Nhiều người dân vẫn chưa được tiếp cận với nguồn nước sạch

Đây là thông tin được đưa ra tại buổi hội thảo quốc tế "Huy động sự tham gia của khối tư nhân vì sự bền vững cho cấp nước nông thôn" do Tổng Cục Thủy lợi và Tổ chức Đông Tây Hội Ngộ ( East Meet West Foundation) tổ chức vào chiều ngày 3/12 tại Hà Nội.

Hội thảo đã thu hút sự tham gia của hơn 100 đại biểu trong và ngoài nước đến nhiều Bộ, ngành như Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Bộ Y tế, Bộ Xây dựng, Bộ Kế hoạch và đầu tư, Bộ Tài chính, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, các cơ qan ban ngành của 13 tỉnh; đại diện các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới, Bộ Ngoại giao và Thương Mại Úc, Lào, CamPuchia.

Các đại biểu đã cùng nhau thảo luận các vấn đề về việc cung cấp nước sạch, nhấn mạnh sự tham gia của tư nhân trong cấp nước nông thôn giúp đảm bảo cho hàng triệu người dân được tiếp cận nước sạch nông thôn.

Các đại biểu cùng nhau thảo luận về việc đẩy mạnh tiếp cận nước sạch với người dân. Ảnh PT

Ông Nguyễn Sơn Tùng – Trung tâm quốc gia nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn cho biết, đến cuối năm 2018, cứ 49 trong 100 người không được tiếp cận với các dịch vụ nước sạch nông thôn. 88,5% số dân nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh, trong đó gần 51% sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn của Bộ Y tế, 49% sử dụng nước hợp vệ sinh; có 44% dân số nông thôn được cấp nước từ công trình cấp nước tập trung.

Hiện ở Việt Nam đã gia tăng đáng kể tiếp cận với nước sạch từ công trình cấp nước tập trung ở nông thôn, nhưng hơn 30% công trình do cộng đồng quản lý hoặc các công trình công ích đã dừng hoạt động hoặc không vận hành ở mức yêu cầu. Nhìn chung nguồn hỗ trợ của nhà tài trợ và nguồn vốn công cho cấp nước nông thôn đang giảm dần. Còn 56% người dân nông thôn chưa được tiếp cận nguồn nước sạch. Điều này sẽ tiềm ẩn nguy cơ rủi ro cao về sức khỏe.

Trong giai đoạn tiếp theo, thách thức không nhỏ chính là tính bền vững của các công trình cấp nước. Việc tăng cường tính bền vững thông qua sự kêu gọi tham gia của khối tư nhân không chỉ trong đầu tư mà còn quản lý hy vọng sẽ mang lại hỗ trợ để đảm bảo tính hiệu quả của các công trình cấp nước.

Dự án Đổi mới sáng tạo vì sự Phát triển của Khu vực Tư nhân do Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc (DFAT) tài trợ triển khai từ 2016 – 2020 tại các tỉnh Sơn La, Hà Nam, Hải Dương, Nghệ An và An Giang đã thành công trong việc giúp có thêm đấu nối nước tập trung mới phục vụ 6615 hộ gia đình thông qua hợp tác với 8 nhà đầu tư tư nhân. 

Trong dự án này, các quyển sổ tay đã được xây dựng để hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân tính toán giá nước, áp dụng các tiêu chuẩn và quy định thiết kế công trình cấp nước. Công nghệ lọc màng chi phí thấp của úc được lắp đặt để cung cấp nước sinh hoạt cho 1900 người dân nơi công trình cấp nước tập trung không khả thi.

Bà Blelinda Abraham phát biểu tại hội thảo. Ảnh PT

Bà Blelinda Abraham – Giám đốc quốc gia của Tổ chức Đông Tây Hội Ngộ, một tổ chức phi chính phủ quốc tế hoạt động trong lĩnh vực nước sạch và vệ sinh ở Việt Nam trong hơn 30 năm qua đã phát biểu, mô hình quan hệ đối tác công – tư có khả năng giúp hàng triệu người dân nông thôn tiếp cận nước sinh hoạt an toàn. Dự án đã mang lại kết quả đáng khích lệ khi hàng triệu người được tiếp cận với nước sạch.

Qua Dự án cho thấy các vấn đề tiềm ẩn và tồn tại kéo dài liên quan đến giá nước bị quy định ở mức thấp, các hướng dẫn và cấu trúc không rõ ràng trong cơ chế hợp tác công – tư (PPP), cũng như mức bảo toàn chi phí đầu tư thấp.Khu vực tư nhân có tiềm năng chưa được khai thác trong việc hỗ trợ Chính Phủ thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững về nước sạch và vệ sinh, thông qua việc không để lại ai ở phía sau. Điều này đòi hỏi có một khuôn khổ cẩn trọng gồm các biện pháp khuyến khích, tập huẩn, hướng dẫn và chính sách nhằm đảm bảo dịch vụ cấp nước nông thôn an toàn và tin cậy.

Hiện nay Chính phủ và các Bộ, ngành đang triển khai mạnh mẽ chương trình nước sạch và vệ sinh nông thôn nhưng còn một số tồn tại, hạn chế, như chênh lệch về tỷ lệ sử dụng nước sạch giữa các vùng, địa phương còn khá lớn. Nhiều công trình cấp nước nhưng hiệu quả không cao, chất lượng nước đảm bảo tiêu chuẩn còn thấp, trong khi nhu cầu đầu tư ngày càng cao.

Tại hội thảo, các đại biểu cũng đã nhấn mạnh rằng nước là vấn đề an ninh chứ không còn là vấn đề nước sạch nữa sau một số sự cố về nước ô nhiễm gần đây, cùng nhau thảo luận những thách thức trong việc thúc đẩy sự tham gia của khối tư nhân vào lĩnh vực cấp nước nông thôn với mục tiêu đến năm 2030, tất cả mọi người dân được cấp nước sạch.

Phương Thuận