Nghi thức cúng Rằm tháng 7: Những điều gia chủ cần biết
Rằm tháng 7 là một trong nhiều ngày lễ quan trọng trong năm, và có 3 lễ không nhất thiết phải làm to, nhưng gia chủ cần phân biệt được từng nghi lễ để chuẩn bị, không đặt tất cả lễ vật lên cùng một mâm, hay thực hiện lẫn lộn các nghi thức.
Chuẩn bị đón Rằm tháng 7 âm lịch
Năm nay chị Lan ở Hà Nội đã về làm dâu được 3 năm, và từ mùng 10 tháng 7 âm lịch chị đã chuẩn bị sắm sửa hoa quả, bánh kẹo, vật phẩm và cả những món ăn quen thuộc chuẩn bị cúng Rằm tháng 7. Chị cẩn thận ghi vào giấy để đi chợ, bởi 2 năm qua lần nào sắm lễ xong cũng bị thiếu cái này, thừa cái kia.
Mẹ chồng cười: “Cúng là để nhớ đến người đã khuất, chứ không phải thi xem nhà ai làm mâm lễ to hơn đâu. Con dâu đừng quá lo lắng thế”.
Nghe vậy, chị Lan nhẹ cả người, trút bớt được nỗi lo mâm lễ đã đủ chưa, thứ tự cúng thế nào, lễ nào đặt trong nhà, lễ nào phải đặt ngoài sân, lễ nào không được mang vào nhà ăn...
Thực tế, Rằm tháng 7 có nhiều lớp ý nghĩa trong đời sống người Việt. Có nhà thực hiện nghi lễ hướng về Tam Bảo, có nhà làm lễ Thần linh, Gia tiên, có nơi thực hiện lễ thí thực theo phong tục dân gian. Mỗi nghi lễ có cách chuẩn bị và cách thực hiện khác nhau. Quan trọng là gia chủ hiểu rõ mình đang thực hiện nghi lễ nào, chuẩn bị vừa đủ và giữ được sự trang nghiêm, thành kính.
Rằm tháng 7 có nhiều lớp ý nghĩa trong đời sống người Việt. Ảnh internet
3 nghi thức thường có trong Rằm tháng 7
Tùy vùng miền, tùy gia đình mà lễ cúng có khác. Nhưng theo hướng dẫn của Phong thủy Phùng Gia thì Rằm tháng 7 có 3 nghi thức được quan tâm gồm: Nghi lễ cúng Phật. Nghi lễ cúng Thần linh và Gia tiên. Nghi thức cúng chúng sinh theo phong tục dân gian.
3 mâm lễ này không nhất thiết phải làm to, nhưng gia chủ cần phân biệt được từng nghi lễ để chuẩn bị, không đặt tất cả lễ vật lên cùng một mâm, hay thực hiện lẫn lộn các nghi thức.
Nghi lễ cúng Phật Rằm tháng 7
Nhà có bàn thờ Phật thì mâm lễ cúng Phật ưu tiên sự thanh tịnh, đơn giản và sạch sẽ.
Lễ vật thường gồm: Hương, hoa tươi, nước sạch, trái cây, các món chay tùy ý (có thể là xôi trắng, xôi gấc, xôi đỗ xanh, xôi vò hạt sen, xôi dừa. Hoặc các món chay như nem chay, canh rau củ, giò chả chay...).
Mâm lễ cúng Phật không cần cầu kỳ. Quan trọng là không gian thờ cúng sạch, chủ lễ giữ được tâm thế thành kính.
Trình tự thực hiện
Sắp lễ vật và bày lên ban thờ Phật ngay ngắn.
Thắp hương, giữ không gian yên tĩnh và đọc văn khấn (hoặc tụng niệm theo nghi thức mà gia đình đang thực hành).
Hết tuần hương có thể hạ lễ, hạ đồ cúng xuống để cả nhà thưởng thức.
Lưu ý
Cúng Phật nên ưu tiên lễ chay, thanh tịnh.
Tránh đặt lễ mặn, vật phẩm không phù hợp lên ban thờ Phật.
Mâm cúng Rằm tháng 7 không cần làm to, cỗ lớn mà quan trọng ở tấm lòng biết ơn của con cháu. Ảnh internet
Nghi lễ cúng Thần linh và Gia tiên
Mâm lễ có thể gồm hương, hoa, đèn hoặc nến, trầu cau, nước, rượu, trái cây và các món ăn quen thuộc (gà luộc, xôi, giò lụa, canh miến hoặc canh măng, nem rán, cơm trắng...) tùy điều kiện gia chủ, không cần chạy lễ to, cỗ lớn.
Có thể dùng chút vàng mã theo phong tục địa phương, nhưng không nên sắm nhiều.
Trình tự thực hiện
Lễ vật được chuẩn bị và sắp xếp ngay ngắn.
Theo truyền thống của nhiều gia đình, lễ Thần linh thực hiện trước, sau đó mới làm lễ Gia tiên.
Gia chủ thắp hương, đọc văn khấn với tâm thế thành kính, tưởng nhớ đến tổ tiên và những người đã khuất.
Khi hương tàn, gia đình có thể hạ lễ và thụ lộc.
Lưu ý
Mâm lễ không cần quá cầu kỳ, đặt nặng số lượng. Một mâm cơm vừa đủ, sạch sẽ, có những món ăn quen thuộc là đã thể hiện được sự chu đáo.
Điều đáng quý của lễ Gia tiên là ở việc con cháu có thực sự nhớ đến ông bà, tổ tiên hay không.
Mâm cúng chúng sinh thiên về sự chia sẻ, bố thí theo quan niệm dân gian. Ảnh internet
Nghi thức lễ thí thực cúng chúng sinh dân gian
Lễ thí thực - dân gian gọi là cúng cô hồn. Mâm lễ đơn giản gồm: Gạo, muối, cháo loãng, bánh kẹo, hoa quả, nước, nến, nhang và một số lễ vật khác tùy phong tục.
Không cần chuẩn bị mâm lễ quá lớn, bởi nghi lễ này thiên về sự chia sẻ, bố thí theo quan niệm dân gian.
Trình tự thực hiện
Lễ cúng theo phong tục thường đặt phía trước nhà - nhưng ngoài khu đất ở.
Mâm xếp lễ vật ngay ngắn, thắp hương và thực hiện nghi lễ theo văn khấn mà gia đình đang sử dụng.
Quá trình làm lễ nên giữ thái độ nghiêm túc, tránh đùa nghịch làm đổ, hỏng đồ lễ mà mất đi sự trang trọng.
Kết thúc nghi lễ, việc hạ lễ được thực hiện theo phong tục mỗi nhà, mỗi vùng. Nhưng cúng chúng sinh nhiều nơi không ăn đồ cúng ngoài nhà, mà cho người khó, bố thí hết cho chúng sinh (như rắc gạo, muối, cháo, bỏng nẻ ở ven tường, bờ ao, gốc cây...) để các cô hồn thụ hưởng.
Lưu ý
Nghi thức cúng chúng sinh nên được thực hiện riêng, không đặt chung mâm lễ khác trong nhà.
Lễ cúng cô hồn nên thực hiện theo phong tục nơi sống, không cần quá cầu kỳ.
Không nên cúng quá muộn, hoặc cúng ở nơi ảnh hưởng đến sinh hoạt chung.
Theo quan niệm dân gian, nếu không biết cúng chúng sinh thì không nên làm - và tuyệt đối không cúng chúng sinh trong nhà. Theo quan niệm người xưa, nếu gia chủ không biết bài cúng, không có câu tiễn đi thì các cô hồn có thể nấn ná ở lại quấy nhiễu.
* Thông tin trong bài mang tính tham khảo.
Theo Tiến sĩ Vũ Thế Khanh (Tổng Giám đốc Liên hiệp Khoa học Công nghệ Tin học Ứng dụng UIA), Rằm tháng 7 là dịp con cháu hướng về cha mẹ, ông bà, tổ tiên và thực hành lòng biết ơn. Vì vậy, gia chủ không nên biến ngày lễ này thành cuộc chạy đua xem nhà nào chuẩn bị nhiều lễ vật hơn.
Một bàn thờ sạch sẽ, một bình hoa tươi, chén nước trong, nén hương thơm và một mâm cơm gia đình vừa phải đã có một ngày Rằm sum họp.
Con cháu có thể cùng nhau bao sái ban thờ, chuẩn bị mâm cơm, thắp nén hương rồi các bậc cao niên kể cho con trẻ nghe về ông bà tổ tiên đã khuất với tấm lòng trân trọng như họ vẫn đang hiện diện.
Khi mọi người quây quần bên nhau, sự thành kính và tình thân thêm gần gũi và Rằm tháng 7 không chỉ là cúng bái, mà là bài học về lòng biết ơn nguồn cội.
