Những giải pháp thiết thực cho chất lượng sống

Khai mạc Hội nghị, Tiến sĩ Nguyễn Bá Thủy, Thứ trưởng Bộ Y tế, Tổng Cục trưởng Tổng Cục DS-KHHGĐ cho biết, năm 2008 là năm đầu tiên công tác Dân số-kế hoạch hoá gia đình (DS-KHHGĐ) được bàn giao cho ngành Y tế quản lý theo Nghị quyết của Quốc hội, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Việc chuyển chức năng, nhiệm vụ về công tác DS-KHHGĐ sang ngành Y tế tạo thuận lợi trong việc gắn kết công tác truyền thông, giáo dục với việc cung cấp các dịch vụ chăm sóc SKSS/KHHGĐ và huy động toàn ngành y tế tham gia thực hiện công tác DS-KHHGĐ. Tuy còn gặp không ít khó khăn nhưng công tác DS-KKHGĐ luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đảng, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong các hoạt động của ngành.

Chính vì vậy, công tác DS-KHGĐ năm 2009 đòi hỏi cán bộ toàn ngành phải hết sức nỗ lực để đạt được các mục tiêu đề ra.

Hệ thống thông tin quản lý chuyên ngành DS-KHHGĐ bị gián đoạn, ngưng trệ do cán bộ tuyến huyện biến động, cộng tác viên DS-KHHGĐ bỏ việc, máy chủ (chứa các cơ sở dữ liệu) được bàn giao cho ngành khác khi giải thể, dẫn tới việc thực hiện báo cáo thống kê không đầy đủ theo quy định. Một số hoạt động không thể triển khai được theo kế hoạch do chưa có tài khoản, kinh phí làm ảnh hưởng đến hoạt động chỉ đạo điều hành.

Chỉ đạo quyết liệt

Trong 9 tháng đầu năm 2008, với sự quan tâm, chỉ đạo quyết liệt của Ban Bí thư Trung ương Đảng, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Lãnh đạo Bộ Y tế đã chỉ đạo Tổng cục DS-KHHGĐ hướng dẫn, phối hợp với các tỉnh, thành phố trong quá trình củng cố, ổn định tổ chức bộ máy, cán bộ, chỉ đạo điều hành thực hiện nhiệm vụ công tác DS-KHHGĐ năm 2008.

Các địa phương đã chủ động tổ chức tiến hành các thủ tục mua và cung cấp thuốc thiết yếu, dụng cụ KHHGĐ; đào tạo chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng tư vấn và cung cấp dịch vụ KHHGĐ/SKSS theo kế hoạch được giao; Tổng cục DS-KHHGĐ đã tiến hành các thủ tục đấu thầu mua PTTT theo đúng tiến độ được phê duyệt.

Trong 9 tháng đầu năm 2008 đã cung cấp các loại phương tiện tránh thai, đảm bảo nhu cầu đến hết tháng 12/2008 và tháng 1/2009. Chiến dịch truyền thông lồng ghép với cung cấp dịch vụ KHHGĐ/SKSS đến các vùng khó khăn, vùng sâu, hải đảo, vùng đông dân có mức sinh cao đến 20/10/2008 đã triển khai tại 7.580 xã thuộc 675 huyện, đạt 105% kế hoạch về địa bàn số xã triển khai của toàn quốc.

Đồng thời với việc xây dựng Đề án tổng thể nâng cao chất lượng dân số trình Thủ tướng Chính phủ, các mô hình, đề án về nâng cao chất lượng dân số đã được phê duyệt tiếp tục triển khai: Mô hình Cung cấp thông tin và dịch vụ chăm sóc SKSS/KHHGĐ cho vị thành niên/thanh niên và mô hình Kiểm tra sức khoẻ và tư vấn tiền hôn nhân tiếp tục được triển khai tại 28 tỉnh/thành phố. Năm 2008, hai mô hình được triển khai tại 305 xã, trong đó có 45 xã mới triển khai.

Tỷ số giới tính khi sinh có xu hướng tăng ở nước ta, từ 105 trẻ trai/100 trẻ gái năm 1979 lên 107/100 năm 1999 và đã tăng mạnh lên 110/100 năm 2006 và 112/100 năm 2007, tương đương với số liệu của Trung Quốc trong những năm 1988-1990, khi nước này bước vào giai đoạn mất cân bằng giới tính. Đặc biệt, tỷ số này ở 16 tỉnh, thành phố là rất cao từ 115/100 đến 128 trẻ trai/100 trẻ gái. Thêm vào đó, tình hình phụ nữ di cư lấy chồng nước ngoài có xu hướng tăng ở một số địa phương, càng làm trầm trọng thêm vấn đề mất cân bằng giới tính theo hướng thừa nam, thiếu nữ ở nước ta trong những năm tới.

Gián đoạn do nhiều CTV dân số bỏ việc

Những hiện tượng nêu trên đã làm sai lệch thông tin từ cơ sở, làm giảm chất lượng số liệu và giảm tính thống nhất của số liệu thống kê DS-KHHGĐ. Tổng cục DS-KHHGĐ đã thông báo những hiện tượng sai lệch này cho địa phương bằng văn bản hoặc hướng dẫn trực tiếp thông qua điện thoại nhưng một số địa phương chậm khắc phục.

Nguyên nhân là do ảnh hưởng của việc thay đổi tổ chức theo nghị định 13, 14/2008/NĐ-CP. Hệ thống thông tin quản lý chuyên ngành DS-KHHGĐ bị gián đoạn do cán bộ cấp huyện biến động, cộng tác viên dân số bỏ việc. Hiện nay, Tổng cục DS-KHHGĐ đang phối hợp với các Vụ của Bộ Y tế, Tổng cục Thống kê trình Lãnh đạo Bộ Y tế ban hành hệ thống chỉ tiêu và chế độ báo cáo thống kê chuyên ngành về DS-KHHGĐ, đảm bảo thông tin, số liệu phục vụ quản lý, điều hành chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ.

Đến nay, việc cập nhật thông tin phát sinh trong 9 tháng đầu năm 2008 từ Phiếu thu tin của cộng tác viên vào Kho dữ liệu điện tử cấp huyện của một số tỉnh không được thực hiện (Phú Yên, Lâm Đồng) nhất là từ tháng 5 đến nay. Việc này đã làm cho các thông tin DS-KHHGĐ trong kho dữ liệu điện tử bị “chết˝ và gây khó khăn cho việc thay đổi Sổ hộ gia đình và biểu mẫu báo cáo trong năm 2009.

Nguyên nhân là do bộ máy tổ chức và cơ sở vật chất chưa ổn định, thay đổi cán bộ thống kê; trang thiết bị công nghệ thông tin (máy chủ, máy trạm) của kho dữ liệu điện tử bị thay đổi, xuống cấp, Tính đến thời điểm hiện nay còn 6/63 tỉnh chưa có danh sách cán bộ thống kê tuyến tỉnh và huyện là Yên Bái, Nghệ An, Thừa Thiên Huế, Gia Lai, Bình Phước, Tây Ninh. 11/59 tỉnh chưa có danh sách cán bộ thống kê tuyến huyện (chưa bố trí cán bộ làm công tác thống kê cấp huyện) là Quảng Ninh, Vĩnh Phúc, Quảng Trị, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận, Đắk Lắc, Đồng Nai, Tiền Giang.

Lúng túng trong việc chuyển cán bộ DS-KHHGĐ cấp xã về Trạm Y tế

Một số địa phương còn lúng túng trong việc giải quyết mối quan hệ giữa Phòng Y tế (là cơ quan tham mưu giúp Uỷ ban Nhân dân huyện thực hiện quản lý nhà nước về công tác DS-KHHGĐ) với Trung tâm DS-KHHGĐ huyện-đơn vị sự nghiệp tổ chức thực hiện các hoạt động DS-KHHGĐ. Việc triển khai các hoạt động của chương trình cũng như việc chi trả phụ cấp, thù lao cho cán bộ chuyên trách xã và cộng tác viên đều phải thông qua Phòng Y tế huyện thực hiện. Một số địa phương lúng túng trong việc chuyển cán bộ DS-KHHGĐ cấp xã về Trạm Y tế do cán bộ DS-KHHGĐ xã có thâm niên công tác trong lĩnh vực DS-KHHGĐ nhiều năm, được tập huấn nghiệp vụ, có tinh thần trách nhiệm và mong muốn gắn bó với công tác này, song trình độ đào tạo không đạt tiêu chuẩn, một số cán bộ tuổi đã cao do đó không đủ điều kiện chuyển sang làm viên chức ở Trạm Y tế xã.

Đạt chỉ tiêu giảm tỉ lệ sinh 0,2%o.

Để giữ ổn định công tác dân số trong năm 2009, sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp, phát huy nỗ lực duy trì vững chắc mức giảm sinh thấp, đạt và vượt chỉ tiêu kế hoạch về giảm tỉ lệ sinh Quốc Hội giao. Triển khai có kết quả các mô hình nâng cao chất lượng dân số, đề án kiểm soát dân số vùng biển, đảo và ven biển, chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho việc can thiệp giảm mức cân bằng giới tính khi sinh trên cơ sở đảm bảo sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng và chính quyền các cấp, tổ chức bộ máy và cán bộ được củng số và kiện toàn, sự phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể được tăng cường.

Tập trung mọi nỗ lực, nhanh chóng củng cố và từng bước kiện toàn tổ chức bộ máy và cán bộ làm công tác DS-KHHGĐ từ Trung ương đến cơ sở. Phấn đấu ngay từ đầu năm, cơ bản hoàn thành củng cố và ổn định tổ chức bộ máy ở các cấp, tạo cơ sở triển khai các hoạt động trong chương trình này từ tháng đầu, quý đầu của năm kế hoạch.

Nhanh chóng thành lập Trung tâm DS-KHHGĐ ở cấp huyện của các tỉnh chưa hoàn thành việc này (7 tỉnh); Trình UBND và Hội đồng nhân dân tỉnh phê duyệt biên chế cho Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh, Trung tâm DS-KHHGĐ ở cấp huyện và cán bộ DS-KHHGĐ ở cấp xã.

Cung cấp đầy đủ, kịp thời các phương tiện và dịch vụ KHHGĐ an toàn, đa dạng, thuận tiện, đúng tiêu chuẩn cho các đối tượng có nhu cầu thuộc phạm vi quản lý của chương trình DS-KHHGĐ, đảm bảo thực hiện đạt và cố gắng vượt chỉ tiêu về số người sử dụng biện pháp KHHGĐ trong kế hoạch năm (4.803.000 người).

Hầu hết các tỉnh đều quy định cơ cấu tổ chức của Chi cục gồm 3 phòng theo hướng dẫn tại Thông tư 05 của Bộ Y tế. Riêng Hà Nội, TP HCM, Cần Thơ và Hậu Giang quy định cơ cấu tổ chức của Chi cục gồm 4 phòng. Số biên chế của các Chi cục DS – KHHGĐ được phân bổ năm 2008 của 63 tỉnh/thành phố, ước tính bình quân 17 người 1 Chi cục.