Lào Cai: Ngăn chặn tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống

Tảo hôn là vấn nạn dai dẳng trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Lào Cai. Ảnh: T.L

Từ một thực trạng nhức nhối

Tảo hôn luôn là một thực trạng gây nhức nhối trên địa bàn tỉnh Lào Cai. Để ngăn chặn và hướng đến loại bỏ tình trạng này, các cấp, các ngành của tỉnh đều xác định cần có sự kiên quyết và đồng bộ trong giải pháp.

Mặc dù tình trạng tảo hôn trong vùng đồng bào thiểu số trên địa bàn toàn tỉnh Lào Cai đã giảm trong 2 năm gần đây (2018 và 2019), tuy nhiên việc cải tạo, loại bỏ những phong tục tập quán lạc hậu nói chung, loại bỏ tục tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống nói riêng ra khỏi đời sống xã hội vùng dân tộc thiểu số chưa đạt được hiệu quả cao. Theo thống kê, 3 tháng đầu năm 2019, Lào Cai có 123 trường hợp tảo hôn chủ yếu tập trung ở dân tộc Mông, Dao tại các huyện Bảo Thắng, Bát Xát, Bắc Hà, Sa Pa, Mường Khương, Si Ma Cai, Văn Bàn, Bảo Yên. Trong đó, 67 trường hợp là học sinh sau Tết Nguyên đán không ra lớp. Ngoài ra, địa bàn tỉnh còn có một cặp kết hôn cận huyết tại xã A Mú Sung, huyện Bát Xát.

Cán bộ Hội Phụ nữ và Mặt trân Tổ quốc xã Hầu Thào vận động gia đình bà Sùng Thị Sú (thôn Thào Hồng Dến) không tổ chức cưới cho con khi chưa đủ tuổi kết hôn. Ảnh: L.Cai

Thực trạng này có nguyên nhân rất quan trọng từ sự can thiệp thiếu mạnh mẽ, thiếu kiên quyết từ phía chính quyền địa phương, đặc biệt là cấp cơ sở. Theo ông Nông Văn Ngọc, Trưởng ban Dân tộc tỉnh Lào Cai, thực tế cho thấy, cán bộ thực thi pháp luật ở cơ sở Lào Cai đều ngại va chạm với loại hình vi phạm này, chủ yếu tập trung vào việc xử phạt hành chính và không cho đăng ký kết hôn. Khi họ cố tình đến với nhau thì chính quyền lại thụ động, lúng túng, không giải quyết triệt để, mức độ xử lý chưa đủ mạnh để ngăn ngừa răn đe. Ngoài ra, tâm lý sợ mất thành tích thi đua dẫn đến che giấu cho việc tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống còn khá phổ biến ở cơ sở. Công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật về hôn nhân và gia đình chưa được tổ chức thường xuyên tại thôn, bản nên việc đưa thông tin pháp luật đến với vùng đồng bào còn hạn chế...

Đến những giải pháp quyết liệt hơn

Nhận thấy có tới 50% số trường hợp tảo hôn trong 3 tháng đầu năm 2019 là học sinh nghỉ học sau Tết, Ban Dân tộc tỉnh Lào Cai xác định tiếp tục đưa nội dung tảo hôn, hôn nhân cận huyết vào các buổi sinh hoạt ngoại khóa của các lớp trong trường THCS, THPT nhằm nâng cao nhận thức cho học sinh về hệ lụy của tảo hôn và hôn nhân cận huyết, giúp học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số có kỹ năng ứng phó và phản bác lại các hủ tục, những tập quán còn lạc hậu tại gia đình và cộng đồng. Ngoài ra, các trường xây dựng kế hoạch và chỉ đạo tốt công tác giáo dục lồng ghép, xây dựng kế hoạch dạy học theo hướng tích hợp với các môn học như: Đạo đức, Giáo dục công dân, Tự nhiên - Xã hội, Sinh học ... với các nội dung cần lồng ghép như sau: Giáo dục pháp luật về hôn nhân gia đình lồng ghép với giáo dục giới tính; giáo dục sinh sản lồng ghép với hôn nhân cận huyết và hậu quả của hôn nhân cận huyết...

CTV dân số phát tờ rơi truyên truyền chính sách dân số cho đồng bào vùng dân tộc thiểu số.

Tỉnh Lào Cai đã tổ chức 4 hội nghị trực tiếp tại Mô hình điểm xã Sử Pán (huyện Sa Pa), xã Bản Già (huyện Bắc Hà) cho người dân và học sinh khối lớp 6, 7, 8, 9 với gần 600 lượt người tham gia. Huyện Si Ma Cai đã tổ chức 96 hội nghị ông mai, bà mối tiếp tục bàn giải pháp giảm thiểu tảo hôn và hôn nhân cận huyết với khoảng trên 5.000 lượt người tham gia (trong đó có 83 hội nghị cấp thôn bản, 13 hội nghị cấp xã). Huyện Bát Xát có 23/23 xã tổ chức hội nghị gặp mặt người có uy tín, già làng, trưởng dòng họ, trưởng thôn bản, ông mai, bà mối. Huyện Sa Pa đã tổ chức tuyên truyền cho đoàn viên thanh niên 3 xã gồm Trung Chải, Suối Thầu, Nậm Sài...

Các cấp chính quyền ở Lào Cai đã đẩy mạnh thực hiện ký cam kết với ông mai, bà mối, thầy mo, thầy cúng để không tổ chức tảo hôn, hôn nhân cận huyết, tăng cường sự phối hợp giữa các thôn trong xã, các xã trong và ngoài huyện với nhau để đảm bảo tính đồng bộ trong việc ngăn chặn kịp thời các vụ việc vi phạm tảo hôn, hôn nhân cận huyết. Đồng thời, Lào Cai cũng đưa ra giải pháp xử lý nghiêm các cán bộ, đảng viên vi phạm, thiếu gương mẫu trong việc phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, đảm bảo kịp thời, không né tránh, không bao che, không dung túng cho các trường hợp tảo hôn tại địa phương.

Hiện, trên 85% cán bộ, công chức cấp huyện, cấp xã, đội ngũ làm công tác tuyên truyền viên ở thôn bản, đối tượng cộng tác viên, hòa giải viên đã được tập huấn, hướng dẫn về nâng cao năng lực, kỹ năng vận động, tư vấn, truyền thông thay đổi hành vi về tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Nhiều tầng lớp nhân dân từ lãnh đạo xã, thôn, đoàn thể, người uy tín, ông mai, bà mối, thầy mo, thầy cúng, người dân, học sinh được nghe tuyên truyền về các hệ lụy của tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống; sử dụng nhiều biện pháp ngăn chặn giảm thiểu tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Thực tế cho thấy, Chỉ thị của Tỉnh ủy Lào Cai đã từng bước đi vào lòng dân, làm thay đổi nhận thức của đồng bào các dân tộc trên địa bàn khiến tình hình tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống trên địa bàn tỉnh Lào Cai giảm hẳn so với các năm trước.

Ông Hoàng Quốc Khánh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai nêu rõ, để đạt mục tiêu tiến tới không còn hôn nhân cận huyết thống, căn bản giảm thiểu tình trạng tảo hôn trong đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của công tác dân tộc trên địa bàn tỉnh Lào Cai trong năm 2020 là tiếp tục thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước cho đồng bào dân tộc thiểu số. Ban Dân tộc tỉnh Lào Cai cần tiếp tục tham mưu chỉ đạo cấp ủy, chính quyền các cấp thực hiện tốt các Quyết định 498/QĐ-TTg của Chính phủ, Chỉ thị số 33 ngày 30/10/2017 của Tỉnh ủy Lào Cai...

Mai Anh – Hương Thu

Bi kịch những đứa trẻ mang bệnh suốt đời từ hôn nhân cận huyết