NSƯT Ngọc Hương và nỗi ám ảnh tuổi già cô quạnh

NSƯT Ngọc Hương. Ảnh: TL

Buồn đau nối tiếp tai họa

Đã một thời, trên sân khấu Kiến Lương ngày xưa, khán giả yêu thích cải lương đã dành trọn sự mến mộ cho đào nhí từng đóng các vai như Ân Hồng, Ân Giao trong vở “Trụ Vương Đắc Kỷ”. Đó là bước khởi nghiệp đầy dấu ấn của NSƯT Ngọc Hương. Bây giờ, trong con hẻm nhỏ trên đường Lê Lai (quận Gò Vấp, TPHCM), nữ nghệ sĩ nổi danh tài sắc năm nào đã bước sang tuổi 74, ngày nào cũng vận bộ đồ đơn sắc, mái tóc lưa thưa búi gọn sau gáy, lặng lẽ ngồi bên tấm biển chào hàng “Bánh sữa hột gà 2.000 đồng/cái”.

NSƯT Ngọc Hương cho biết, đây là quán của con dâu và bà còn chút sức khỏe thì cố phụ giúp con cháu, san sẻ phần nào gánh nặng mưu sinh. Nhìn vào cảnh tượng đầy ám ảnh ấy, khó ai có thể tưởng tượng được thời hoàng kim của cải lương, bà là tên tuổi từng được săn đón bậc nhất. “Ngồi cả ngày như thế thì lời được vài chục ngàn đồng để mua gạo. Các cháu của tôi còn phải đến trường, rồi tiền học, tiền ăn… Tôi bệnh nhưng không dám vào bệnh viện vì nhiều chi phí quá”, NSƯT Ngọc Hương nghẹn ngào.

Sinh ra ở Bến Tre, trong gia đình truyền thống có nghệ thuật tuồng cổ, nghệ sĩ Ngọc Hương lên sân khấu từ năm 10 tuổi. Cũng như anh chị em trong gia đình, bà được ông bà nội dạy đờn ca, vũ đạo ngay trong đoàn hát. Chính NSƯT Ngọc Hương cũng không ngờ rằng, qua thời tuổi trẻ vàng son suốt mấy mươi năm ấy lại là bi kịch nghèo khổ, bệnh tật tuổi xế chiều.

Theo gia đình NSƯT Ngọc Hương, bà bị bệnh thấp khớp và tim mạch. Trong khi bệnh tình càng lúc càng trầm trọng thì mới đây bà lại bị ngã trong khi dọn hàng. “Trước đây, khi chồng tôi mắc bệnh, chi phí điều trị có lúc lên đến 2 triệu đồng/ngày và chúng tôi đã phải bán tất cả những tài sản có được, cầm cố căn nhà để lấy tiền trang trải. Giờ ông ấy mất rồi, tôi cũng tuổi cao sức yếu nên thấy chông chênh, hoang mang hơn bao giờ hết”, nghệ sĩ Ngọc Hương tâm sự.

Năm 2005, chồng bà - soạn giả Thu An - qua đời đã để lại một gia tài tác phẩm đồ sộ với hơn 150 kịch bản cải lương, trong đó có nhiều tác phẩm nổi tiếng như: “Nắng chiều trên sông Dịch”, “Hai chiều ly biệt”, “Gánh cỏ sông Hàn”, “Trống lệnh thành Hoa Lư”, “Tiếng súng một giờ khuya”, “Lửa phi trường”… chưa kể đến hàng nghìn bài vọng cổ. Gia đình NSƯT Ngọc Hương cho hay, năm thì mười họa mới có trung tâm, đơn vị đến mua tác quyền để tái dựng, số tiền nhuận bút khiêm tốn, nhỏ giọt không đủ giúp vợ con cố soạn giả Thu An vượt qua cảnh túng thiếu. Thêm vào đó, thông tin ngôi nhà NSƯT Ngọc Hương đang ở trước đây mang đi cầm cố để lấy tiền chữa bệnh cho chồng nay quá thời hạn thanh toán, có nguy cơ bị thu hồi càng khiến nữ nghệ sĩ thêm nặng lòng bởi dằn vặt, lo toan.

Âm ba thời vang bóng

Nói về nghề “xướng ca”, NSƯT Ngọc Hương nghẹn ngào: “Xưa kia, gia đình tôi lâm vào cảnh bấp bênh. Cả năm trời đoàn hát chỉ sống được mấy mùa cúng chùa, cúng đình. Sau bao mùa chầu gạo chỉ được đong bằng lít, cả gia đình tôi từng phải sống dưới hầm rạp Xuân Cảnh (Bến Tre). Bây giờ cực khổ thật nhưng so với ngày xưa thì có thấm tháp gì. Điều buồn nhất với tôi là niềm cô đơn níu tiếng hát không tài nào cất lên được”.

Nhắc chuyện xưa, NSƯT Ngọc Hương không giấu nổi những giọt nước mắt. Chính vì quá nghèo nên bố mẹ bà đã quyết định hướng dẫn các con học nghề cải lương. Bốn anh chị em bà hồi đó gồm: Kim Giác, Hoàng On, Ngọc Hương, Ngọc Lan cùng được theo học ca vọng cổ, vũ đạo một cách bài bản.

Nghệ sĩ Kim Giác tự hào kể về em gái của mình: “Nhờ làn hơi mượt và thông minh, Ngọc Hương hồi đó đã được bầu Răng (đoàn Thanh Hương) mời đóng các vai đào nhí. Hương ca mùi lắm, người hâm mộ xếp hàng dài chờ đợi sau mỗi đêm diễn. Lập gia đình xong, Hương giúp chồng quán xuyến đoàn hát trong thời gian chồng tham gia cách mạng. Điều khiến tôi và giới nghệ sĩ trân trọng ngoài tài năng của Ngọc Hương là em đã sống chung thủy, trở thành điểm tựa cho đoàn hát, cho soạn giả Thu An - một sự hi sinh lớn lao và thầm lặng”.

Tuổi già, bệnh tật triền miên khiến NSƯT Ngọc Hương không thể tham gia biểu diễn ở các quán vọng cổ hàng đêm để mưu sinh như vài năm về trước. Những lúc ngồi bên bạn bè nghệ sĩ cùng thời, bà lại ngậm ngùi đọc những câu thơ thuộc lòng từ thuở “còn duyên kẻ đón người đưa”: “Khép cánh màn nhung danh vọng hết/Người về lòng rũ sạch sầu thương/Người vào cởi áo lau son phấn/Trả cả vinh hoa lẫn đoạn trường”.

“Cách đây hơn một năm, dù đi đứng khó khăn nhưng nghệ sĩ Ngọc Hương vẫn song ca với NSƯT Kim Tử Long bài ca cổ “Ly rượu đoàn viên” do người chồng quá cố sáng tác. Chúng tôi từng mong bà ấy sẽ gắn bó với sân khấu, không vì ốm đau, mệt mỏi mà ngại ngần. Nghệ sĩ còn ca hay, diễn ngọt là còn người yêu thương, trân trọng nhưng với tình cảnh bây giờ của Ngọc Hương thì e khó quá”, nghệ sĩ Út Bạch Lan - người bạn tâm giao của NSƯT Ngọc Hương chia sẻ.

Bước sang tuổi 74, khuôn mặt NSƯT Ngọc Hương vẫn còn phảng phất nét duyên thắm của cô đào tài sắc, nụ cười nhân hậu rạng ngời chỉ còn xuất hiện ở một vài khoảnh khắc hiếm hoi. Những nghệ sĩ cùng thời đều tiếc cho NSƯT Ngọc Hương và tâm niệm một điều rằng, một người bản lĩnh, tài hoa như bà có thể vượt lên nghèo khó, tuổi tác để cất giọng nhưng sự hụt hẫng, cô đơn của một cánh chim lẻ bạn đã khiến tâm hồn bà trở nên trĩu nặng trong cuộc đời nghệ sĩ vốn bấp bênh, cực khổ.

Lữ Mai/Báo Gia đình & Xã hội