Nhóm lợi ích nào hưởng lợi khủng ở dự án chợ văn hóa, bến xe khách Sa Pa?

Dự án được lập với một loạt dấu hiệu trái quy định pháp luật

Dự án Chợ văn hóa - Bến xe khách Sa Pa gây bức xúc trong dư luận Lào Cai nhiều năm qua và đến nay vẫn chưa đi đến hồi kết. Người dân có đất GPMB cho dự án bức xúc trước một loạt dấu hiệu sai phạm trong việc đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, chính sách đền bù GPMB cho dự án này.

Tháng 6/2005, UBND tỉnh Lào Cai ký Quyết định số 1485/QĐ-UBND (sau đây gọi là QĐ 1485) phê duyệt dự án Chợ văn hóa - Bến xe khách thị trấn Sa Pa. Theo đó, UBND tỉnh Lào Cai giao UBND huyện Sa Pa làm chủ đầu tư. Dự án triển khai trên diện tích hơn 30 ha “đất vàng” tại thị trấn Sa Pa. Trong đó diện tích làm bến xe và chợ văn hóa chỉ trên 1 ha, còn lại là đất biệt thự, nhà ở chia lô….

Theo quy định của pháp luật hiện hành, tại thời điểm đó để thực hiện dự án phải thực hiện đấu giá quyền sở dụng đất, lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án, nhưng UBND tỉnh Lào Cai tại QĐ 1485 chỉ thẳng Công ty TNHH xây lắp Cương Lĩnh (tại Lào Cai) là nhà đầu tư. 

Cụ thể, Điều 58 (Luật đất đai 2003) đã quy định rõ về việc sử dụng quỹ đất để tạo vốn cho đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng trong trường hợp Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất theo hình thức đấu giá quyền sử dụng đất (SDĐ - PV). Như vậy, Dự án Chợ văn hóa - Bến xe khách Sa Pa thuộc trường hợp phải đấu giá quyền SDĐ.

Một khu đất của người dân bị thu hồi phục vụ dự án. Ảnh: Nguyễn Hằng.

Tìm hiểu vụ việc này, chúng tôi được biết, trước khi ký QĐ 1485, tháng 9/2001 UBND tỉnh Lào Cai có văn bản đề nghị Chính phủ cho phép thực hiện giao đất, cho thuê đất theo phương thức đấu giá quyền SDĐ để tạo vốn xây dựng cơ sở hạ tầng đô thị trên địa bàn tỉnh này.

Tháng 11/2001, Chính phủ có văn bản 999/CP-NN cho phép tỉnh Lào Cai thực hiện chủ trương trên. Năm 2002, UBND tỉnh Lào Cai đã ban hành quy chế đấu giá quyền SDĐ, đấu giá cho thuê quyền SDĐ đô thị trên địa bàn (QĐ 01/QĐ-UB, ngày 19/3/2002).

Nhưng bỏ qua tất cả các quy định pháp lý chặt chẽ về việc phải đấu giá quyền SDĐ cho dự án trên, UBND tỉnh Lào Cai đã giao thẳng Công ty TNHH xây lắp Cương Lĩnh là nhà đầu tư cho dự án này.

Khu vực thực hiện dự án là “đất vàng” của thị trấn du lịch Sa Pa sầm uất, giá đất ở đây tại thời điểm 2005 là hàng chục triệu đồng/m2. Theo người dân địa phương, thời điểm hiện nay, giá đất trên thị trường được giao bán từ 200-250 triệu đồng/m2, khu vực có vị trí đẹp lên đến 300- 400 triệu đồng/m2.

Bằng việc chỉ định thẳng nhà đầu tư thực hiện dự án Chợ văn hóa - Bến xe khách Sa Pa cho Công ty TNHH xây dựng Cương Lĩnh thay vì phải thực hiện đấu giá quyền SDĐ để tạo vốn xây dựng hạ tầng dự án, dư luận cho rằng, bằng động thái giao thẳng này, tỉnh Lào Cai đã khiến ngân sách thất thu hàng trăm tỉ đồng.

Căn cứ vào văn bản đã hết hiệu lực pháp luật?

Theo điều tra của phóng viên, một trong những căn cứ để UBND tỉnh Lào Cai ban hành QĐ 1485 (như đã nói) đó là áp dụng Điều 23 (Nghị định số 04/NĐ-CP ngày 11/02/2000 của Chính phủ) về thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai.

Trao đổi với phóng viên về việc này, luật sư Bùi Quang Thu - Đoàn luật sư Hà Nội phân tích và khẳng định: “Việc UBND tỉnh Lào Cai áp dụng Nghị định 04/NĐ-CP vào thời điểm ký quyết định phê duyệt dự án Chợ văn hóa - Bến xe khách Sa Pa là trái pháp luật”.

Theo luật sư Thu, Nghị định 04/NĐ-CP ngày 11/02/2000 của Chính phủ về thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai đã chấm dứt hiệu lực pháp luật do Luật đất đai 2003 đã ra đời, thay thế Luật đất đai 1993 và các luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật đất đai 1993 nên đương nhiên các văn bản hướng dẫn luật đất đai trước đó bị chấm dứt hiệu lực pháp luật. 

“Do QĐ 1485 trái pháp luật nên các QĐ thu hồi đất, đền bù GPMB, tái định cư, cưỡng chế đối với các hộ phải GPMB cho dự án là không có cơ sở pháp lý, vô hiệu” - luật sư Thu phân tích.

Một góc của dự án. Ảnh: Nguyễn Hằng.

Bằng QĐ 1485 của UBND tỉnh Lào Cai, đơn vị được hưởng nguồn lợi khổng lồ từ tài nguyên quỹ đất của dự án là Cty TNHH xây dựng Cương Lĩnh. Hơn 30 ha đất cho dự án, chỉ có hơn 1ha đất xây chợ văn hóa, bến xe Sa Pa… Phần lớn diện tích còn lại là xây dựng cho mục đích thương mại: Biệt thự (trên 10 ha), nhà chia lô (trên 1,3 ha), đất dịch vụ (gần 1 ha). Nhà đầu tư đã bán đất biệt thự, chia lô… với giá hàng tỉ đồng mỗi căn và thu lại được nguồn lợi khổng lồ. Ngay cả đất xây trường học (hơn 1,4 ha), sau các lần điều chỉnh của UBND tỉnh Lào Cai thì trường học này cũng… biến mất khỏi dự án.

Ông Nguyễn Trọng Hài, Bí thư huyện ủy Sa Pa cho biết: “Quan điểm của huyện là giải quyết dứt điểm những tồn đọng tại dự án Chợ văn hóa - bến xe khách Sa Pa trên tinh thần thượng tôn pháp luật và đảm bảo lợi ích của người dân cao nhất".

Cũng theo ông Hài, Dự án bến xe khách Sa Pa đã kéo dài 14 năm nay, trải qua nhiều đời lãnh đạo mà vẫn chưa giải quyết triệt để làm cho dự án chậm tiến độ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của các hộ dân và bộ mặt đô thị của thị trấn Sa Pa. 

“Trong quá trình thu hồi đất tại dự án này đã nhiều lần đích thân tôi chủ trì đối thoại với người dân có đất bị thu hồi để lắng nghe những ý kiến của người dân nhằm giải quyết quyền lợi chính đáng cho họ. Nếu cán bộ làm sai tôi kiên quyết xử lý…” - ông Hài nói.

Nguyễn Hằng - Hà Châu