Nước mắt chốn đại lao (4): Lớp "vỡ lòng" sau song sắt

 

Trung tá Lê Phụng Hiểu, cán bộ quản giáo Trại giam số 2, cho biết: “Chúng tôi thường “tận dụng” tối đa những phạm nhân có chuyên môn sư phạm, để  họ được làm đúng nghề của mình trong trại. Tôi từng phụ trách cải tạo nhiều giáo viên dạy ở những ngôi trường danh tiếng. Lý do đẩy họ vào tù cũng muôn hình muôn vẻ. Có người thì uống rượu say, đánh người quá tay, thậm chí có anh bị chính học trò của mình đưa vào đời. Điển hình như ông thầy tên M, người ở Thường Tín, Hà Nội (vừa mãn hạn tù) đã từng có một gia đình đàng hoàng, nhà chẳng thiếu thứ gì. Nhưng anh ta bị đi tù vì theo học trò đi trộm cắp vặt. Đám học trò tinh quái, lén hòa ma túy vào cốc nước của thầy. Lâu dần, thầy  mắc nghiện nhưng xấu hổ không dám nói ra. Giấu giếm mãi không được, lúc lên cơn, thầy bị trò đưa đi ăn trộm. Bọn chúng bắt thầy đứng bên ngoài cảnh giới để chúng đột nhập vào nhà người khác ăn cắp. Sau những chuyến đi đêm như thế, thầy giáo biến thành tay sai của ma túy, đồng phạm của lũ học trò đổ đốn. Tội nghiệp ông thầy ngu ngơ, tuổi trẻ thì cắm mặt vào học hành, rùi mài. Cả đời tận tâm với nghề, khi sắp về hưu lại bị học trò hãm hại, mất hết sự nghiệp lẫn uy tín. Mặc dù anh ấy đã ra tù, nhưng tôi còn nhớ mãi cái gương mặt hiền khô, phong cách đĩnh đạc, tri thức ấy...”.

Trại  giam  Yên Hạ (Sơn La), giam giữ chủ yếu phạm nhân ở những tỉnh Điện Biên, Lai Châu, Sơn La, Hòa Bình... trong đó nhiều người được biết con chữ trong tù. Anh em phạm nhân Nguyễn Văn Hanh, Nguyễn Văn Hưởng, quê ở huyện Sông Mã – Sơn La, đều thụ án hơn  10 năm ở Yên Hạ cho biết: “Vào tù, được học nên ra tù mình cũng biết chữ như các con của mình rồi”. Hanh và Hưởng có hoàn cảnh khó khăn, nhà đông anh em, lại nghèo, nên hồi nhỏ không được đi học. Lớn lên, cha mẹ qua đời, anh em mỗi người tản ra một nơi xây dựng tổ ấm riêng. Hanh sa vào con đường nghiện ngập, cũng vì nhà có người anh  trai đi buôn ma túy. Kết cục cả 2 anh em họ theo nhau vào Trại giam Yên Hạ “bóc lịch”. Hanh nói: “Ma túy làm cho con người sống trong u mê, tăm tối, cuộc đời chẳng bao giờ có tương lai khi còn lệ thuộc vào nó. Em hiểu ra  thì đã muộn rồi. Lâu nay mình đã làm vợ con khổ quá trời. Hôm trước, em đã viết thư về nhà khoe với vợ chuyện mình biết chữ. Em nói trong thư nhiều chuyện, hứa với vợ sẽ cải tạo thật tốt, mai sau về nhà sẽ dạy chữ cho vợ. Em hứa với các con rằng sau này bố được ra tù, có thể  làm thầy, dạy dỗ các con được rồi”.

 

Bà Pâng được gọi lên đọc bài cho cả lớp nghe.

Sinh ra ở vùng núi nghèo khó, không được học hành nên Huyền bị mù chữ. Vợ chồng cô sinh được 3 đứa con, dựng một ngôi xinh xắn làm tổ ấm. Tưởng chừng hạnh phúc là bất tận nhưng bị lôi kéo, Huyền giấu chồng đi “cất hàng trắng” về bán kiếm lời. Chẳng được bao lâu thì cô bị bắt. Anh chồng không những bỏ mặc Huyền ngay khi biết tin “dữ”, mà còn thẳng tay bán ngôi nhà chung của 2 vợ chồng, “ôm” tiền và cậu con trai út đi mất. Huyền phải đi cải tạo ở Trại giam Thanh Xuân, còn 2 đứa con gái cô đành phó mặc cho em gái ruột nuôi nấng. Quá cay đắng, xót xa cho lỗi lầm của mình, Huyền cho biết: “Tôi đã đánh mất tuổi thơ của các con mình, lãng phí tuổi xuân, tình yêu, sự tận tâm cho người chồng phụ bạc, lọc lừa. Giờ tôi chỉ ước thời gian trôi qua mau để tôi được trở về nuôi các con của mình. Đời tôi không ngờ rằng có lúc mình viết được cả lá thư dài gửi cho các con. Trước khi vào tù, tôi là người mù chữ”.

Cà Thị Pâng  là người dân tộc Thái ở Chiềng Ngần (Sơn La), đang thụ án 5 năm về tội vận chuyển trái phép chất ma túy. Bà Pâng đầu đã 2 thứ tóc đã có cháu gọi bằng bà nội, nhưng đang là học sinh của lớp xóa mù chữ trong Trại giam Thanh Xuân. Bà Pâng kể: “Chưa bao giờ  tôi được cầm bút, cầm vở thế này. Vào đây, cán bộ tốt quá, mình không biết chữ, thích cái chữ nhiều lắm. Có hôm muốn cầm sách về buồng giam để đọc, cán bộ cũng cho mang về. Mình xuống đây, được học chữ, học văn hóa, biết được nhiều thứ rồi thì mới biết “vận chuyển ma túy là sai rồi”. Mình biết ơn cái cán bộ ở đây nhiều lắm. Sau này ra tù, mình đã có thể viết thư hỏi thăm cán bộ được rồi”.

Trung tá Phạm Văn Thân, Phó Giám thị Trại giam Thanh Xuân cho biết: “Lớp học xóa mù trong trại giam chúng tôi đã được duy trì nhiều năm nay. Hàng năm đều rà soát, kiểm tra, đánh giá kết quả rút kinh nghiệm. Năm 2009, chúng tôi mời một giáo viên có chuyên môn và phương pháp sư phạm về “đứng” lớp. Bên cạnh việc dạy các kiến thức về văn hóa cho các phạm nhân, những bài giảng đạo đức, giáo dục công dân, văn học... luôn gây được hứng thú cho học sinh. Các phạm nhân được đi học xóa mù, có kết quả cải tạo cải thiện hơn hẳn”.