Nơi hồi sinh những mảnh đời khiếm khuyết

 

Trong căn phòng khoảng 80m² của Trung tâm May thêu (Trường trung cấp Kinh tế du lịch Hoa Sữa, Hà Nội), hơn 30 chiếc máy khâu đang chạy xành xạch. Điều đặc biệt, vận hành trên bàn máy đều là các học sinh khiếm khuyết.

 

Năm nay, Hồng Quảng 20 tuổi, bị câm điếc từ nhỏ. Quảng quê ở Gia Lâm (Hà Nội), hiện em đang học năm thứ 2 tại Trường trung cấp Kinh tế du lịch Hoa Sữa. Em rơm rớm nước mắt cho biết, mẹ em bị ung thư, sắp mất. Hoàn cảnh mẹ goá, con côi nên em cứ nằng nặc đòi bỏ học. Được giáo viên tâm tình, động viên hàng ngày, em quyết định theo đuổi nghề may tại Trung tâm để kiếm tiền nuôi mẹ. Sau mỗi buổi học, Quảng lại về nấu cơm, giặt quần áo giúp mẹ. Hàng tháng, em không phải mất tiền học phí mà còn được hỗ trợ thêm từ 50.000 - 100.000đ.

 

Cũng tại Trung tâm, chúng tôi được chứng kiến câu chuyện của 2 em câm điếc bẩm sinh bị bố mẹ bỏ rơi là Phạm Văn Minh (20 tuổi) và Lê Thị Tuyến (34 tuổi). 2 em được Hội bảo trợ Hà Nội nuôi tới khi 16 tuổi thì đưa vào học nghề ở Trung tâm. Sau khi tốt nghiệp, 2 em xin được ở lại Trung tâm vì chẳng còn biết đi đâu, về đâu. Với các em, đây là ngôi nhà đầm ấm, thân thương nhất.

 

Học sinh lớp may (Trung tâm May thêu, Trường trung cấp Kinh tế du lịch Hoa Sữa - Hà Nội). Ảnh: Trà Giang

 

Cô Phạm Thị Sang, giáo viên Trung tâm May thêu cho biết, các em ở đây đều từ các tỉnh xa về, nhiều hoàn cảnh rất thương tâm. Có gia đình 3 đứa con đều bị câm điếc từ nhỏ. 2 người anh đã học xong, ra trường và được doanh nghiệp Dương Gia nhận vào làm thợ may, lương khá cao, vài tháng lại gửi tiền về nhà phụ gia đình. Cậu em út đang chờ tới 16 tuổi sẽ vào Trung tâm học tiếp.

 

So với Trung tâm May thêu, Trung tâm Dạy nghề nhân đạo tạo việc làm cho trẻ tàn tật Việt Nam (Linh Quang, Đống Đa, Hà Nội) có nhiều người khuyết tật nặng và thương tâm hơn. Ông Trần Duyên Hải, Giám đốc Trung tâm dẫn chứng một số trường hợp: Em Lý Thị Liều (Yên Bái) bị liệt, phải đi lại bằng hai tay, Trung tâm nhận về nuôi và dạy thành nghề may. Hiện nay em đã có việc làm và thu nhập. Em Kiên (Thái Nguyên), bị teo hai chân.

 

Mặc dù ở tuổi 17 nhưng trông Kiên bé tẹo như nắm cơm. Nhà Kiên lại quá nghèo, bố mẹ chẳng thể nuôi nổi đứa con tàn tật nên đành gửi con đi học nghề tại Hà Nội. Em Vũ Văn Hoàn, 26 tuổi, quê Vĩnh Phúc học nghề ở tỉnh vài tháng thì trung tâm chuyển hướng hoạt động. Em và một số bạn phải lên Hà Nội để học và tiếp tục làm việc. Còn Phan Thị Thu (19 tuổi ở Vĩnh Phú) bị thiểu năng trí tuệ đã đi học tại rất nhiều trung tâm nhưng đều bị trả về. Sau 2 năm đến Trung tâm, em được các thầy cô kiên trì dạy dỗ, nay đã học được nghề may thuần thục.

 

Trẻ khuyết tật học nghề tại Trung tâm dạy nghề Hội Liên hiệp Phụ nữ TP Hồ Chí Minh.

 

 

Ở các trung tâm dạy nghề, các em được "hồi sinh" nên vui lắm. Nhiều em thêu, kết hoa thành thạo nhưng không muốn về quê mà ở lại để có thầy, có bạn, có chỗ ăn ở và thu nhập. Và cũng vì một nhẽ, về quê không có máy móc, nơi làm việc, thu nhập bập bõm...

 

Theo bà Mai Vân - Giám đốc Trung tâm May thêu: "Chúng tôi dạy các em khuyết tật chứ không khuyết nghề. Các em may thêu từ quần áo thời trang tới đồng phục Âu Á, khăn ga, gối... hoàn toàn bằng tay, đẹp và giá rẻ. Trung tâm đã có một gian hàng bán giới thiệu sản phẩm ở 21 Hạ Hồi (Hà Nội), rất hút khách tới đặt hàng. Sau 2 năm học nghề, các em ra trường tự mở cửa hàng, hoặc được giới thiệu đi làm".

 

Ông Trần Duyên Hải chia sẻ: "Người khuyết tật luôn mặc cảm, tự ti về khiếm khuyết của mình, khả năng tiếp thu chậm, sức khỏe yếu, sinh hoạt cá nhân cũng cần người hỗ trợ. Nhiều em ở nhà có bố mẹ phục vụ, vào trường đi vệ sinh cũng không biết cách nói thành lời mà phải... kéo khoá quần, cô mới biết. Nhiều học sinh đến ăn uống cũng phải nhờ người lấy hộ, hoặc dẫn đi ăn... Vì thế, chỉ có lòng kiên trì và trên cả là tình thương mới gắn bó lâu dài".

 

Tuy nhiên, khó khăn hiện nay là, mặc dù đã có quy định “doanh nghiệp có trách nhiệm nhận 2-3% lao động là người khuyết tật”, nhưng rất ít đơn vị thực hiện. Người khuyết tật tìm việc làm còn khó hơn học nghề (nếu không có đơn vị, cá nhân nào giới thiệu). Ông Trần Duyên Hải đưa ra một số lý do để doanh nghiệp nên nhận người khuyết tật vào làm việc: "Khi người khuyết tật được tin tưởng giao việc sẽ rất trân trọng công việc, luôn nỗ lực để "bù khiếm khuyết". Bên cạnh đó là quá trình hợp tác lao động của người khuyết tật bền vững, giúp doanh nghiệp ổn định nhân sự...".

 

Có việc làm để tự nuôi sống bản thân luôn là khát vọng của người khuyết tật để họ hoàn toàn có khả năng tự nuôi sống bản thân, giúp cho cả gia đình, xã hội.

 

Việt Nam có khoảng 7 triệu người khuyết tật (khoảng 8-10% dân số), trong đó khoảng 3 triệu trẻ em. Hiện có 37% người khuyết tật sống trong hộ nghèo, gần 80% trong độ tuổi lao động không có khả năng tham gia lao động, gần 88% số người từ 16 tuổi trở lên chưa được đào tạo chuyên môn, 79% đang sống dựa vào gia đình, người thân.   Cả nước có 260 cơ sở dạy nghề, trong đó 55 cơ sở chuyên biệt và 205 cơ sở có tham gia dạy nghề cho người khuyết tật. Mục tiêu Chiến lược giáo dục trẻ khuyết tật đặt ra: Đến năm 2010 bảo đảm cho 70% trẻ khuyết tật được đi học. Đến năm 2015, hầu hết trẻ khuyết tật Việt Nam có cơ hội bình đẳng trong tiếp cận một nền giáo dục có chất lượng, được trợ giúp để phát triển tối đa tiềm năng, tham gia và đóng góp tích cực cho xã hội.   (Nguồn: Bộ LĐ,TB&XH)