh thai hiện đại khoảng 70%, ông Nguyễn Văn Tân cho rằng hiện nay, tỷ lệ này ở mức 67%, nếu không có sự nỗ lực vượt bậc, trong xu thế chuyển đổi từ bao cấp sang tự chi trả như hiện nay thì chỉ tiêu này khó đạt được vào cuối năm 2015.

Trong năm tới, ngành Dân số sẽ tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động vận động, truyền thông giáo dục và tiến hành tổng thể các giải pháp để chuyển đổi hành vi về DS- KHHGĐ nhằm tăng cường sự tham gia và tạo sự đồng thuận của toàn xã hội, góp phần nâng cao chất lượng dân số, giảm tình trạng mất cân bằng GTKS, phát huy lợi thế cơ cấu dân số vàng và duy trì mức sinh thấp hợp lý.

Thu Nguyên