Mô hình đưa Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc UBND quận, huyện, TP

"DS-KHHGĐ là công tác đặc thù, mang tính xã hội hóa, càng xã hội hóa tốt thì hiệu quả càng cao. Mô hình đưa Trung tâm DS -KHHGĐ về trực thuộc UBND quận, huyện, thành phố sẽ góp phần giải quyết được vấn đề này". Nhiều lãnh đạo ngành y tế, dân số của Hà Nội, Gia Lai, Bình Phước, Quảng Trị... đã có chung nhận định như vậy.

Ý nghĩa thực tiễn

Nhấn mạnh về tính ưu việt của công tác này dưới sự tăng cường chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền, ông Tạ Quang Huy, Phó Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Hà Nội nhận định: "Đây là một mô hình rất hiệu quả, đem lại nhiều thành công trong việc thực hiện công tác DS-KHHGĐ".

Hà Nội, Gia Lai, Quảng Trị là những địa phương đầu tiên trong cả nước áp dụng mô hình này. Bà Nguyễn Thị Thanh Hương, nguyên Phó Giám đốc Sở Y tế, nguyên Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Hà Nội chia sẻ: Vào thời điểm năm 2008, nhiều cán bộ làm công tác dân số tuyến huyện đã chuyển sang công tác khác, lực lượng giảm đi, tài chính khó khăn... Trước khó khăn bề bộn của ngành, lãnh đạo Sở Y tế và Chi cục DS-KHHGĐ đã xác định: Công tác dân số mang tính xã hội hóa rất cao, phải gắn với sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ, chính quyền địa phương và sự phối hợp của các ban, ngành, đoàn thể tại cộng đồng. Ngành dân số phải bám sát chính quyền, đoàn thể để tận dụng nguồn nhân lực đã gắn bó nhiều năm trong công tác DS-KHHGĐ.

Công tác dân số thành công cần phải có sự vào cuộc sát sao của cấp ủy, chính quyền địa phương. Ảnh: Dương Ngọc

Theo bà Nghĩa, bài học kinh nghiệm lớn nhất để công tác dân số thành công chính là có sự lãnh đạo của cấp ủy, sự vào cuộc sát sao của chính quyền địa phương, sự phối hợp nhịp nhàng của các ban, ngành, đoàn thể. "Gia Lai đã nhanh chóng tham mưu, xin ý kiến lãnh đạo và đưa Trung tâm DS-KHHGĐ về trực thuộc UBND 17 thành phố, thị xã, huyện", bà Nghĩa cho hay.

Bà Đinh H' Nghĩa cho hay: Tại Gia Lai, các đợt Chiến dịch, mỗi huyện thường hỗ trợ ngân sách từ 7-10 triệu đồng. Tại huyện Chư B'rông, ngân sách huyện hỗ trợ mỗi CTV được hưởng thêm 50.000 đồng; huyện Đức Cơ hỗ trợ hơn 40 triệu đồng trong công tác đổi sổ năm 2011. Trung bình hàng năm, ngân sách địa phương hỗ trợ cho công tác DS-KHHGĐ gần 1 tỷ đồng. Việc triển khai mô hình đã giúp các hoạt động cao điểm như: Ngày Dân số thế giới 11/7, Ngày Dân số Việt Nam 26/12, Chiến dịch... hiệu quả hơn. UBND quận, huyện đứng ra lập kế hoạch, phân công nhiệm vụ cho các ban, ngành, đoàn thể, thành viên Ban chỉ đạo nên đạt nhiều kết quả tốt.

Riêng tại Hà Nội, theo ông Tạ Quang Huy, Phó Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ, mô hình cũng giải quyết được bài toán của cán bộ chuyên trách (CBCT) tuyến xã. Để đảm bảo nền tảng cho cán bộ hoạt động hiệu quả, ổn định, Chi cục DS-KHHGĐ đã tham mưu cho thành phố đưa vào Nghị quyết của HĐND là: Cán bộ chuyên trách dân số trở thành viên chức làm việc tại xã và do Trung tâm DS-KHHGĐ huyện quản lý. Bên cạnh đó, tại Hà Nội, khi Trung tâm DS-KHHGĐ được đưa về UBND quận, huyện, nhiều Giám đốc Trung tâm DS-KHHGĐ là quận ủy viên, huyện ủy viên tham gia cấp ủy của địa phương sẽ có điều kiện tham mưu, chỉ đạo, hỗ trợ trực tiếp cho ngành.

Bà Nguyễn Thị Huê, Phó Giám đốc Sở Y tế, Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Thái Bình vui mừng chia sẻ: Bài học thành công đầu tiên trong công tác DS-KHHGĐ là phải có sự lãnh đạo rốt ráo của cấp uỷ, chính quyền với các chỉ thị, nghị quyết, có cơ chế, quản lý điều hành tốt. Dân số không chỉ là công việc chuyên môn đơn thuần mà nó là một hoạt động xã hội gắn liền với các cấp, các ngành. "Đây là hoạt động xã hội hóa, càng xã hội hóa tốt thì hiệu quả, tính tự giác người dân thực hiện chính sách này càng cao. Các cấp uỷ Đảng, chính quyền Thái Bình cũng nhận thức cao công tác DS-KHHGĐ là một bài toán giúp giải quyết được nhiều vấn đề khác để phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Do đó, các cấp ủy, chính quyền của các huyện đều muốn quản lý và đưa Trung tâm DS-KHHGĐ về trực thuộc UBND", bà Huê nhấn mạnh.

Cũng theo bà Huê, Thái Bình đang đối mặt với những thách thức như tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh (113 bé trai/100 bé gái). Tỷ lệ sinh, tỷ lệ sinh con thứ 3 tuy có giảm nhưng không vững chắc. Cơ chế, chế tài tại một số địa phương còn lỏng lẻo, tâm lý một bộ phận người dân muốn có con trai để nối dõi tông đường, thừa kế còn nặng nề. Bên cạnh đó, Thái Bình có vùng ven biển, đồng bào Thiên Chúa giáo đông, họ muốn có nhiều con, thêm sức lao động... "Chính vì thế, để công tác DS-KHHGĐ đạt kết quả tốt, hơn bao giờ hết rất cần sự tham gia, quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương và mô hình Trung tâm DS - KHHGĐ về trực thuộc UBND quận, huyện, thành phố sẽ góp phần quyết định", bà Huê kỳ vọng.

Trên cơ sở các mục tiêu, giải pháp cụ thể đã được đề cập trong Nghị quyết, bà Huê cho hay, Chi cục DS-KHHGĐ sẽ sớm tham mưu với HĐND, UBND trong việc chuyển Trung tâm DS-KHHGĐ về trực thuộc UBND huyện, thành phố quản lý, thực hiện việc tuyển dụng 286 viên chức chuyên trách làm nhiệm vụ DS-KHHGĐ ở cấp xã, phường, thị trấn do Trung tâm DS-KHHGĐ huyện quản lý theo tinh thần của Nghị quyết.

Võ Thu