NSƯT Đức Long: Cay đắng dần buông “kẻ lạc thời”

Nửa đời “đi giữa hoàng hôn”

Là người gốc Nghệ An, sinh ra ở Quảng Ninh nhưng phần lớn cuộc đời lại gắn bó với Hà Nội, Đức Long trở thành người “một chốn ba quê”. Anh từng trải qua tuổi thơ long đong, cô độc. Tám tuổi, cha mẹ đột ngột ra đi sau cơn bạo bệnh, Đức Long thành cậu bé mồ côi, ba chị em phải tự nương tựa vào nhau mà sống. “Chưa có nỗi khổ nào, nỗi buồn nào tôi chưa trải qua”, nghệ sĩ Đức Long tâm sự. Anh từng làm đủ mọi nghề, từ kéo xe bò, đóng gạch thuê, rồi lên rừng, xuống biển để mưu sinh, ăn học.

35 năm trước, Đức Long khởi nghiệp từ phong trào ca hát ở vùng mỏ Quảng Ninh. Với chất giọng trời phú cùng nghị lực sống, chàng công nhân ấy nhanh chóng trở thành ca sĩ của Đoàn văn công Phòng không - Không quân. Ít lâu sau, anh quyết định đầu quân cho Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam và gắn bó đến tận bây giờ.

Tự nhận mình là kẻ lạc thời, Đức Long âm thầm sống trong niềm tôn thờ những giá trị xưa. Nhiều lúc, người đời cho anh vừa khờ vừa khùng, một mình một cõi, chẳng bao giờ phiền lụy đến ai. Anh thổ lộ: “Vào những lúc bế tắc nhất, khi 20 tuổi, tôi từng đọc cuốn “Quẳng gánh lo đi và vui sống” và tôi nhận ra, mình phải tự bằng lòng với cuộc sống của mình. Ai biết bằng lòng, người đó sẽ có hạnh phúc”. Cõ lẽ, thế hệ anh là vậy, luôn sống bằng giá trị của tài năng, bản lĩnh và tự trọng.

Ngoài giọng hát, nhiều người thường quen nói đến Đức Long với những bi kịch cuộc đời vì cuộc sống vất vả, gia đình tan vỡ. Nhưng từ lâu, anh đã xem nỗi cô đơn như là định mệnh của đời mình. Người nghệ sĩ ấy hát về nỗi đau, mất mát bằng cảm xúc, trải nghiệm của chính mình trong một không gian âm nhạc thuần khiết, đẹp ngay cả khi buồn.

Đức Long cho rằng, vốn dĩ loại nhạc anh chọn đã buồn nên phải trải qua mới thể hiện được nỗi buồn của tác giả và khơi gợi niềm đồng cảm của người nghe. Điều mà không hẳn ca sĩ nào cũng có được. Hơn 50 tuổi, Đức Long vẫn như cánh chim lẻ bóng trước hoàng hôn. Tránh chạm vào chuyện riêng tư, anh chỉ mỉm cười an ủi lại nỗi lo của bạn bè, đồng nghiệp với một nghệ sĩ còn “chăn đơn gối chiếc”: “Giày dép còn có số mà, con người cũng vậy. Tôi chỉ nghĩ đã đứng ở chỗ nào, thì dù có lênh đênh hay không, điều quan trọng là cố gắng đứng vững để nó không bị lật. Còn nếu chọn lại, tôi vẫn chọn con đường ca hát vì thực ra, âm nhạc đã chiếm hết cuộc sống của tôi rồi”!

Liveshow đầu tiên, có thể là duy nhất

Sau 35 năm ca hát, chung thủy với dòng nhạc trữ tình của Đoàn Chuẩn - Từ Linh, Văn Cao, Ngô Thụy Miên, Phú Quang… Đức Long từng ra mắt nhiều album trữ tình được khán giả yêu thích. Tham gia giảng dạy tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, anh đã có nhiều học trò thành danh, trong số đó có các ca sĩ Tùng Dương, Hiền Anh, Minh Thu…

Việc dạy học mang đến cảm hứng cho anh, phần nữa anh muốn truyền cho giới trẻ tình yêu âm nhạc, thứ tình yêu trong sáng mà thế hệ của Đức Long luôn coi là lẽ sống. Anh trăn trở: “Tôi đã từng nói với sinh viên của mình, nếu có thể đi tới cùng con đường thì âm nhạc sẽ không phụ lại. Một bước thành sao, dăm ba năm kiếm bộn tiền mua nhà cửa, xe cộ nhưng chẳng ai nhớ đến mình thì có hạnh phúc không? Nhưng giới trẻ bây giờ rất khác, đôi khi họ vẽ ra một con đường, nhưng không bao giờ đi tới đích con đường đó. Mà tất cả chỉ là bọt bèo, phù du. Tôi thấy lo ngại bởi dường như giới trẻ bây giờ không có lý tưởng sống, không có tâm thế sống và cống hiến cho xã hội”.

Vốn là người chân tình, cởi mở nên không khó để gặp Đức Long ngay cả trong những ngày kề cận liveshow của anh. Anh thú thực, cho đến giờ phút này vẫn chưa hỏi han vé mời, thù lao biểu diễn vì êkíp tổ chức cũng đang “vắt chân lên cổ” lo cho chất lượng chương trình. Anh cho biết: “Đây là liveshow đầu tiên, nhưng cũng có thể là liveshow duy nhất trong đời ca hát của tôi. Thực tế, tôi vẫn đi hát thường xuyên nhưng chưa dám làm một chương trình dài, bởi tôi cần nhìn nhận xem khán giả đã yêu mình và mình có đủ trải nghiệm với âm nhạc chưa. Dù không hồi hộp nhưng tôi khá lo lắng vì không biết mình có đủ sức đáp lại lòng yêu mến của khán giả hay không”. Nghệ sĩ Đức Long cũng tiết lộ, trong liveshow này, anh sẽ hát khoảng 21 - 22 tình khúc của các nhạc sĩ như Văn Cao, Đoàn Chuẩn - Từ Linh, Phạm Duy, Trịnh Công Sơn, Ngô Thụy Miên, Phú Quang…

Ít ai ngờ được, cho đến thời điểm ở bên kia con dốc cuộc đời, NSƯT Đức Long mới quyết định tổ chức một đêm nhạc riêng. Đã có lúc, anh xếp ước ao ấy sang một bên nhưng gần đây, sự chín muồi về trải nghiệm, vững tâm ở khán giả cùng sự giúp đỡ của học trò đã góp sức để đêm nhạc được diễn ra.

Khi được hỏi việc tổ chức đêm nhạc riêng sau chặng đường dài ca hát liệu có “cẩn thận” quá không, anh cười xòa: “Cách đây 5 năm, NSND Thanh Hoa mới làm được một đêm và phải 30 năm đi hát thì NSND Quang Thọ mới thực hiện được liveshow đầu tiên. Và cho đến thời điểm này, những nghệ sĩ cùng trang lứa với tôi như NSND Thu Hiền, NSND Trung Đức, NSƯT Thái Bảo… vẫn chưa làm đêm nhạc của riêng mình. Nếu so với các đồng nghiệp, tôi vẫn là người may mắn và có cơ duyên hơn đấy!”.

Lữ Mai