Người cao tuổi ăn uống thế nào để phòng ngừa và kiểm soát tiểu đường?

NCT nên ăn uống điều độ và tập luyện khoa học để phòng ngừa bệnh đái tháo đường. Ảnh minh họa

Nhiều NCT đái tháo đường

Theo PGS.TS Hồ Thị Kim Thanh, Trưởng khoa Nội tiết - Cơ xương khớp (Bệnh viện Lão khoa Trung ương), tại Việt Nam, nghiên cứu cho thấy, trung bình một NCT mắc khoảng 3 - 5 bệnh. Trong đó, bên cạnh bệnh tăng huyết áp, thoái hóa khớp, sa sút trí tuệ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính… đái tháo đường cũng được coi là một trong những "kẻ giết người thầm lặng" đối với NCT. Đáng chú ý, đái tháo đường tăng theo độ tuổi nhưng có đến hơn một nửa số NCT không biết mình mắc bệnh.

Đái tháo đường là một bệnh mãn tính với biểu hiện lượng đường trong máu của người bệnh luôn cao hơn mức bình thường do cơ thể của bệnh nhân bị thiếu hụt hoặc đề kháng với insulin, dẫn đến rối loạn chuyển hóa đường trong máu. Nguyên nhân làm tăng tỷ lệ mắc đái tháo đường ở những NCT là do thay đổi về chuyển hóa glucose; do rối loạn tiết insulin và kháng insulin tăng lên theo tuổi hoặc do NCT thường phải dùng nhiều loại thuốc nên ảnh hưởng đến đường máu. Bên cạnh đó, lối sống tĩnh, ít hoạt động dẫn đến thừa cân, béo phì cũng được coi là nguyên nhân gây ra đái tháo đường ở NCT.

Đái tháo đường gây ra nhiều biến chứng mạn tính nguy hiểm làm rối loạn hoặc suy giảm các chức năng của cơ thể, nhất là về các bộ phận như mắt, thận, thần kinh, tim và mạch máu. NCT mắc đái tháo đường thường có nguy cơ suy giảm chức năng và tử vong cao hơn các nhóm tuổi khác. Bởi lẽ, ngoài các biến chứng về vi mạch (bệnh lý võng mạc, thận, thần kinh) và các biến chứng mạch máu lớn (bệnh mạch vành, đột quỵ...) là 2 nguyên nhân chính gây tử vong, bệnh đái tháo đường còn làm cho NCT bị trầm cảm, suy giảm nhận thức, teo cơ, ngã, gãy xương...

Chế độ dinh dưỡng phòng ngừa và kiểm soát bệnh

PGS.TS Lê Bạch Mai, nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, nếu có chế độ dinh dưỡng hợp lý, NCT hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát tốt bệnh tật, giúp nâng cao chất lượng sống và gia tăng tuổi thọ cho NCT. Theo đó, NCT nên tránh các thực phẩm có chỉ số đường huyết cao như bánh mỳ trắng, khoai nướng, gạo xát kỹ, nước ngọt... và chú ý ngay cả các loại hoa quả ngọt như dưa hấu, xoài, na, nhãn. Đối với các chất tạo ngọt nên hạn chế nhất là các chất tạo ngọt có chứa năng lượng như Saccaroze, Glucoze…

Về nguồn cung cấp chất đạm, theo PGS.TS Lê Bạch Mai, NCT nên ăn dưới 80gram thịt đỏ/ngày (thịt con 4 chân như thịt lợn, thịt bò, thịt trâu, thịt dê) hoặc 120gram thịt trắng/ngày (thịt con 2 chân như gà, vịt, ngan, ngỗng). Ngoài ra, NCT nên ăn các loại hạt đậu từ 50-80gram/ngày bằng cách nấu cơm trộn với đỗ, ngô bung với đỗ hoặc ăn dưới dạng các chế phẩm như đậu phụ, sữa đậu nành, uống bột đậu xanh, bột đậu đen hoặc hỗn hợp bột các loại đậu, nấu canh đỗ. Trứng nên ăn 2 quả/1 tuần đối với những người sau 40 tuổi. Nếu có rối loại chuyển hóa lipid máu như cholesterol máu cao thì cũng nên ăn 1 quả trứng/1 tuần.

Nguồn năng lượng do chất béo trong khẩu phần ăn cũng nên đạt từ 20 đến 25% năng lượng của khẩu phần mỗi ngày (khoảng 400-600ml chất béo tinh chế trong 1 tháng). Nên chọn các loại chất béo có sẵn trong thực phẩm như chất béo trong hạt đậu nành, hạt lạc, hạt vừng, chất béo từ những con không chân như cá và thủy sản, chất béo của những con 2 chân (gia cầm) và nên hạn chế chất béo từ những con 4 chân nhất là mỡ trâu, mỡ bò).

Bên cạnh đó, NCT nên ăn nhiều rau xanh, các loại thức ăn nhiều chất xơ. Nên chia nhỏ bữa ăn, xen kẽ các bữa phụ vào 3 bữa chính để năng lượng và nhất là chất bột đường được chia nhỏ sẽ giúp cơ thể bớt đi, điều hòa lượng đường huyết.

Một điều lưu ý nữa đối với những NCT là cần từ bỏ thói quen uống rượu, bia và các chất kích thích khác vì lượng cồn trong các đồ uống này có thể làm biến chứng đường huyết. Nếu uống rượu khi bụng đói còn có thể dẫn tới hạ đường huyết trầm trọng. Trên thực tế, sau mỗi dịp lễ, Tết, số lượng bệnh nhân nhập viện vì biến chứng đái tháo đường thường khá cao. Thậm chí, có những người sau khi nhập viện cấp cứu mới biết mình bị biến chứng do bệnh đái tháo đường. 

Nguyễn Mai