PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu (Bệnh viện Bạch Mai - Hà Nội), đưa ra cảnh báo tại tọa đàm “Chiến lược sàng lọc, chẩn đoán và điều trị ung thư đại trực tràng tại Việt Nam” diễn ra ngày 11/5 do Báo Nhân Dân tổ chức.
“Điều này hoàn toàn sai lầm”, bác sĩ Phương nhấn mạnh. Đa số các chất chỉ điểm ung thư (dấu ấn ung thư) chỉ có xu hướng tăng cao khi bệnh ở giai đoạn muộn, còn ở giai đoạn sớm, gần như không thay đổi. Việc dựa vào một vài chỉ số trong xét nghiệm máu để kết luận có mắc ung thư hay không là thiếu chính xác và tiềm ẩn nguy cơ bỏ sót bệnh hoặc gây hoang mang không cần thiết.
Theo PGS Phương, các bác sĩ cần hỏi triệu chứng, tiền sử, đánh giá bệnh nhân có nguy cơ mắc bệnh gì để đưa ra chiến lược tầm soát, chỉ định xét nghiệm phù hợp.
Đến nay, sàng lọc phát hiện sớm bệnh ung thư bằng xét nghiệm máu thường tập trung vào nhóm đối tượng nguy cơ cao.
Ví dụ, với ung thư tuyến tiền liệt, nhóm nguy cơ cao là nam giới trên 50 tuổi. Bác sĩ sẽ đánh giá để sàng lọc phát hiện sớm bằng cách siêu âm ổ bụng, phối hợp xét nghiệm nồng độ PSA trong máu.
Với ung thư biểu mô tế bào gan, bác sĩ sàng lọc trên nhóm xơ gan do rượu, do viêm gan B, C và yếu tố tuổi, để phối hợp siêu âm ổ bụng, xét nghiệm nồng độ AFP trong máu.
Với ung thư đại trực tràng , không thể sử dụng xét nghiệm máu, xét nghiệm chất chỉ điểm khối u trong máu để chẩn đoán, sàng lọc bệnh sớm. Bác sĩ cần lựa chọn trên nhóm nguy cơ cao, hỏi triệu chứng, tiền sử bệnh, gia đình, tuổi… để chỉ định xét nghiệm nhằm đánh giá tình trạng bệnh, từ đó có lời khuyên cho những lần nội soi tiếp theo phù hợp.
Hiện nay, hướng dẫn chẩn đoán, điều trị các bệnh ung thư đã có nhưng hướng dẫn sàng lọc sớm gần như vắng bóng. PGS Phương bày tỏ mong muốn tới đây Bộ Y tế sẽ có hướng dẫn sàng lọc cho từng bệnh, trong đó có ung thư, tránh tình trạng lạm dụng chỉ định nhiều xét nghiệm.
"Nếu BHYT chi trả cho sàng lọc này thì rất đáng quý vì việc phòng bệnh, chẩn đoán ở giai đoạn sớm sẽ tốn ít chi phí điều trị, hiệu quả cao, một số bệnh hoàn toàn có thể khỏi", bác sĩ Phương cho biết.
Nên chủ động tầm soát, đừng chờ đợi triệu chứng xuất hiện mới hành động
PGS.TS Vũ Văn Khiên, Tổng thư ký Hội Khoa học tiêu hóa Việt Nam, cho biết ung thư đại trực tràng đang là một trong những mối đe dọa nghiêm trọng hàng đầu đối với sức khỏe cộng đồng. Thống kê từ Globocan năm 2022 cho thấy, Việt Nam có hơn 16.000 ca mắc mới và hơn 8.400 ca tử vong do căn bệnh này, xếp thứ 4 về tỷ lệ mắc và thứ 5 về tử vong trong các loại ung thư phổ biến.
Đáng báo động hơn, xu hướng trẻ hóa của bệnh đang ngày càng rõ rệt, thậm chí ở nhóm 20-30 tuổi. Điểm tích cực là bệnh có thể điều trị thành công nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm.
Các tổ chức y tế khuyến cáo người từ 45 tuổi trở lên nên chủ động sàng lọc ung thư đại trực tràng, đặc biệt nếu có triệu chứng nghi ngờ (thay đổi thói quen đại tiện, phân có máu, đau bụng kéo dài không rõ nguyên nhân trên 2-3 tuần) hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh. Với nhóm có nguy cơ cao như người bị viêm ruột mạn tính hoặc béo phì nên cân nhắc sàng lọc sớm hơn.
Hiện nay, các phương pháp sàng lọc phổ biến bao gồm: nội soi đại tràng, xét nghiệm phân tìm máu ẩn (FIT/FOBT), nội soi ảo, sinh thiết tổn thương nghi ngờ, xét nghiệm ADN đa mục tiêu trong phân...
PGS Phương cũng cho biết, nhờ những tiến bộ trong điều trị, bệnh nhân ung thư đại trực tràng giai đoạn muộn hiện nay đã có hy vọng sống kéo dài rõ rệt. Nếu trước đây, người bệnh chỉ có thể sống thêm 6 tháng đến 1 năm sau chẩn đoán di căn, thì nay, nhờ các liệu pháp cá thể hóa và điều trị đích dựa trên đột biến gene, thời gian sống thêm có thể lên đến 5 năm với tỷ lệ 30-40%.
GĐXH - Suy thận không phải là bệnh xuất hiện đột ngột mà thường là hệ quả của nhiều thói quen tích tụ theo thời gian. Việc điều chỉnh lối sống chính là chìa khóa để ngăn ngừa suy thận.
Ngày 29/3, đoàn công tác Bộ Y tế do Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương dẫn đầu đã có buổi làm việc với một số đơn vị ở TPHCM và 8 địa phương phía Nam về tình hình thu dung, điều trị và dự phòng bệnh tay chân miệng.
Số ca tay chân miệng tại TPHCM tăng tới 240% so với cùng kỳ, đã có ca tử vong và xuất hiện chủng virus độc lực cao EV71. Ngành y tế TPHCM siết chặt giám sát, nâng cao năng lực điều trị và đẩy mạnh truyền thông phòng bệnh.
Vi nhựa đang hiện diện trong không khí, nước uống và thực phẩm, len lỏi vào cả cơ thể con người. Dù khó tránh hoàn toàn, việc nhận diện nguồn tiếp xúc và thay đổi thói quen sinh hoạt có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ tích lũy vi nhựa.
GĐXH - Trường hợp bệnh nhân 22 tuổi là lời cảnh báo về những dị tật bẩm sinh hiếm gặp nhưng có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu không được phát hiện sớm.
Ngay cả khi không hút thuốc hay hít phải khói thuốc thụ động, thói quen ăn uống không lành mạnh vẫn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe phổi.
GĐXH - Một nghiên cứu mới nhất công bố trên Tạp chí Tim mạch Dự phòng Châu Âu đã mang đến một tin vui chấn động: Chỉ cần thêm 11 phút ngủ, 4,5 phút đi bộ nhanh và 50g rau xanh mỗi ngày, nguy cơ đột quỵ và đau tim của bạn sẽ giảm đi đáng kể.
GĐXH - Bạn đã bao giờ rơi vào tình trạng rời mắt khỏi màn hình điện thoại là thấy "hoa mắt, chóng mặt", nhìn đâu cũng thấy mờ ảo? Nhiều người vội vàng tìm đến thuốc nhỏ mắt như một cứu cánh tức thời, nhưng lại quên mất rằng đôi mắt cũng cần được "nuôi dưỡng" từ bên trong.
Dù duy trì tập luyện thường xuyên, nhiều người vẫn mệt mỏi, hiệu quả không như mong muốn. Theo Đông y, tập không đúng thời điểm có thể làm hao tổn chính khí, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và khả năng hồi phục của cơ thể.
GĐXH - Chỉ đi khám vì rối loạn tiêu hóa, một người đàn ông 69 tuổi bất ngờ phát hiện khối ung thư thận giai đoạn sớm.
GĐXH - Không ít người nhận ra rằng, càng vào thời điểm giao mùa, giấc ngủ càng trở nên chập chờn: khó ngủ, ngủ không sâu, hay tỉnh giấc giữa đêm. Nguyên nhân không chỉ đến từ thời tiết, mà còn từ thói quen ăn uống và sinh hoạt chưa phù hợp.
