Ngôn ngữ sex trong phim Trương Nghệ Mưu

 

 

Ngôi vị diễn viên gợi tình số một trong tất cả những phim của TNM từ trước đến nay, chắc chắn phải là Củng Lợi! Hãy thử điểm lại các mỹ nhân từng xuất hiện trong phim của ông từ 1987 đến giờ, bạn sẽ thấy ngay điều này.

 

Củng Lợi trong phim "Hoàng kim giáp".

Nhân vật chính trong hầu hết phim của TNM là phụ nữ, nên dường như ông Trời ưu ái ban cho TNM khả năng phát hiện những diễn viên nữ vô danh và biến họ trở nên nổi tiếng. Đến nay TNM đã đạo diễn 15 phim, trong đó Củng Lợi đóng vai chính 8 phim, Chương Tử Di 3 phim, Cù Dĩnh 1 phim (“Keep Cool” - “Có gì cứ nói”), Đổng Khiết 1 phim (“Happy Times” - “Phút giây hạnh phúc”)...

Đổng Khiết là diễn viên múa, cô có gương mặt xinh xắn toát lên vẻ thánh thiện. Nhưng cũng giống như đa số các nữ diễn viên múa khác, thân hình cô gầy gò mảnh dẻ, hoàn toàn không thích hợp với loại vai phụ nữ hấp dẫn, gợi tình.

 

Đổng Khiết có vẻ đẹp trong sáng, thánh thiện.

Cù Dĩnh xuất thân là một người mẫu, nên khi đóng phim cô vẫn chưa thoát khỏi chất người mẫu đã ăn sâu vào máu thịt. Ngoại hình Cù Dĩnh cao ráo hiện đại, gương mặt đẹp nhưng lạnh lùng, khả năng biểu cảm kém do đó diễn một vai gợi tình dường như là quá sức với cô.

 

Chương Tử Di xuất thân là diễn viên múa, nên thân hình nhỏ nhắn mềm mại, số đo 3 vòng không ấn tượng. Gương mặt của Chương Tử Di đẹp tự nhiên và diễn xuất khá tốt, nhưng về tổng thể khó thuyết phục khán giả nếu cô được giao một vai gợi tình. Mặc dù từ trước đến giờ Chương Tử Di chưa bao giờ e ngại diễn những cảnh nóng (“Ngoạ hổ tàng long”, “2046”, “Anh hùng”, “Thập diện mai phục”, “Trà Hoa Nữ”, “Dạ Yến”...).

 

Chương Tử Di trong "2046" đóng cùng Lương Triều Vỹ (2003).

Củng Lợi được TNM phát hiện khi còn đang học tại Học viện Điện ảnh Bắc Kinh, lúc ấy cô mới 21 tuổi. Củng Lợi cao đến 1m70, thân hình đầy đặn, nở nang và mang dáng dấp kiểu đàn bà trẻ con. Điểm đặc biệt ấn tượng của Củng Lợi là gương mặt thuần Trung Quốc với đôi mắt biết nói không lẫn vào đâu (ông bà ta thường gọi là mắt lá răm).

Không có gì khó hiểu khi TNM hoàn toàn bị Củng Lợi mê hoặc đến mức bỏ bê cả vợ con. Khoảng thời gian mặn nồng với Củng Lợi, cũng là khoảng thời gian mà sự nghiệp của TNM thăng hoa nhất, với hàng loạt bộ phim thành công quốc tế mà Củng Lợi là “nàng thơ”, là nhân vật nữ trung tâm của ông.

Mặc dù chưa bao giờ TNM có ý định phải làm một bộ phim nào mang hơi thở tình dục theo kiểu “Sắc, Giới” của đạo diễn Lý An, nhưng với chủ đề - xuyên suốt thập niên 1990 - về thân phận buồn tủi của người phụ nữ và nỗi đam mê bị cấm đoán, đạo diễn TNM, bằng những ngôn ngữ điện ảnh ẩn dụ tài tình, đã khiến những tác phẩm thời kỳ này của ông có một sức hấp dẫn bí ẩn về sex. Và Củng Lợi chính là sứ giả đã truyền tải thông điệp sex đầy ẩn dụ của TNM gần như hoàn hảo!

Trương Nghệ Mưu và Củng Lợi.

 

 

Bộ phim dựa theo tác phẩm của Mạc Ngôn, là sự tác hợp thành công rực rỡ trên vũ đài điện ảnh thế giới của bộ đôi TNM - Củng Lợi. “Cao lương đỏ” là câu chuyện ở miền nông thôn Trung Quốc những năm 30 của thế kỷ trước. Củng Lợi trong vai cô gái bị ép gả cho ông chủ một lò nấu rượu cao lương bị bệnh hủi. Trên đường rước dâu, cô phải lòng một tên phu kiệu cưới (Khương Văn đóng) cục mịch nhưng mạnh mẽ.

Cảnh ân ái giữa Củng Lợi và Khương Văn trên cánh đồng cao lương được thể hiện thật mộc mạc nhưng vô cùng gợi cảm. Gã phu kiệu đạp những thân cao lương nằm rạp xuống thành một khoảng trống thay cho tấm đệm. Hắn đặt nhẹ cô xuống và ve vãn cô bằng tất cả sự thô ráp, lỗ mãng, nhưng đầy sức mạnh nam tính... Mắt cô nhắm lại trong trạng thái đê mê tinh khôi của cô gái mới xuân thì.

Điều đáng nói ở đây là cách thể hiện của đạo diễn TNM rất tài tình khi phối hợp âm thanh và ánh sáng tự nhiên để tạo ra những hình ảnh ẩn dụ tràn đầy nhựa sống về niềm đam mê và khát vọng tự do.

 

Poster phim "Cao lương đỏ"

Trước nay những cảnh ái ân của điện ảnh thế giới phần lớn bó hẹp ở 4 bức tường, nhưng cảnh trong “Cao lương đỏ” lại diễn ra giữa ban ngày trong không gian thiên nhiên bao la. Và đôi tình nhân dám đạp lên những hủ tục ấy, đã quấn quýt bên nhau trên chiếc giường cưới bằng thân cao lương suốt 3 ngày!

Cũng với chủ đề thân phận người phụ nữ sống trong xã hội đầy những hủ tục lạc hậu, đạo diễn TNM làm tiếp bộ phim “Cúc Đậu” với câu chuyện còn bạo liệt gấp mấy lần “Cao lương đỏ”.

Cúc Đậu

Dương Kim San – một chủ xưởng nhuộm ở vùng quê, đã lấy cô gái trẻ Cúc Đậu và buộc cô phải sinh cho hắn một đứa con để nối dõi tông đường. Lão San bị bất lực và vô sinh, do đó đêm nào lão ta cũng đánh đập hành hạ Cúc Đậu dã man. Điều này đã dẫn đến kết cuộc loạn luân giữa Cúc Đậu và Dương Thiên Thanh – vừa là cháu kiêm giúp việc cho lão San.

Phim chỉ diễn ra trong xưởng nhuộm, rất ít lời thoại. Củng Lợi đã phát huy thế mạnh ngoại hình của mình trong những trường đoạn lẳng lơ khêu gợi anh chàng Dương Thiên Thanh nhút nhát không dám vượt rào!

Đạo diễn TNM đã khéo léo đưa tình huống Dương Thiên Thanh nhìn trộm Cúc Đậu tắm qua lỗ thủng của chuồng ngựa... rồi Cúc Đậu phát hiện nhưng vẫn để yên cho Dương Thiên Thanh nhìn ngắm thân thể mình.

Lửa gần rơm... cảnh hai người ái ân bên bể nhuộm vải là một cảnh quay đẹp, kín đáo nhưng rất gợi tình theo đúng tinh thần Á Đông, thông qua màu sắc tiếng động... nước và mồ hôi! Trong cảnh ân ái duy nhất của phim này, đạo diễn TNM đặc tả diễn xuất của Củng Lợi là có chủ ý, bởi diễn xuất và ngoại hình của cô sẽ tạo cảm hứng mạnh mẽ nhất cho khán giả.

 

Trương Nghệ Mưu và Củng Lợi thời kỳ yêu nhau.

Rồi sau đó là cảnh Cúc Đậu vừa sinh xong, ngực căng sữa, và cô đề nghị Dương Thiên Thanh giúp cô hút sữa ra để ngực bớt căng... Tất cả chỉ thông qua lời thoại, nhưng cử chỉ và hành động của Củng Lợi tạo hiệu quả rất cao cho cảnh quay...

Rồi khi đứa trẻ lớn lên, hai người muốn gần nhau phải lén lút ra ngoài, lúc thì ngoài đồng, lúc thì lò gạch, lúc thì trong kho giếng cạn... diễn xuất của hai diễn viên tạo cho khán giả cảm giác lén lút ngột ngạt đến nghẹt thở... nhưng sau đó là sự cảm thương với bi kịch của hai nhân vật chính.

 

 

Cùng chủ đề như “Cúc Đậu”, chỉ khác là bối cảnh của “Đèn lồng đỏ” sang trọng và quý phái hơn. Nhưng ngôn ngữ sex của phim này quả thật đại tài.

Dựa theo truyện ngắn “Thê thiếp đầy đàn” của Tô Đồng, đây là câu chuyện về vợ cả vợ lẽ của một gia đình phong kiến, với Trần lão gia là bậc chí tôn trong gia đình. Bộ phim là sự tranh giành, âm mưu, thủ đoạn, ganh tỵ... của những người đàn bà mong được sự chiếu cố của Trần lão gia mỗi đêm.

Câu chuyện và bối cảnh có đầy đủ chất liệu để tạo nên một phim mang chủ đề tình dục hấp dẫn, nhưng đạo diễn TNM lại chọn một ngôn ngữ thể hiện khiến người xem phải ngạc nhiên: Từ đầu đến cuối phim không hề có một cảnh nào miêu tả cảnh ái ân xác thịt giữa nam và nữ!

Đã vậy, TNM cố ý không cho khán giả thấy rõ mặt nhân vật Trần lão gia, nhằm tạo cho khán giả sự tò mò: “Lão này có... “ngón nghề” gì ghê gớm mà sao bà nào cũng giành giật thế!”.

 

Poster phim "Đèn lồng đỏ treo cao"

Chi tiết đắt giá xuyên suốt bộ phim - gợi cho nhân vật và khán giả cảm giác sex - là hai chiếc búa nhỏ phát ra tiếng kêu xúc xắc, dùng để massage chân! Theo tục lệ của Trần gia, nàng thiếp nào được Trần lão gia chọn để ân ái đêm đó, sẽ được một chuyên gia tẩm quất đến phục vụ.

Theo lời bà ta, đôi chân được massage kỹ lưỡng bằng đôi búa nhỏ này sẽ giúp tạo hưng phấn trong quan hệ để “phục vụ” ông chủ tốt hơn! Chả biết chi tiết này ở ngoài đời thực hư thế nào, nhưng cách mà đạo diễn họ Trương xử lý chi tiết này thật là thú vị...

Tiếng xúc xắc trong hai chiếc búa đầu tiên vang lên trong phim, khi bà Tư Tùng Liên (Củng Lợi) chuẩn bị cho đêm tân hôn đầu tiên với ông chủ... Rồi khi bị thất sủng, thứ mà Tùng Liên “ghiền” đến mê muội chính là tiếng xúc xắc đó... cô ngồi yên nhắm mắt lại nghe âm thanh “xúc xắc xúc xắc” của tiếng búa massage chân ở phòng bên cạnh.

Tiếng xúc xắc ở trong gia đình vọng tộc này từ lâu đời như chính ngôi nhà cổ đó, nó giống như một thứ thuốc phiện mà ai đã nếm qua rồi khó lòng dứt bỏ. Từ bà Cả, bà Hai, bà Ba, bà Tư hay đến cả con hầu Nhạn Nhi cũng đê mê với tiếng xúc xắc đó. Nó đánh thức bản năng được yêu đương, được ôm ấp, được chiều chuộng, được tận hưởng sự khoái lạc của người phụ nữ.

Được massage chân nghĩa là nhận được sự sủng ái của ông chủ, được thoả mãn nhu cầu tình dục. Vì vậy, hai chiếc búa massage và tiếng xúc xắc đầy ám ảnh của nó chính là biểu tượng của sự đam mê xác thịt trong phim!

Nghệ thuật sex ẩn dụ trong phim “Đèn lồng đỏ” được TNM thể hiện cao siêu như thế đó. Vậy ý nghĩa và ngôn ngữ sex trong phim nào của bộ đôi TNM - Củng Lợi mới là... sex nhất. Xin thưa, đó là “Thu Cúc đi kiện”!

Thu Cúc đi kiện

 

Quái lạ, phim này mà sex nhất ư? Không thể phủ nhận “Thu Cúc đi kiện” mang tính hiện thực và nghệ thuật rất cao, nhưng có tìm nát trong từng cảnh phim cũng đố ai tìm ra một tí ti gì là “hở”, chứ đừng nói đến sex! Bối cảnh phim thì nghèo nàn, nhân vật nữ chính thì xấu xí, bụng chửa vượt mặt (có lẽ là vai diễn xấu nhất của Củng Lợi trong suốt sự nghiệp đóng phim của cô), câu chuyện thì đơn điệu: suốt từ đầu đến cuối phim chỉ toàn là đi kiện, đi kiện và đi kiện...

 

Củng Lợi trong phim "Thu Cúc đi kiện"

Chồng của Thu Cúc bị trưởng thôn đá một phát vào hạ bộ, chấn thương phải đi bệnh viện. Ông trưởng thôn lại không thèm có một lời hỏi thăm hoặc xin lỗi, chứ đừng nói đến bồi thường. Thu Cúc bụng chửa vượt mặt sắp đến ngày sinh, nhưng ức quá đã phát đơn kiện trưởng thôn. Cứ chỗ nào xử lý chưa thoả đáng, là Thu Cúc tiếp tục phát đơn kiện lên toà cao hơn, kể cả cô không quản ngại đường xa tốn kém và sức khoẻ... lên toà thượng thẩm ở thành phố để kiện đến cùng!

Nội dung phim như thế thì đạo diễn TNM... nhét sex vào chỗ nào? Thật ra đây là thâm ý của đạo diễn họ Trương! Tại sao kịch bản chỉ quy định trưởng thôn phải đá trúng hạ bộ chồng của Thu Cúc, dẫn đến chấn thương chứ không được... đá vào chỗ khác?! Mấu chốt của ý nghĩa sex là ở chi tiết đó!

Đối với người ở miền quê xa xôi hẻo lánh, phương tiện giải trí không có hoặc rất nghèo nàn đơn điệu, thời tiết ở vùng cao lại lạnh lẽo... nên thú vui “vui mãi không chán” đó là đêm đêm vợ chồng đắp chăn thủ thỉ thù thì rồi... làm “chuyện ấy” với nhau! Cú đá của ông trưởng thôn vào chỗ hiểm ấy... mà đá mạnh đến nỗi dẫn đến chấn thương thì quả là nghiêm trọng đến sức khoẻ người chồng và... thiệt thòi lâu dài cho người vợ!

Tiếng là đi kiện để đòi công lý, hay ít nhất là một lời xin lỗi chân thành từ ông trưởng thôn, nhưng ai tinh ý sẽ thấy ẩn sau cái tinh thần “quyết kiện đến cùng” của Thu Cúc, là “nhu cầu và bản năng sinh lý tự nhiên” của người phụ nữ! Có lẽ để tránh đề cập thẳng đến vấn đề nghe có vẻ “trần tục” ấy, đạo diễn TNM đã đánh lạc hướng khán giả bằng cách cho Thu Cúc bụng chửa to gần đến ngày sinh, không cần đến nhu cầu tình dục.

Như vậy có thể ngầm hiểu rằng, hành động đi kiện đến cùng đó bao hàm ngụ ý: “... sau khi sinh thì tôi sẽ phải... “xài” cái gì cho “nhu cầu” của tôi đây! Tôi yêu chồng, và chỉ muốn làm “chuyện ấy” với chồng tôi thôi!”. Nếu thử đặt mình vào hoàn cảnh của Thu Cúc, bà nào mà chả kiện!!!

Thật đáng tiếc là cặp bài trùng TNM - Củng Lợi đã không cùng nhau đi hết quãng đường nghệ thuật. Củng Lợi là nguồn cảm hứng vô tận để ông sáng tác ra những tác phẩm... sex đỉnh cao! Những phim thời kỳ “hậu Củng Lợi” sau này có thể làm chúng ta xuýt xoa về sự hoành tráng, ngoạn mục... nhưng “chất sex ẩn dụ” mang nhãn hiệu TNM ngày xưa đã không còn nữa! Ước gì với khả năng sáng tạo vô tận của mình, nếu TNM đồng ý làm một bộ phim có chủ đề tương tự như “Sắc, Giới” của Lý An, có lẽ khán giả sẽ còn... “nín thở” nhiều hơn nữa!

Theo Kinh Vũ
Đẹp