Nghệ sĩ Chí Trung: “Bố tôi, điểm tựa tinh thần lớn nhất của tôi”

>> Chí Trung giờ chỉ khóc khi ... người yêu không cho hôn

 "Đối với tôi, bố tôi là một người vĩ đại” – Chí Trung quả quyết. Điều này chẳng hề khó nghe, vì anh lý giải rằng, trước hết, ông đã có công sinh thành ra anh, và cho anh một nhân cách làm người, một vị trí để vào đời.

Ngay từ tấm bé, Chí Trung đã được cha “thả nổi” (theo cách nói của Chí  Trung, có nghĩa là anh đã được cha rèn cho tính tự lập từ rất sớm).

Muốn hướng cho Chí Trung theo đi theo nghệ thuật, NSND Quý Dương mang con vào nhạc viện, theo học đàn Violon. Kết quả 4 năm gắn bó với cây đàn chẳng có gì khả quan, Chí Trung vừa kéo đàn vừa “ngủ gật”.

Nhận ra cậu quý tử không say sưa gì cây đàn lãng mạn, NSND Quý Dương quyết định chấm dứt việc học đàn của Chí Trung. Suy nghĩ mãi, rồi một ngày đẹp trời ông dắt tay Chí Trung, hai cha con cùng tới gặp đạo diễn Doãn Hoàng Giang: “Thằng bé này là con tớ, cậu giúp nó xem có nên cơm cháo gì không”.

Thế là Doãn Hoàng Giang trở thành người thầy sân khấu đầu tiên của Chí Trung. Sau một thời gian “huấn luyện” học trò, đạo diễn Doãn Hoàng Giang kết luận: “Mày có khả năng đấy.”.

Và con đường trở thành nghệ sĩ sân khấu bắt đầu có hình hài trong tưởng tượng của Chí Trung.

Thấm thoát đã 29 năm làm nghề trôi qua, Chí Trung đã chứng kiến bao đổi thay của nền nghệ thuật sân khấu nước nhà, cả những vui buồn của đời nghệ sĩ mà chỉ người trong cuộc mới thấm thía hết.

NSND Quý Dương, một trong những nghệ sĩ hát opera đầu tiên của Việt Nam, từng là sinh viên đầu tiên khóa đầu tiên của Trường Âm nhạc Việt Nam, tiền thân của Nhạc viện Hà Nội ngày nay. Ông được xem là một trong 3 cây đại thụ của ngành biểu diễn âm nhạc Việt Nam (cùng với NSND Trung Kiên, NSND Trần Hiếu).  Ông đã dành trọn cuộc đời dâng hiến cho tình yêu nghệ thuật. Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, ông và các nghệ sĩ cùng thời đã có mặt ở nhiều chiến trường, đứng hát trên các vách đá, dưới trời bom đạn.

Mặc dù, trong đời sống tình cảm riêng tư NSND Quý Dương đã phải trải qua nhiều chia lìa, mất mát. Ông không có gì để lại cho con, ngoài mối tình tha thiết với nghệ thuật. Ông thường dặn mình: “Không xúc xiểm, không xin xỏ ai bất cứ điều gì. Cứ sống đàng hoàng bằng chính bàn tay của mình rồi điều gì đến sẽ đến”.

Đó cũng chính là tài sản  lớn nhất mà Chí Trung mang trên vai để vào đời. Cha anh suốt đời là một nghệ sĩ nghèo, không màng danh vọng, không quyền cao chức trọng và không có tiền bạc dành cho con cái.

Trong những năm tháng khó khăn, sân khấu chênh chao vì không có khán giả, đời sống người nghệ sĩ vô cùng chật vật. Để đảm bảo cuộc sống cho gia đình và nuôi dưỡng tình yêu nghệ thuật, Chí Trung đã xoay xở đủ mọi công việc. Anh dường như là nghệ sĩ kinh qua nhiều công việc nhất, từ buôn săm xe, bán xe đạp, buôn xe máy cũ , mở tiệm buôn đồ điện, đồ cổ… Gạt sang một bên tất cả những gì phù phiếm, ảo tưởng và cả những bóng bẩy bề ngòai mà người ta thường khoác lên vai người làm nghệ thuật, Chí Trung thực tế, mạch lạc và sòng phẳng trong việc kiếm tiền, làm kinh tế. Anh tâm niệm, phải biết tự cứu mình trước khi trời cứu.

Anh không nề hà bất cứ việc gì, miễn đó là công việc lương thiện và có thể kiểm ra tiền, giúp anh tạo dựng cuộc sống.

Khi đã có chút vốn liếng, anh cùng vợ (nghệ sĩ Ngọc Huyền) mở studio ảnh viện, áo cưới, karaoke, rồi làm bầu sô ca nhạc… Cùng với giấc mơ nghệ thuật, kiếm tiền cũng là nỗi ám ảnh với Chí Trung. Vì với anh, khi chưa đủ miếng cơm manh áo, người nghệ sĩ khó lòng mà toàn tâm toàn ý cho nghệ thuật được. Anh nói: "Cha tôi thường dạy rằng: “Khóc – hèn, rên – nhục, van – yếu đuối”.

Câu nói ấy là kim chỉ nam trong cuộc sống của tôi, là một phương châm sống quý giá để tôi tự soi mình mỗi khi bất cứ điều gì xảy ra”. Đó cũng chính là bài học về bản lĩnh đàn ông, dám đối diện với mọi sóng gió trong cuộc đời bằng ý chí mạnh mẽ và lòng quả cảm.

Trong những trận cười hết sức thoải mái (vì Chí Trung có thể làm người đối diện cười như nắc nẻ trong khi anh toàn nói những chuyện nghiêm túc), gặp một câu hỏi đại loại: “Vào cái thời điểm phải kiếm từng đồng tiền nhễ nhại mồ hôi để sống, có khi nào anh chạnh lòng vì cha mình đã sống một đời quá hồn nhiên với nghệ thuật, mà chẳng có chút của nả gì cho con không?”, Chí Trung chợt sững lại một giây, rồi trở nên đặc biệt nghiêm nghị. Anh nói, mỗi thời mỗi khác, phận làm con không phán xét cha điều gì. Bản thân cuộc sống của người cha đã là một bài học lớn đối với anh.

Rồi Chí Trung kể về những lần cha anh đi xem các vở diễn mà anh tham gia. Sau mỗi buổi ông thường đưa ra những ý kiến riêng của mình về vai diễn của anh.

Ông chỉ đưa ra ý kiến để anh tham khảo, lựa chọn chứ tuyệt nhiên không áp đặt. Ông luôn trân trọng thành quả lao động của con, dù là nhỏ bé, không ngừng động viên con ngay cả lúc ông biết con đã làm sai.

Cứ hài hài như vậy, nhưng tôi biết rằng, Chí Trung đã rất rưng rưng trong mỗi ngôn từ khi nói về cha mình, với những đau đớn, bệnh tật mà ông đang phải đối mặt.

NSND Quý Dương bị suy thận đã nhiều năm nay. Hàng tuần ông phải tới bệnh viện lọc máu để duy trì sự sống. Thương các con bận rộn, ông chỉ đồng ý cho các con đưa đón tới bệnh viện thời gian đầu. Ông bảo: “Bệnh của cha là phải “trường kỳ kháng chiến” nên cứ để cha tự lo liệu cho quen. Các con còn phải lo công việc của các con, không được để cuộc sống xáo trộn”.

Và thế là mỗi lần vào bệnh viện, NSND Quý Dương lại gọi một bác "xe ôm" tới. Lọc máu xong ông lại “xe ôm” về nhà. Thương cha, Chí Trung chỉ có một cách đền đáp lớn nhất là không ngừng lao động để trở thành một con số nào đó ( mà không phải là số 0 như điểm xuất phát) trong cuộc đời và đặc biệt là trong nghệ thuật. Là thủ lĩnh của Đoàn kịch II thuộc nhà hát Tuổi Trẻ, Chí Trung đã chèo lái con thuyền nghệ thuật qua nhiều sóng gió. Nhiều nghệ sĩ trong đoàn xem Chí Trung như một người anh cả trong gia đình.

Làm trường một đoàn kịch trong thời buổi sân khấu khó khăn chẳng dễ dàng chút nào. Công việc bộn bề vừa vất vả vừa là phần thưởng mà nghệ thuật đã dành cho Chí Trung. Đoàn kịch của anh đang chuẩn bị “Nam tiến” theo lịch trình hai năm một lần.

Mang các vở diễn sân khấu vào đất Sài Gòn, nhiều người nói chẳng khác nào Chí Trung đang “chở củi về rừng”. Ấy vậy mà chuyến đi nào của đoàn cũng thắng lợi.

Rất nhiều vai trò như vậy, nhưng mỗi ngày, anh chàng khôi hài Chí Trung không cho phép mình quên gọi điện hỏi thăm bệnh tình của cha, trò chuyện cùng ông.

Đối với anh, cha luôn là điểm tựa tinh thần lớn nhất trong cuộc sống….

Bình Nguyên Trang

Văn Nghệ Công An