Nghèo cả ba đời...

Mới đến đầu xóm Gò Yến, thôn Tân Hưng, xã Tịnh Đông (Sơn Tịnh, Quảng Ngãi), hỏi thăm vào nhà vợ chồng ông Hải – bà Hoa, một người nông dân ở đây hỏi: "Vào thăm vợ chồng họ, có giúp được gì không, tội nghiệp lắm, bất hạnh không thể tưởng..."

Vợ chồng ông Hải - bà Hoa và những đứa con, cháu trong nhà. Ảnh: Phạm Anh

"Tui sinh ra 4 đứa con, thế mà ruột đau khi sinh nở còn ít hơn khi nhìn chúng sống lây lất trước mặt" - bà Hoa u buồn. Đứa con đầu là con gái tên Trịnh Thị Hồng, sinh năm 1986. Những ngày còn thơ dại, bé Hồng cũng như những đứa trẻ bình thường khác. Chỉ khi lớn lên 5-7 tuổi và trở thành thiếu nữ, vợ chồng ông Hải mới hay: tâm trí của bé Hồng không bình thường, mà "ngây ngây giống người mắc bệnh tâm thần".

"Sau này, khi Nhà nước đưa đi kiểm tra, tui mới biết con mình bị ảnh hưởng chất độc da cam. Nếu biết trước, làm sao tui sinh con làm gì cho khổ ba thế hệ thế này", bà Hoa nói. Chị Kim Chi tiếp lời: "Ở vùng này, Mỹ ngày xưa rải chất độc hóa học, cây cối rụng hết. Chị Hoa sinh ra tại đây và cũng là du kích hoạt động tại nơi này. Có lẽ vì vậy mà bị ảnh hưởng".

"Nhiều lúc muốn liều chết với chúng nó một phen, nhưng nghĩ lại cảnh vợ và con nheo nhóc, nên tui đành từ biệt bãi vàng về nhà sống bằng nghề làm thuê và hái củi" - ông Hải giãi bày.

Khi về nhà, vợ chồng ông Hải lận lưng được 2 chỉ vàng. Đó là tài sản bằng mồ hôi, thậm chí đánh đổi bằng máu mới giữ được, ông Hải mang thằng Hưng đi chữa bệnh. Cứ nghe ở đâu có bác sỹ giỏi, vợ chồng ông Hải lại đưa con mình đến. Thế nhưng ở đâu, người ta cũng lắc đầu và hai chỉ vàng cũng tìm cách ra đi. "Sau này có đoàn bác sỹ bên Mỹ về khám ở đây, họ bảo để lâu quá, giờ hết chữa trị được, vợ chồng tui mới không đưa thằng Hưng đi trị bệnh nữa".

Ba trong bốn đứa con mà Hồng để lại cho cha mẹ khi bỏ nhà ra đi. Ảnh: Phạm Anh

Bà Hoa còn nhớ như in đứa đầu tiên Hồng sinh ra tên là Trịnh Thị Ngọc Liên (nay 7 tuổi, đang học lớp 1). Bà bảo: "Thôi lỡ dại rồi đừng mắc sai lầm nữa nghe con". Con Hồng tứa nước mắt, gật đầu. Vậy mà 3 năm sau, con Hồng lại mang bụng vượt mặt. Bà Hoa khóc hết nước mắt: "Nhà mình nghèo mà sao con không giữ thân, giữ phận. Rồi lấy gì cho chúng nó ăn, lớn lên".

Nói thì vậy, nhưng bà Hoa vẫn lo cho con tròn vuông khi sinh nở ra bé Trịnh Thị Kiều Vy, 4 tuổi bây giờ. "Tưởng nó nín, ai dè, nó làm tiếp đứa thứ ba, tui đặt tên là Trịnh Thị Phi Nhung, giờ 3 tuổi. Tui còn miệng ăn, không còn miệng nói...".

Khi bé Nhung biết chập chững đi, Hồng giao 3 đứa con cho ông bà ngoại nghèo, đi lên Gia Lai làm ăn. Tròn một năm về nhà, Hồng không mang nổi lấy triệu bạc mà vác về... cái bụng bầu to. Rồi Hồng sinh nở. Bà Hoa nước mắt vắn dài, cứ làm tròn bổn phận của người mẹ.

Tôi hỏi: "Có cho cháu bé bú sữa thêm không?". Bà Hoa gạt nước mắt chảy rịn ra trên gương mặt đen đúa: "Nói thiệt, chạy cơm cả nhà ăn đủ đã mừng lắm, lấy đâu ra sữa. Con Hồng thiếu ăn cũng không có sữa cho con, nên bồng lên Gia Lai lại. Hồi nó đi, tui bóp bụng dặn dò: "Mày đi chuyến này, nếu mang bụng về đẻ, tao không lo cho đâu...". Nói thì vậy, nhưng lòng mẹ như lòng biển...

"Chỉ con chó mới không bỏ nhà đi"

Trò chuyện với vợ chồng ông Hải, tôi biết vợ chồng ông sống bằng làm thuê, làm mướn. Mỗi ngày, khi ông đi làm thì bà ở nhà lo cho 4 đứa trẻ. Những khi không có người gọi làm thuê, vợ chồng thay nhau đi đốn củi.

Trong tháng 11 vừa qua, mưa và lụt lũ dai dẳng cả tháng, hai vợ chồng bóp bụng chạy mượn gạo hàng xóm nấu cho mấy đứa trẻ, còn họ thì đào củ mỳ về ăn cầm hơi. Có hôm không mua chịu và mượn được, cả nhà 6 người đành nhịn đói nhìn mưa... "Năm ngoái, ổng đi đốn keo thuê cho người ta, bị trượt té, chân bị gãy, giờ vẫn chưa lấy đinh vít trong ống chân ra. Mà nếu đi lấy ra thì phải nghỉ làm, lấy đâu ra tiền mua gạo cho cả nhà".

Bà Hoa bảo, giá như ông Hải làm được chế độ thương binh hồi ở chiến trường K thì gia đình bớt đi chút khó khăn. Đằng này, giấy tờ chứng thương mất cả, còn mấy cái huân chương chiến công thì không thể làm thương binh... Bà Hoa nói, tiếng nhỏ dần: "Hết gạo hai hôm nay rồi, mới xin được một ít khoai lang về nấu buổi trưa thôi". Nói xong bà sụt sùi khóc.

Đi dạo một vòng quanh nhà, tôi thấy có chuồng heo, lồng chim câu, nhưng không thấy con nào trong chuồng, trong lồng. Hỏi mới hay, heo bị bệnh chết, còn chim câu, vì không cho nó ăn nên chúng bay đi cả. Ông Hải vuốt lông con chó gầy còm cõi nằm dưới chân: "Chỉ con chó, dù nuôi nhưng không cho ăn gì, là không bỏ vợ chồng tui mà đi thôi...".