Y Ban: "Muốn bị đập một cái vào mặt"

- Tôi không khẳng định điều gì cả đâu. Nhưng tập “I am đàn bà” thì chỉ có hai truyện ngắn có những trang viết về sex chứ không phải toàn bộ. Người ta có quyền phê phán tôi. Nhưng tôi viết về sex trong logic của nó.

Tôi muốn nói là, đã đến lúc phải trả cho văn chương đúng vị trí của nó. Nó là bộ môn nghệ thuật và nhà văn được viết về mọi điều trong cuộc sống, miễn sao vẫn phải kiểm soát được mình không phạm pháp, không vi phạm các giá trị văn hóa và đạo đức.

- Chị có kiểm soát được mình không khi chị từng thú nhận rằng, với truyện “Tự”, chị đã buông thả mình để giải phóng ngòi bút?

- Tôi đã 46 tuổi, không còn bé dại nữa, tôi nhìn thấu tâm can mình rồi. Tôi đã có 15 đầu sách với hơn 100 truyện ngắn viết ra. Tôi tự chia được cuộc đời văn của mình. Thời gian đầu của “Bức thư gửi mẹ Âu Cơ” là hoàn toàn viết bằng bản năng. Cho đến năm 1994 tôi chuyển qua làm báo, công việc ấy khiến tôi học được nhiều điều và ý thức hơn bao giờ hết về nghề văn. Tôi biết tôi là người thực dụng. Tôi tiết kiệm từng giấc mơ của mình, tôi đắn đo xem nó có mối liên hệ gì với đời sống của mình hàng ngày không. Nên khi đặt bút viết, tôi luôn tự hỏi, viết thế này có in ra được hay không? Đó là điều không hẳn đã hoàn toàn đúng với người viết.

Cho đến lúc này, tôi mới muốn viết một cách phóng bút, tôi không cắt xén chính mình cho vừa lòng người khác nữa. Tôi vẫn chưa buông thả hết. Tôi buông thả nhưng không buông tuồng.

- Chị nghĩ sao khi có nhiều người cho rằng, những trang viết, điển hình như trong truyện “Tự” quá đậm đặc về sex, khiến người ta cảm giác như Y Ban quá say mê với sex?

- Tôi học trường Y và tôi hiểu bản chất của vấn đề. Anh có thấy sex là xấu không? Sex là chuyện của đàn ông và đàn bà mà, ngàn năm nay như thế cả chứ. Có điều, cái sex mà chúng ta đang nói đến nó khác với những bộ phim con heo ở chỗ, chúng ta đặt sex vào sự đối xử văn minh và có văn hóa của những con người có tri thức.

Tôi chỉ thắc mắc, đời sống bây giờ mỗi ngày rùng rùng biến động, nhà nghỉ mọc lên như nấm, sex tràn lan trên TV, rạp chiếu phim mà không hề có bảng cấm nào với thiếu nhi cả. Mạng Internet được mắc cả vào phòng ngủ của người ta mà không có tường lửa nào chặn nổi cả triệu trang web đen như thế. Tại sao lại cấm nhà văn viết về sex một cách logic và có văn hóa?

- Chị nói “sex một cách logic”? Sex là bản năng con người và sex thì không nên gắn cho nó quá nhiều nhãn mác chứ?

- Thì đó mới là vấn đề. Tôi nói sex một cách logic là như thế này, tôi không cố tình nhấn nhá vào sex như một cách khiêu dâm. Tôi không còn non tơ khờ dại như thế nữa. Tôi viết sex khi nhân vật cần phải như thế, câu chuyện nó đẩy nhân vật vào tình huống có sex. Hơn thế, sex phụ thuôc vào cao trào hormone chứ không phụ thuộc vào lý trí, nên nó diễn ra một cách tất yếu chứ không phải là một cuộc sắp đặt mây mưa như một số người chả hiểu gì về sex nhưng lại nói về nó quá nhiều.

Cấm con gái đọc văn của mẹ

- Tôi muốn quay lại một chút với “Tự”, chị nói rằng không cố tình khiêu khích bằng những trang sexy, nhưng giải thích thế nào với bạn đọc của chúng ta khi câu chữ của chị cứ như một sự mời gọi thế này: “Anh ngấu nghiến hôn tôi khắp mặt, rồi xuống ngực, rồi xuống rừng rậm đang ẩm ướt của tôi. Tôi năm chặt "thằng bé" của anh đưa vào cửa sinh của mình để làm dịu các đầu mút thần kinh đang căng lên chờ”?

- Tôi viết có chủ đích cụ thể. Truyện này với những người cùng lứa với tôi thì không có vấn đề gì đâu. Nhưng đừng đọc văn theo cách chặt khúc nó ra như thế. Tôi nói lại là viết sex rất khó. Tôi có hẳn dòng những truyện lãng mạn không có một chữ sex nào. Về sex, tôi không mới mẻ gì. Những câu chữ như “khu rừng rậm ẩm ướt”, tôi đâu mới mẻ gì, tôi mượn thơ của một vị tiền bối làng văn đấy chứ.  Khi viết truyện này tôi đã đắn đo nhiều. Chồng tôi đọc và bảo, viết cái này mà in ra kiểu gì cũng bị đập cho tơi tả, rồi đeo mo vào mặt. Rồi giấu diếm các con…

 - Chị viết ra trước sau các con chị cũng có thể đọc được. Chị giấu chúng làm gì?

- Tôi cấm con gái tôi đọc truyện của mẹ. Nó 16 tuổi rồi và nó là đứa biết nghe lời. Trong mắt hai đứa con tôi, mẹ luôn là thần tượng, nếu nó đọc những truyện như thế này nó sẽ vẽ chân dung mẹ mình một cách cực kỳ méo mó. Ngay cả truyện thiếu nhi tôi viết đề tặng chúng, tôi cũng không cho chúng nó đọc. Tôi muốn khi lớn lên, chúng có đầy đủ sự nhận thức và sự khách quan của một bạn đọc nghiêm túc, chúng sẽ đọc để hiểu mẹ viết như thế nào và vì sao lại như thế.