Mô hình đưa trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc UBND huyện: Hiệu quả tăng rõ rệt

Mô hình Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc UBND huyện sẽ phù hợp cho công tác tuyên truyền vận động, có sự chỉ đạo sát sao của UBND phường Ảnh: D.N

Theo ông Lương Thế Khanh – Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Tổng cục DS-KHHGĐ, đây là tỉnh thứ 9 áp dụng mô hình mà nhiều địa phương đang mong muốn.

 

Việc các tỉnh đang có nhu cầu và chuyển sang mô hình nói trên cho thấy rõ một xu hướng xuất phát từ thực tế tình hình thực hiện công tác DS-KHHGĐ ở cơ sở.

Ngay sau khi giải thể Ủy ban Dân số, Gia đình và Trẻ em và thành lập Tổng cục DS-KHHGĐ, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư 05/2008/TT-BYT nhằm ổn định tình hình công tác tổ chức ở tuyến huyện và tuyến xã. Theo đó, Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc Chi cục DS-KHHGĐ đặt tại huyện; còn cán bộ dân số xã là viên chức của Trạm Y tế xã (trực thuộc trung tâm y tế huyện), vừa đồng thời chịu sự chỉ đạo trực tiếp của Trạm trưởng trạm Y tế xã vừa chịu sự quản lý, chỉ đạo, hướng dẫn về chuyên môn nghiệp vụ của Trung tâm DS-KHHGĐ huyện.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai theo Thông tư 05 đã nảy sinh một số khó khăn, bất cập. Mô hình Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc Chi cục DS-KHHGĐ có hạn chế là sự quan tâm, chỉ đạo của cấp uỷ, chính quyền địa phương bị giảm sút; khó khăn trong phối hợp với các ban, ngành; sự hỗ trợ kinh phí của địa phương bị hạn chế… Đặc biệt, đối với cán bộ chuyên trách dân số trước đây đồng thời là Phó trưởng ban Dân số xã, phường, thị trấn thì nay, khi trở thành viên chức ở Trạm Y tế xã chỉ là một nhân viên bình thường, cán bộ dân số sẽ mất thế chủ động kết hợp với các ban, ngành, đoàn thể…

Báo cáo số 471/BC- BYT ngày 10/6/2011 của  Bộ trưởng Bộ Y tế báo cáo Thủ tướng Chính phủ sau 4 năm thực hiện việc chuyển chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước về dân số và tổ chức, biên chế cán bộ, công chức, viên chức làm công tác dân số cũng đã nêu rõ thực trạng: Do Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc Chi cục nên Trung tâm không được UBND huyện đầu tư xây dựng, nâng cấp, sửa chữa cơ sở vật chất (kể cả việc tu bổ sau lũ lụt, trang bị bàn ghế thường xuyên) vì cho rằng Trung tâm không phải là đơn vị trực thuộc UBND huyện trong khi Chi cục cũng không thể có nguồn kinh phí cho việc này. Về cán bộ DS-KHHGĐ tuyến xã, được tuyển thành viên chức, đó là một sự động viên rất lớn về mặt chế độ, chính sách cho đội ngũ cán bộ này. Tuy nhiên, với mô hình này, cán bộ dân số không được tham mưu trực tiếp mà phải qua Trạm trưởng Trạm Y tế nên công việc thường chậm hơn, hiệu quả kém hơn.

 

Trước những khó khăn, bất cập trong bộ máy tổ chức, được sự chỉ đạo của Bộ Y tế, Tổng cục DS-KHHGĐ đã tiến hành khảo sát, đánh giá mô hình tổ chức bộ máy làm công tác DS-KHHGĐ ở tuyến huyện, tuyến xã.
Với những bằng chứng thu thập được từ cuộc khảo sát với đầy đủ cả phương pháp định lượng (phiếu hỏi) và định tính (tổ chức 22 cuộc hội thảo), Tổng cục DS-KHHGĐ đã nhận được hàng nghìn ý kiến quan tâm đến bộ máy tổ chức của công tác dân số tại tuyến huyện và xã.

Kết quả tổng hợp từ gần 9.000 phiếu khảo sát của lãnh đạo UBND, Chi cục DS-KHHGĐ, Trung tâm DS-KHHGĐ… ở cả 3 cấp tỉnh, huyện, xã của 63/63 tỉnh, thành phố cho thấy, đa số các địa phương mong muốn đưa Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc UBND huyện cho phù hợp với công tác tuyên truyền vận động, có sự chỉ đạo sát sao của UBND. Ông Lương Thế Khanh - Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Tổng cục DS-KHHGĐ cho biết, có tới 81% ý kiến cho rằng mô hình này là thuận lợi. Trong đó, 96% cho rằng rất thuận lợi cho vấn đề phối hợp với các ban, ngành và 94% cho rằng thuận lợi cho việc lồng ghép các hoạt động DS-KHHGĐ trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội chung của huyện. Đặc biệt, các đồng chí Phó Chủ tịch UBND huyện rất mong muốn và sẵn sàng tiếp nhận Trung tâm DS-KHHGĐ về để trực tiếp quản lý. Điều này đã thể hiện ý thức, trách nhiệm rất cao của lãnh đạo UBND các huyện trong việc đóng góp ý kiến về việc xây dựng tổ chức bộ máy làm công tác DS-KHHGĐ ở cơ sở.

Mô hình cán bộ dân số xã thuộc Trung tâm DS-KHHGĐ được biệt phái công tác tại UBND xã được 89% cán bộ hỏi ý kiến cho là hợp lý, trong đó tỷ lệ cán bộ cấp tỉnh, huyện ủng hộ mô hình này lên tới 94%. Tuyệt đại đa số những người đang trực tiếp quản lý, chỉ đạo cán bộ DS-KHHGĐ ở xã (92,1% Chi cục trưởng và 90,4% Giám đốc Trung tâm) mong muốn chuyển số cán bộ này thành viên chức của Trung tâm DS-KHHGĐ làm việc tại UBND xã.

Để công tác DS-KHHGĐ ở tuyến huyện và xã hoạt động hiệu quả hơn, trong Báo cáo 471/BC- BYT ngày 10/6/2011 của  Bộ trưởng Bộ Y tế báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Y tế đã đề nghị cấp tỉnh: Giữ nguyên mô hình Chi cục DS - KHHGĐ thuộc Sở Y tế; Cấp huyện: Đề nghị chuyển Trung tâm DS - KHHGĐ tuyến huyện là đơn vị sự nghiệp hiện đang trực thuộc Chi cục DS - KHHGĐ theo Thông tư số 05/2008/TT-BYT về trực thuộc UBND huyện; Cấp xã: Đề nghị chuyển cán bộ chuyên trách DS -KHHGĐ hiện đang là viên chức của Trạm Y tế xã theo Thông tư số 05/2008/TT-BYT sang là viên chức của Trung tâm DS - KHHGĐ làm việc tại UBND xã.

"Với mô hình trên, chúng tôi nhận thấy rằng sẽ không gây xáo trộn về tổ chức, không làm tăng biên chế, không làm tăng kinh phí; chỉ thay đổi về cơ quan chủ quản, cơ chế quản lý và hiệu quả chắc chắn sẽ tăng lên rõ rệt", TS Dương Quốc Trọng, Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ cho hay.

 

Tính đến nay có 9 tỉnh, thành phố là: Hà Nội, Hải Dương, Phú Thọ, Gia Lai, Bình Phước, Hà Tĩnh, Đà Nẵng, Thái Bình và Quảng Trị đưa Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc Ủy ban Nhân dân cấp huyện. Trong đó có các tỉnh, thành phố mới đưa mô hình này vào hoạt động như: Hải Dương, Phú Thọ, Thái Bình, Hà Tĩnh, Đà Nẵng chuyển Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc Chi cục DS-KHHGĐ về UBND huyện, thị xã quản lý. Một số tỉnh, thành phố cũng đang tiến hành các bước chuẩn bị theo mô hình này.