Ôn tập môn địa lý thi THPT: Tư duy khoa học thay vì thuộc lòng

"Nguồn tài liệu tham khảo của bộ môn Địa lý tương đối nhiều nhưng bám sát vào sách giáo khoa, đồng thời phải coi trọng tất cả các chương, mục… thì đề thi có ra theo cách nào học sinh cũng chủ động kiến thức và làm bài tốt" - cô giáo Nguyễn Thị Diệu Linh (giáo viên bộ môn Địa lý, Trường THPT Phan Đình Phùng, Hà Nội) chia sẻ.

 

Với môn Địa lý, học sinh cần có phương pháp tư duy khoa học (ảnh chỉ có tính minh họa). Ảnh: Chí Cường

 

 

So với các môn xã hội khác như Lịch sử, Ngữ văn... Địa lý là môn học có vẻ như "dễ nhằn" và có khả năng đạt kết quả cao hơn.

 

"Điều mà rất ít thí sinh chú ý chính là phân bố thời gian hợp lý cho từng câu hỏi. Khi làm bài, phần dễ làm trước, khó làm sau và nên làm tất cả các câu chứ không nên tập trung vào một câu nào đó. Các câu hỏi của đề thi không yêu cầu thí sinh phải trả lời đến tận cùng của vấn đề một cách tuyệt đối. Chính vì thế, thí sinh cần lưu ý phân bổ thời gian cho các câu để làm bài và thời gian để xem lại tổng thể trước khi nộp bài". Cô giáo Nguyễn Thị Diệu Linh

Có thể nói, môn Địa lý nằm giữa ranh giới của khoa học xã hội và khoa học tự nhiên. Vì vậy học sinh không chỉ học thuộc lòng mà cần phải có phương pháp tư duy khoa học mới học tốt được bộ môn này.

 

Cô giáo Nguyễn Thị Thanh Quý (giáo viên môn Địa lý, Trường THPT Trưng Vương, Hưng Yên) chia sẻ về cách ôn tập và làm bài thi tốt nghiệp THPT môn Địa lý đạt hiệu quả: "Để không bỏ sót kiến thức các em bắt buộc phải lập ra cho mình một đề cương theo cấu trúc từng chương.

 

Cách làm khoa học nhất là tạo ra các cây thư mục từ lớn đến nhỏ, từ tổng hợp đến chi tiết theo nội dung kiến thức đã học. Ví dụ, phần một là vị trí địa lý và lịch sử phát triển của lãnh thổ được coi là nền tảng và quan trọng nhất. Đây chính là những vấn đề liên quan đến thế mạnh, nguồn lực phát triển kinh tế về mặt tự nhiên, kinh tế - xã hội. Phần hai là các vấn đề phát triển kinh tế - xã hội của nước ta. Trong từng phần phải nắm rõ được hiện trạng phát triển, nguyên nhân, hậu quả có thể có của vấn đề và đặc biệt là đưa ra được giải pháp của vấn đề. Trong từng phần lại chia ra các vấn đề nhỏ hơn... Nếu lập ra được một cây thư mục như vậy, việc ôn luyện của học sinh sẽ cực kì đơn giản".

 

Đặc thù của bộ môn này là không cần học thuộc quá nhiều vì có bài tập vẽ biểu đồ và cuốn Atlat, học sinh cần nắm chắc kiến thức trong cuốn tài liệu này. "Tốt nhất, học sinh nên học theo kiến thức chuẩn của sách giáo khoa và đặc biệt không được bỏ qua bất kì phần nào. Theo tôi, nắm vững kiến thức trong sách giáo khoa là đủ", cô Nguyễn Thị Diệu Linh (giáo viên môn Địa lý Trường THPT Phan Đình Phùng, Hà Nội) chia sẻ kinh nghiệm.

 

 

Theo cô Diệu Linh: "Kĩ năng là một phần quan trọng của đề thi bộ môn Địa lý, thường có các dạng sau: vẽ và nhận xét biểu đồ, nhận xét bảng số liệu... Dạng bài vẽ biểu đồ đòi hỏi chính xác về phân chia tỷ lệ thời gian, số lượng, sử dụng kí hiệu để thể hiện các nội dung khác nhau, cần ghi chú rõ ràng. Trên biểu đồ không được quên các yếu tố như đơn vị, tên biểu đồ. Học sinh cần phải rèn luyện tất cả các dạng biểu đồ: cột, đường, biểu đồ tròn... thành kĩ năng, kĩ xảo để không bỡ ngỡ trước yêu cầu đề bài. Đối với bài tập liên quan đến bảng số liệu, cần chú ý số liệu liên quan đến nội dung gì, chỉ tiêu cụ thể của từng nội dung ra sao, thời gian số liệu thống kê, đơn vị tính chỉ tiêu... Học sinh phải làm rõ sự thay đổi giá trị của các chỉ tiêu qua các mốc thời gian, chỉ ra được sự tăng, giảm có tính chu kì tiêu biểu nhất, lưu ý là đi vào giải thích nguyên nhân chủ yếu và tránh quá chi tiết".

 

Cô giáo Diệu Linh cũng lưu ý, biết sử dụng Atlat và sử dụng một cách hiệu quả sẽ giúp ích cho học sinh rất nhiều (đây là cuốn sách thí sinh được phép mang vào phòng thi). Thay vì phải nhớ hết số liệu trong chương trình (có rất nhiều địa danh và số liệu phải ghi nhớ có trong Atlat) thì học sinh cần học cách đọc và hiểu cuốn Atlat. "Có khi Atlat chính là vị cứu tinh giúp thí sinh gỡ điểm. Chỉ cần biết sử dụng cuốn này thì việc học môn Địa lý đã nhàn hơn 50% rồi", cô Diệu Linh nhấn mạnh.

 

Như vậy, đối với môn Địa lý thi tốt nghiệp THPT, học sinh cần nắm vững kiến thức cơ bản, trả lời được tất cả câu hỏi trong sách giáo khoa, kĩ năng nhận dạng, vẽ biểu đồ tốt, đọc hiểu cuốn Atlat... chắc chắn là đạt kết quả cao.