Nhà văn Y Ban: "Miêu tả sex trần trụi là ý đồ của tôi"

Tập truyện ngắn của nhà văn Y Ban “I am Đàn bà” (NXB Phụ nữ, Công ty Văn hóa & Truyền thông Nhã Nam liên kết xuất bản) vừa bị Cục Xuất bản đình chỉ phát hành và thu hồi. Trước đó, tháng 11/2006, “I am đàn bà” đã được NXB Công an nhân dân phát hành và đã bán hết 1.500 bản in. Sau đó, Nhã Nam xin tái bản ở NXB Phụ Nữ, thực tế Nhã Nam dùng lại bản can cũ của “I am đàn bà” bên NXB CAND, 2 bản in của 2 NXB là hoàn toàn giống nhau về nội dung. Vì vậy, việc Cục Xuất bản cho thu hồi một tập sách đã từng được xuất bản rất suôn sẻ ở một NXB khác khiến dư luận rất ngạc nhiên. Tới thời điểm này, nhà văn Y Ban – tác giả tập sách  –  vẫn chưa hề nhận được một thông tin chính thức nào về lý do “I am đàn bà” bị thu hồi.

Chị có cảm giác thế nào khi không được cho biết vì sao tập sách của mình bị thu hồi?

1.000 bản in “I am đàn bà” cuả NXB Phụ Nữ  đã bán hết cách đây 2 tuần, bây giờ Cục muốn thu hồi thì may ra chỉ còn thu hồi được bản in lậu. Tôi cảm thấy rất ấm ức, việc không giải thích rõ ràng lý do thu hồi quyển sách đã gây ra nhiều lời đồn thổi thất thiệt và những nghi ngờ không đáng có. Đi đâu tôi cũng nghe người ta úp mở là Y Ban bị “phốt” gì đó, đến nỗi sách phải thu hồi...

“I am đàn bà” viết phóng túng hơn các tập truyện trước của chị, nhiều người cho rằng việc miêu tả sex khá tự nhiên và tỉ mỉ là lý do khiến quyển sách này bị thu hồi...

Theo tôi, tình dục cổ xưa như loài người, bởi nó trước hết là con đường duy trì nòi giống cho nhân loại, nhưng nó cũng là văn hóa. Văn chương cần tôn trọng sex ở khía cạnh đó. Trước kia, tôi viết với lối thủ thỉ tâm tình về thân phận phụ nữ. Với “I am đàn bà”, tôi không tự biên tập mình nữa, tôi đã viết rất thoải mái và phóng túng. Nhưng đương nhiên tôi đủ chín chắn để làm chủ ngòi bút của mình, việc miêu tả sex trần trụi nằm trong ý đồ của tôi. Trong nghệ thuật, khái niệm sex như cái kính “chiếu yêu”: nếu tiếp cận dưới khía cạnh nhân văn thì nó sẽ là nhân văn, nếu nhìn nó với sự kinh tởm, dục tính thì nó sẽ là kinh tởm. Tôi chỉ buồn khi tác phẩm của mình rơi vào tay những người mà khi đọc sách họ chỉ thấy duy nhất sex thôi, còn bao nhiêu câu chữ, tầng ý họ hoàn toàn không thấy.

Khi viết về sex, chị có bị băn khoăn vì “mối lo trong sạch trước mắt mọi người”?

 Tôi không sợ điều ấy! Tôi đã là một người đàn bà 46 tuổi, tôi không thấy nhục cảm là phi đạo đức. Cái mà tôi lo lắng khi viết về sex, đó là làm sao tìm được cách diễn đạt, mô tả đúng hoàn cảnh và hợp lý. Viết xong những truyện trong “I am đàn bà”, tôi hài lòng. Nhiều độc giả ở  tuổi tôi nói rằng, tôi đã nói thay họ những ẩn ức, những thiếu thốn, những khát vọng hạnh phúc bị đè nén của họ.

Lối viết này liệu có vẫn là hướng đi trong những sáng tác sắp tới của chị?

Với tôi viết là một nhu cầu tự thân, như tôi mang thai một đứa con, đến ngày đến tháng thì đẻ. Tôi không thể biết trước mặt mũi con tôi sẽ như thế nào. Vả lại, mỗi giai đoạn có một ám ảnh, một bức thúc về sáng tạo khác nhau. Tôi không bao giờ định trước rằng mình sẽ viết gì. Tôi đợi  “cơn trở dạ” mới đến với mình.

“I am đàn bà” vẫn được bán tấp nập ở các hiệu sách (dù là bản lậu). Chị có cho rằng sự cố đình bản “I am đàn bà” càng làm cuốn sách bán chạy hơn?

Nhiều người cũng nghĩ như thế, bởi trước nay đã có không ít người làm sách tung thông tin kiểu “rò rỉ” rằng cuốn A,B,C bị đình bản để đánh vào tâm lý tò mò của độc giả. Khi “I am đàn bà” bị thu hồi, nhiều người còn dè bỉu tôi rằng: “sướng nhé, bây giờ thì càng nổi tiếng!”. Tự nhiên tôi thấy ê chề. Tôi không muốn nhận vòng nguyệt quế được tạo ra bởi scandal, tôi không có ý định gây “sốc” để bán sách. Có một nhà thơ nữ viết bài phê bình, gộp chung Đỗ Hoàng Diệu, Y Ban, Nguyễn Ngọc Tư vào một rọ là “đánh bóng mình bằng chiêu sex”. Thật buồn cười, tôi viết đã 20 năm, hay dở thế nào độc giả đã biết, các loại giải thưởng tôi đã nhận - đâu cần nổi tiếng thêm. 

Cảm ơn chị!

Tú Cầu (thực hiện)