Nghịch cảnh em bú chị, cháu ti bà

Dù đã làm bà của 4 đứa cháu ngoại, người phụ nữ này vẫn “vô tư” sinh tiếp cô con gái thứ 7. Ảnh: N.Mai

Đã 9 con, vẫn chưa muốn dừng

Thực tế, chuyện người dân sinh nhiều con tại các vùng đồng bào dân tộc ở nước ta không phải là hiếm. Bởi lẽ, quan niệm thích nhiều con vẫn còn chi phối khá lớn trong tư tưởng của một bộ phận đồng bào ở vùng sâu, vùng xa. Thừa nhận về thực trạng này, bà Đinh Thị Kim Hoa - Phó Giám đốc Trung tâm DS-KHHGĐ huyện Ea Súp (Đắk Lắk) chia sẻ: “Đồng bào ở đây vẫn còn thích sinh nhiều con lắm. Họ chỉ nghĩ đơn giản, “con cái là của trời cho” nên cứ có thai là sinh chứ chẳng hề nghĩ đến việc đảm bảo chất lượng sống và những hệ lụy do sinh quá nhiều con gây nên. Hơn nữa, do đặc thù công việc gắn liền với nghề nông và làm nương rẫy, cần nhiều lao động nên đông con với họ cũng được xem là một lợi thế. Chính vì vậy, việc truyền thông, vận động người dân áp dụng các biện pháp tránh thai hiện đại, không sinh nhiều con… gặp rất nhiều khó khăn”.

Theo bà Hoa, vài năm trở lại đây, tại huyện Ea Súp, tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên tuy có giảm nhưng vẫn ở mức cao. Đặc biệt, tại các xã cách xa trung tâm, chuyện một gia đình có tới 10 đứa con vẫn còn khá phổ biến. Nhiều phụ nữ dù đã sinh 8 - 9 con nhưng vẫn chưa có dấu hiệu muốn dừng lại, họ không áp dụng bất kỳ một biện pháp tránh thai an toàn nào. Chúng tôi đến thăm gia đình chị H’Brĩ  Kpã (buôn B2, thị trấn Ea Súp). 40 tuổi, người phụ nữ này đã là mẹ của 9 con (6 trai, 3 gái). Trong căn nhà sàn rộng chừng 20m2 không có gì đáng giá ngoài chiếc tủ gỗ đã bong tróc, người phụ nữ với gương mặt khắc khổ đặt vội hai đứa nhỏ đang bế trên tay xuống sàn để đón khách lạ. Hỏi ra mới biết, một trong hai bé là cháu ngoại của chị, bé còn lại là cậu con trai hơn hai tuổi mà vợ chồng chị “lỡ” chứ không phải “cố ý” muốn sinh (?!).

Chị H’Brĩ Kpã tâm sự, trong 9 đứa con, chỉ có 3 đứa được đi học. Lũ trẻ đều rất thích được tới trường nhưng vì gia đình quá nghèo, cái ăn còn chưa đủ nên bố mẹ đành “lực bất tòng tâm!”. Mấy đứa lớn phải ở nhà phụ giúp việc nương rẫy, nuôi các em.

Khi chúng tôi đùa: “Lỡ sinh đứa thứ 9 rồi thì chắc không có đứa thứ 10, thứ 11 đâu chị nhỉ?”, bà mẹ 9 con cười như mếu: “Vợ chồng tôi sẽ cố gắng kế hoạch không đẻ nữa. Nhưng nếu không may lại “lỡ” thì cứ sinh thôi. Bỏ đi thì tội, con cái là của trời cho mà!”.

Đề cập đến việc sử dụng các biện pháp tránh thai, chị H’Brĩ Kpã cười lắc đầu. Theo chị, “uống thuốc tránh thai nhiều sẽ hại người”, mà đặt vòng thì lại sợ đau nên cứ để thuận theo tự nhiên”. Câu trả lời vô tư của chị khiến cả tôi và chị cán bộ dân số đều thấy xót xa, lo lắng.

Lên chức bà vẫn đẻ cố “cu thêm”

Chị H’Brĩ Kpã chưa có dự định gì về việc sinh tiếp đứa con thứ 10. Tuy nhiên theo chị, nếu “lỡ” thì sẽ vẫn… tiếp tục sinh. Ảnh: N.Mai

Cũng tại buôn B2 này, chúng tôi được “mách” đến nhà chị H’Dưng Kpã (41 tuổi), bà ngoại của 4 đứa cháu nhưng vừa sinh đứa con thứ 7 được hơn một tuần! Tìm đến nhà của bà ngoại vẫn đang “ở cữ”, chúng tôi được cô con gái đầu của chị cho biết: “Mẹ đang đi... làm rẫy”. Phải đợi các con đi tìm về, chúng tôi mới gặp được H’Dưng Kpã.

“Ở đây, chúng tôi không kiêng cữ quá cầu kỳ như người Kinh đâu. Sinh đứa đầu thì kiêng 1 - 2 tuần, còn các đứa sau thì chỉ vài ngày thôi. Giờ già rồi, sương gió nhiều thành quen. Với lại, con bé mới sinh hình như biết mẹ nó già yếu rồi hay sao nên không có quấy khóc, chỉ ăn với ngủ thôi”, người phụ nữ đã qua bảy lần sinh nở chia sẻ. Chị cho hay, thực ra chị mang thai tổng cộng tám lần, trong đó một lần bị sẩy thai do bất cẩn khi đi làm rẫy. Bảy đứa con đều được sinh tại nhà mà mẹ chúng không hề đến trạm xá hay bệnh viện. Trong những lần mang thai, chị cũng chưa đi khám thai hay siêu âm bao giờ.

“Các con của tôi đều được sinh tại căn nhà này. Khi nào thấy tức bụng, con hay đạp là biết mình sắp đẻ. Khi nào đau quá thì gọi già H’Hút (người có kinh nghiệm đỡ đẻ - PV) đến giúp. Lần nào mà già bận việc hoặc đến không kịp là lần ấy phải “tự thân vận động”, tức là đẻ rơi con trên sàn nhà”, chị H’Dưng Kpã tếu táo.

Theo chị H’Dưng Kpã, cả 7 đứa con của chị thì chỉ có cô con gái đầu (SN 1991) là có đủ sữa để bú. Các đứa em sinh sau hầu như không còn được bú mẹ nữa, chị phải cho con uống nước cháo hoặc sữa ngô. Gia đình không có điều kiện, bố mẹ phải đi làm thuê nên lũ trẻ tự chăm nhau, cứ thế lớn lên như cây cỏ. Ba cô con gái đầu lập gia đình, đều đã có con. Hiện tại, chị có 4 đứa cháu ngoại. Cháu lớn nhất năm nay sáu tuổi, cháu nhỏ vừa tròn một tuổi.

Khi chúng tôi hỏi: “Lên bà rồi vẫn sinh con chị có ngại không?”, bà mẹ này cười trừ rồi nhìn hai cô con gái lớn ngồi bên cạnh. Cô con gái đầu vừa nói, vừa vuốt má em: “Chẳng xấu hổ đâu!”.  

(Còn nữa)

Mai Thùy/Báo Gia đình & Xã hội