Nhạc sĩ “Về đây nghe em” kể về số phận chìm nổi của các ca khúc

Nhạc sĩ Trần Quang Lộc và danh ca Thái Thanh (ảnh nhân vật cung cấp).

Viết về Hà Nội khi chưa đến Hà Nội

Tìm thông tin tác giả ca khúc “Về đây nghe em” quả là khó, đến mức có lúc chúng tôi nghĩ rằng ông đã không còn sống ở quê nhà hoặc hoàn toàn tuyệt giao với các mối quan hệ đời sống. Cho đến một ngày, ông bất ngờ chủ động liên hệ, ngỏ ý giới thiệu một số lượng khổng lồ những ca khúc mới và dự kiến phát hành tới 4 album với các giọng ca như: Thanh Lam, Mỹ Linh, Hồng Nhung, Thu Phương và một số ca sĩ hải ngoại. Ông tiết lộ, dù sống “ẩn dật” suốt thời gian dài ở Bà Rịa - Vũng Tàu nhưng khi cần liên hệ với ai, ông vẫn có cách vì “tôi giỏi công nghệ lắm!”.

Nhạc sĩ Trần Quang Lộc sinh năm 1945, tại Gio Linh (Quảng Trị). Mười chín tuổi, sau khi tốt nghiệp Trường CĐ Quốc gia Âm nhạc Huế, ông được biết đến như một tài năng trẻ nhờ ngón đàn guitar xuất sắc, sáng tác những giai điệu đồng quê, trong đó có ca khúc “Về đây nghe em”. Ông nhắc lại ca khúc này trong một nỗi bồi hồi: “Ngày ấy, tôi mưu sinh ở Sài Gòn, mỗi tối thường đệm đàn ở phòng trà, quán bar giữa giai đoạn cao trào của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Một chàng trai quê mùa tuổi đôi mươi, nhìn những cô nữ sinh ngày đi học, tối mặc váy ngắn bước vào bar, tim mình nhói lên điều gì đó vừa day dứt, vừa ám ảnh. Trong cảm xúc ấy, tôi phổ nhạc bài thơ của A Khuê thành ca khúc như mời gọi một sự trở về, nhắn nhủ con người hãy giữ gìn vẻ đẹp quê hương”. Người đầu tiên hát “Về đây nghe em” là ca sĩ Elvis Phương vào năm 1970. Bấy giờ, bản nhạc có giai điệu mênh mông, mời gọi này đã thổi một luồng gió mới trước bối cảnh các ca khúc viết về tình yêu chỉ thuần giận hờn, nuối tiếc.

Nhạc của Trần Quang Lộc vừa sâu lắng, lại phóng khoáng, đắm say. Tính đến nay, ông sáng tác hơn 600 ca khúc, gần 30 album, vài chục tác phẩm khí nhạc. Năm 1992, bản CD “Chợt nghe em hát” của ông với giọng hát của ca sĩ Hồng Nhung đã đạt con số phát hành kỷ lục, hơn 30.000 bản chỉ trong một tuần. Cả đời lao động nghệ thuật miệt mài, nghiêm túc nhưng ông từng gặp không ít rắc rối, chìm nổi sau những ca khúc ngợi ca tình yêu quê hương.

Ông tâm sự: “Năm 1972, tôi gặp nhà thơ Tô Như Châu ở Đà Nẵng và được giới thiệu bài thơ viết về Hà Nội với độ dài gần 100 câu. Điều lạ là cả tôi và Tô Như Châu chưa hề đặt chân đến Hà Nội ngoài sự rung động trong sâu thẳm tâm hồn. Nắm bắt mạch cảm xúc ấy, tôi cô đọng những khổ thơ mình thấy hay nhất, chỉ trong một đêm thì hoàn thành ca khúc “Về đây nghe em” và sau đó, ngày nào cũng vang lên trên đài phát thanh với giọng hát quyến rũ của nữ ca sĩ Thanh Thúy”.

Hai tháng sau khi phát hành, trước sức lan tỏa khó cưỡng, chàng trai 20 tuổi Trần Quang Lộc chợt sững sờ khi nghe lệnh thu hồi tác phẩm này từ chính quyền Sài Gòn cũ. Ông kể: “Người ta cho rằng bài hát có hơi hướng tuyên truyền cho Cách mạng tháng Tám với những câu: “Tháng Tám mùa thu… Từ độ người đi, thương nhớ âm thầm…”, hay “Nghe đâu đây hồn Trưng Vương sóng hát…”. Tóm lại là câu chữ nào cũng bị nhà cầm quyền vin cớ để gọi tôi lên chỉnh đốn, đe dọa. Thậm chí, tấm thẻ căn cước của tôi cũng bị in số màu đen để đánh dấu như một phần tử cần chú ý, thay vì màu đỏ như mọi người”.

“Chở hồn mình vào dòng suối mát”

Bây giờ, nhạc sĩ Trần Quang Lộc bằng lòng với cuộc sống bình yên bên người vợ là Hoa khôi ĐH Đà Nẵng lẫy lừng một thuở. Các con của ông bà đều định cư ở nước ngoài. Lớp học nhạc do nhạc sĩ Trần Quang Lộc dạy rất đa dạng về thành phần. Từ những học trò tiểu học đến giáo viên dày dặn thâm niên, những bà xơ mái đầu điểm bạc… Mỗi buổi, ông chỉ thu học phí vài chục nghìn đồng. Ai thích học thêm giờ, ông sẵn sàng miễn phí bằng nụ cười nhân hậu và tâm hồn phóng khoáng, chan hòa của người nghệ sĩ.

Mỗi ngày, trước giờ nhạc sĩ Trần Quang Lộc giảng bài, vợ ông đều cẩn thận lau từng cây đàn, xếp từng bản nhạc cho cả thầy lẫn trò. Căn nhà cấp 4 vừa là nơi ở, vừa là lớp học bao năm nay nép cạnh bờ kênh sắp cạn, mùa mưa nào cũng “báo động”, “đòi tiền”. Ngoài 70 tuổi, sức khỏe nhiều biến động, có thời gian nhạc sĩ Trần Quang Lộc phải sang Mỹ chữa bệnh. Đó cũng là thời điểm ông gần như “mất tích”.

Nhạc sĩ Trần Quang Lộc tự nhận mình đang giai đoạn sống bằng chiêm nghiệm, cố gắng trút hết lòng mình cho những điều tốt đẹp. Tính ông cẩn trọng trong mọi việc nhưng hễ nói đến thơ tình, nhạc tình thì cảm xúc thăng hoa tuyệt đối. Ngoài việc dạy nhạc, ông lại đọc sách, cập nhật hết các tác giả, tác phẩm mới, nếu ưng ý là ông phổ nhạc, tự đàn hát, quay video và phát hành trên Youtube. Xong xuôi, bằng sự minh mẫn, thông tuệ ở mức “hiếm có khó tìm” với những người qua tuổi 70, thể nào ông cũng có cách tìm ra tác giả bài thơ mình phổ nhạc. Để kiểm chứng lời tiết lộ “tôi giỏi công nghệ lắm!”, nhiều người khá bất ngờ khi không gặp nhạc sĩ Trần Quang Lộc ngoài đời bao giờ nhưng trên… Youtube thì ngày nào cũng thấy ông “kể chuyện tình bằng lời ca dao…”. Ông bộc bạch, cả cuộc đời từng mưu sinh, trải nghiệm khắp nơi nhưng rốt cuộc, ông vẫn mang tâm hồn của một người dân quê, bám chân vào đất cày sỏi đá, hạnh phúc đơn giản là nghe tiếng chuông nhà thờ ngân vang mỗi buổi chiều tà.

Thùy Phương