Những ai được quyền phẫu thuật đổi giới tính?

Nguyễn Văn Hải (quận Tân Bình, TPHCM)

Trả lời:

Ngày 1/1/2017, Bộ luật Dân sự 2015 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành. Bộ luật này có rất nhiều đổi mới, đặc biệt là quyền được thay đổi giới tính của cá nhân. Theo quy định, việc xác định lại giới tính của một người được thực hiện trong trường hợp giới tính của người đó bị khuyết tật bẩm sinh hoặc chưa định hình chính xác mà cần có sự can thiệp của y học nhằm xác định rõ giới tính. Theo đó, cá nhân đã thực hiện việc xác định lại giới tính có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được xác định lại theo quy định pháp luật.

Khoản 1, Điều 36, Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Cá nhân có quyền xác định lại giới tính. Việc xác định lại giới tính của một người được thực hiện trong trường hợp giới tính của người đó bị khuyết tật bẩm sinh hoặc chưa định hình chính xác mà cần có sự can thiệp của y học nhằm xác định rõ giới tính; việc xác định lại giới tính được thực hiện theo quy định của pháp luật; cá nhân đã thực hiện việc xác định lại giới tính có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được xác định lại theo quy định của Bộ luật này và luật khác có liên quan”.

Bên cạnh đó, Điều 37 (Bộ luật đã viện dẫn) quy định về chuyển đổi giới tính như sau: “Việc chuyển đổi giới tính được thực hiện theo quy định của luật. Cá nhân đã chuyển đổi giới tính có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được chuyển đổi theo quy định của Bộ luật này và luật khác có liên quan”.

Như vậy, người mà giới tính bị khuyết tật bẩm sinh hoặc chưa định hình được chính xác thì có quyền nhờ sự can thiệp của y học nhằm xác định rõ giới tính. Người giới tính hoàn chỉnh muốn chuyển đổi giới tính thì cần phẫu thuật chuyển đổi giới tính để thực hiện quyền, nghĩa vụ thay đổi hộ tịch, nhân thân theo quy định tại Điểm c, Khoản 2, Điều 3, Luật Hộ tịch năm 2014.

Đối chiếu các quy định vừa trích dẫn ở trên, nếu bạn được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép chuyển đổi giới tính thì sau khi việc chuyển đổi giới tính được hoàn thành, bạn có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của Luật Hộ tịch 2014. Khi đó, người yêu cầu đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch nộp tờ khai theo mẫu quy định và giấy tờ liên quan cho cơ quan đăng ký hộ tịch. Trường hợp chuyển đổi giới tính thì mang theo giấy chứng nhận y tế sau khi đã xác định lại giới tính. Sau khi hoàn tất các thủ tục trên, bạn gửi đến UBND cấp xã/phường nơi đã đăng ký hộ tịch trước đây hoặc nơi cư trú của cá nhân để được giải quyết. Trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ theo quy định, nếu thấy việc thay đổi, cải chính hộ tịch là có cơ sở, phù hợp với quy định của pháp luật dân sự và pháp luật có liên quan, công chức tư pháp - hộ tịch ghi vào Sổ hộ tịch, cùng người yêu cầu đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch ký vào Sổ hộ tịch và báo cáo Chủ tịch UBND cấp xã/phường cấp trích lục cho người yêu cầu.

Luật sư Nguyễn Thu Anh

(Đoàn luật sư Hà Nội)