“Ngất ngưởng” lãi suất vay tiêu dùng

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa có tiếp công văn đốc thúc việc kiểm soát hoạt động tín dụng năm 2011, trong đó có việc giảm tỷ trọng dư nợ cho vay lĩnh vực phi sản xuất. Điều này khiến những người đang vay ngân hàng các khoản vay tiêu dùng, mua nhà, lại có cớ để lo lắng vì lãi vay có thể lại tiếp tục tăng.

 

Tăng 33% trong 2 tháng

 

Khi các ngân hàng vẫn tìm mọi cách để nâng lãi suất huy động thực tế lên thì lãi suất cho vay sẽ còn tăng cao nữa. Ảnh: Chí Cường

 

Các chuyên gia ngân hàng khuyến cáo các khách hàng vay cá nhân khi ký hợp đồng với ngân hàng là biên độ điều chỉnh của lãi suất và thời hạn điều chỉnh. Nhiều người sẽ gặp bất lợi trong tương lai vì các khoản vay cá nhân thường là khoản vay trung dài hạn nên những yếu tố này rất quan trọng. Về nguyên tắc, khách hàng có thể thương lượng lãi suất vay với ngân hàng nên người vay cần chú ý để tránh các điều khoản bất lợi tương lai như thời gian điều chỉnh ngắn, biên độ điều chỉnh rộng.

Từ tháng 12/2010 đến tháng 2/2011, sau 2 lần điều chỉnh, tiền lãi vay mà anh Huynh (phường Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội) phải nộp cho ngân hàng đã tăng lên đến 33%. Anh Huynh là một khách hàng vay tiêu dùng của Techcombank. Hàng tháng đều đặn, anh Huynh nhận được thông báo tiền lãi vay phải trả từ ngân hàng qua hệ thống nhắn tin tự động. "Mỗi lần nhận được tin nhắn từ ngân hàng là một lần thất thần", anh Huynh nói.

 

Nguyên do là hàng tháng anh vẫn đều đặn chi trả nợ tiền gốc, đáng ra thì tiền lãi vay phải trả của anh sẽ giảm dần, nhưng thực tế ngược lại. Tiền lãi lại tăng liên tục tháng này qua tháng khác từ đầu năm. Tháng 12/2010, anh Huynh phải trả 1,91 triệu đồng tiền lãi. Tháng 1/2011, số lãi lại tăng lên 2,37 triệu đồng và đến tháng 2/2011 con số đó là 2,55 triệu đồng. Hơn 2,55 triệu đồng tiền lãi hàng tháng cho hơn 100 triệu đồng tiền vay đã ghê, nhưng việc lãi vay ngày một tịnh tiến trong khi tiền gốc vay ngày một giảm là một điều khiến không chỉ anh Huynh mà nhiều người khác đi vay tiền ngân hàng lo ngại, bức xúc.

 

Công văn 2956 của NHNN đốc thúc việc kiểm soát dư nợ cho vay lĩnh vực phi sản xuất có thể sẽ khiến những người đang vay hoặc đang có ý định vay ngân hàng thêm lo lắng. Công văn yêu cầu các tổ chức tín dụng (TCTD) đến 30/6/2011 phải đưa tỷ trọng dư nợ cho vay lĩnh vực phi sản xuất xuống 22% so với tổng dư nợ. Nếu TCTD không thực hiện được, NHNN sẽ áp dụng tỷ lệ dự trữ bắt buộc gấp 2 lần so với tỷ lệ dự trữ bắt buộc chung và sẽ có biện pháp hạn chế phạm vi hoạt động kinh doanh trong 6 tháng cuối năm 2011 và năm 2012.

 

Nếu bị áp dụng "hình phạt" này thì các TCTD sẽ rất khốn đốn vì tiền dự trữ thực chất là "vốn chết", tổ chức phải gửi vào hệ thống của NHNN. Các TCTD sẽ phải tìm mọi cách để siết, cắt giảm các khoản vay lĩnh vực phi sản xuất và một cách không khó đoán là tăng lãi suất cho vay ở khu vực này. Như vậy thì, những khách hàng vay lĩnh vực phi sản xuất, trong đó có một phần không nhỏ là các khoản vay phục vụ đời sống và vay tiêu dùng thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng có thể sẽ phải đối mặt với đợt tăng lãi suất mới.

 

Hiệu ứng tăng lãi suất

 

Khi các ngân hàng vẫn tìm mọi cách để nâng lãi suất huy động thực tế lên thì lãi suất cho vay sẽ còn tăng cao nữa.

Gần như ngay lập tức sau khi Công văn của NHNN phát đi, các TCTD đã có phản ứng. Techcombank thông báo cho các khách hàng mức lãi suất mới áp dụng với thẻ tín dụng Visa từ ngày 20/4 là 24%, tăng 1% so với trước đó. Nhiều ngân hàng khác cũng tăng từ trước đó như Ngân hàng CP Đông Á, Ngân hàng CP Á Châu (ACB) đã tăng lên mức lần lượt là 24% và 23%. Với hiệu ứng này, làn sóng tăng lãi suất cho vay, đặc biệt với các khoản vay tiêu dùng từ cuối năm ngoái sang đầu năm nay lại có cơ tiếp diễn. Trước đó theo số liệu của NHNN, lãi suất cho vay của các ngân hàng ở lĩnh vực phi sản xuất, 4 tháng đầu năm phổ biến ở mức 20-22%, như vậy với mức phổ biến 23-24% hiện nay, lãi suất những tháng tiếp theo đã tăng thêm 2-3 điểm phần trăm.

 

Việc hạn chế cho vay phi sản xuất rõ ràng là đã tác động không nhỏ, gia tăng thêm gánh nặng lãi đến một bộ phận người đang vay tiêu dùng cá nhân. Tuy nhiên, theo chuyên gia tài chính - ngân hàng Bùi Kiến Thành, chủ trương hạn chế cho vay lĩnh vực phi sản xuất của NHNN là chủ trương đúng. "Ưu tiên vốn cho lĩnh vực sản xuất, xuất khẩu để thúc đẩy phát triển; hạn chế cho vay các lĩnh vực phi sản xuất như chứng khoán, bất động sản hiện nay là đúng đắn", ông Thành nói.

 

Cùng với chủ trương hạn chế cho vay phi sản xuất của NHNN, việc lãi suất huy động cao cũng được dự báo là sẽ giữ lãi suất cho vay tiếp tục ở mức cao thời gian tới. Ngay các chuyên gia ngân hàng có tiếng tăm cũng cho rằng rất khó để dự báo con số chính xác sẽ là bao nhiêu.

 

Đắc Kiên