Phanh phui công nghệ làm sách lậu (kỳ II)

>> Phanh phui công nghệ làm sách lậu (kỳ I)

Nhật ký Đặng Thùy Trâm: Có tới 5 loại sách lậu

Trao đổi về vấn đề này, ông Vũ Hoàng Giang - Phó Giám đốc Công ty cổ phần Văn hóa và truyền thông Nhã Nam bức xúc: “Công nghệ làm sách lậu thật ra quá đơn giản và cẩu thả. Giờ đây đã có phần mềm để chuyển từ file scan thành file word luôn. Và khi thực hiện chuyển đổi bằng phần mềm này thì thường để lại rất nhiều sai sót trong bản word. Cơ sở làm sách lậu thì không thể có biên tập viên để đọc lại và chỉnh sửa một cách cẩn thận được, vì làm như thế thêm tốn kém và mất thời gian. Hiện nay, những kẻ làm sách giả thường tổ chức đánh máy lại, hoặc copy lại từ các ebook, các bản phát tán trên mạng để chế bản, in lại hẳn hoi, và sẵn sàng thay hẳn cả font chữ, miễn trông giống là được. Điều đó khiến sách giả có chất lượng in tốt hơn (dễ đánh lừa độc giả hơn) nhưng lại sai lỗi nhiều hơn”.

Thường thì những cuốn sách nào càng nổi tiếng, được giới thiệu càng nhiều, có khả năng bán chạy thì giới sách lậu đều đưa vào tầm ngắm và cấp tốc làm sách giả ngay sau khi sách được in ra. Ví dụ như cuốn Lê Vân yêu và sống thì chỉ 2 ngày sau khi phát hành là đã có bản in lậu trên thị trường. Còn Nhật ký Đặng Thùy Trâm thì chúng tôi đã phát hiện ra 5 ấn bản sách lậu khác nhau, do các cơ sở sách lậu cùng làm trong một thời gian”.

Bìa 4 cuốn "Rừng Nauy" giả (bên trái) không in các hình ảnh bìa cuốn "Rừng Nauy" trên thế giới.

Tự giảm giá sách thật để “bức tử” sách lậu

Ông Nguyễn Văn Khương, Phó giám đốc NXB Văn hóa thông tin chia sẻ: “Tôi rất đau lòng khi thấy những cuốn sách hay của NXB mình chỉ sau 3 - 4 ngày là đã có sách lậu. NXB đã cố gắng hạn chế và giúp độc giả phân biệt sách lậu bằng cách dán tem, dùng mã vạch, in trang ảnh màu xen vào giữa hoặc in trên bìa 2, bìa 3 của sách nhưng cách này có vẻ cũng không ăn thua. Tem chống hàng giả giờ cũng bị làm giả. Những họa tiết đặc sắc và những trang ảnh màu trong sách thường bị các cơ sở in lậu bỏ qua và công khai bày bán ngang hàng với sách thật của NXB”.

Cũng vấn đề này, ông Nguyễn Thế Vinh, trưởng ban sách thông tin, NXB Văn hóa thông tin thì lại cho rằng: “Biện pháp đối phó sách lậu với các NXB nhìn chung là bất khả kháng, bởi NXB không có chức năng tìm diệt. Đấy là chức năng của các cơ quan có nhiệm vụ bảo vệ an ninh. Tôi nghĩ biện pháp để đối phó với sách lậu thì phải giảm đựơc giá sách thật. Làm sao để lãi suất làm sách lậu thấp đến mức mà người ta bỏ không làm nữa. Có người bảo sách lậu là một loại hàng hoá đặc biệt nên chỉ giao cho thanh tra văn hoá, an ninh văn hoá “bắt” thôi. Nhưng nếu đánh giá sách lậu là hàng lậu, hàng giả thì khác ngay, cả hệ thống xã hội sẽ ập vào. Vừa qua, trùm lậu sách Dũng “béo” bị bắt nhưng thực ra thị trường sách lậu cũng không bị ảnh hưởng gì lớn. Vì có rất nhiều kẻ đang làm lậu sách như Dũng “béo”. Các NXB cũng không thể thống kê được bao nhiêu sách bị in lậu và thiệt hại là bao nhiêu”.

Lại nói về “độc chiêu” tự giảm giá, đầu tháng 5/2007 vừa qua, ngay sau khi biết tin cuốn Xin lỗi em chỉ là con đĩ của tác giả Trang Hạ do Công ty sách Bách Việt xuất bản vừa bị in lậu 1.500 cuốn, ngay lập tức giám đốc công ty này đã quyết định hạ giá sách của mình từ 13.000 đồng xuống chỉ còn 6.500 đồng/ cuốn đúng bằng giá sách lậu. Nghe nói, đầu nậu số sách này đã phải đóng thùng 1.500 cuốn sách in lậu của mình mang đến Bách Việt để... xin thua. Ông Lê Thanh Huy, giám đốc Bách Việt, đã rộng lượng hỗ trợ cho nhà sách kia một phần tiền công in sau khi đưa ra lời cảnh báo về việc in lậu sách.

Mới đây, NXB Văn hóa thông tin cũng đã tuyên chiến với sách lậu khi quyết định tái bản bộ tác phẩm của tác giả Dan Brown gồm Pháo đài số, Điểm dối lừa, Thiên thần và ác quỷ. Để  có một giá bán chỉ bằng một nửa giá cũ (khoảng 50.000 đồng/ cuốn), NXB đã phải thay bìa cứng bằng dạng bìa mềm với khổ 14,5 × 20,5 cm. Một số nhà sách khác như Văn Lang cũng lựa chọn phương sách này làm vũ khí cho mình.

Rất khó xử lý hình sự Khi chúng tôi bước vào phòng làm việc của Thượng tá Đinh Hữu Tân - Phó trưởng phòng PA25, Công an TP Hà Nội thì căn phòng chừng 20 m2 đã bị ken đầy bởi những bao tải sách lậu vừa thu đựơc, chỉ chừa một lối đi hẹp vừa đủ thân người lách qua. Trong một không gian ngổn ngang sách lậu, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện cởi mở với Thượng tá Đinh Hữu Tân và thiếu tá Ngô Xuân Hải - đội phó đội an ninh văn hoá, Phòng PA25, Công an TP Hà Nội về một thứ hàng rởm đang làm nhức nhối xã hội hiện nay. Dũng ‘béo” đã bị bắt như thế nào? Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Ngô Xuân Hải, người trực tiếp tham gia chuyên án bắt Dũng “béo”, cho biết: “Đây không phải là vụ làm sách lậu đầu tiên chúng tôi bắt được nhưng lại là vụ có số lượng sách lậu lớn nhất từ trước đến nay. Số lượng sách thu được lên tới 15 tấn, trong khi những vụ trước thường chỉ thu được 3 - 4 tấn đã là nhiều. Dũng “béo” là đối tượng hàng đầu trong giới làm sách lậu, hắn làm lậu một cách công khai, trắng trợn và liều lĩnh. Cứ sách nào bán chạy là Dũng làm lậu hết, không kiềng một nhà xuất bản hay một tác giả nào. Vì thế việc chúng tôi điều tra, theo dõi, bắt và khởi tố Dũng “béo” là cũng để nhằm răn đe các đối tượng khác, cho họ thấy làm sách lậu không phải chỉ phạt hành chính, thu sách lậu mà còn có thể xử lý hình sự. Để bắt được Dũng “béo”, Công an Hà Nội phải làm trinh sát trong khoảng 3 tháng. Dũng “béo” có rất nhiều thủ đoạn để đối phó với công an như kho tàng để ở nơi khuất nẻo, các khâu sản xuất riêng biệt, không khâu nào biết đến khâu nào... Vì thế, lực lượng công an phải theo dõi, phục kích bắt quả tang Dũng đang vận chuyển sách lậu thì hắn mới nhận hành vi vi phạm. 15 tấn sách thu được vừa rồi của Dũng “béo” gồm trên 100 đầu sách của 23 NXB. Công an Hà Nội đang tiến hành lấy nốt ý kiến xác nhận sách lậu của các NXB là tiến hành khởi tố bị can”. Gáy cuốn "Nếu em không phải là giấc mơ" giả (trên) mảnh và ngắn hơn sách thật (dưới). Khó xử lý hình sự Trao đổi với chúng tôi, Thượng tá Đinh Hữu Tân cho biết: “Bắt được đối tượng làm sách lậu rồi nhưng việc xử lý hành vi này lại gặp rất nhiều khó khăn. Hàng năm, chúng tôi đều phát hiện và thu giữ rất nhiều sách lậu nhưng đa phần chỉ xử lý hành chính. Thường chúng tôi phải xử lý hành vi này theo điều 271 Bộ luật hình sự, tức là luật vi phạm các hoạt động xuất bản. Điều luật này không quy định chính xác giới hạn vi phạm đến mức nào thì xử lý hình sự, ranh giới giữa xử lý hình sự và xử lý hành chính không rõ ràng nên rất khó áp dụng. Chúng tôi muốn có quy định rõ hơn một chút trong luật và có chế tài nặng hơn vì các hình phạt trong điều 271 là quá nhẹ. Sách lậu thường chỉ xử lý hành chính nên khó tra hỏi, phải mời những người liên quan nhiều lần họ mới lên hợp tác, mà lời khai thường không chính xác. Còn như trường hợp đối tượng tổ chức in sách cho Dũng “béo” vừa rồi, khi cơ quan cảnh sát điều tra mời đến lần thứ 3 là phải lên vì nếu không lên thì sẽ ra lệnh truy nã ngay. Đây là trường hợp thứ 3 làm sách lậu bị cơ quan công an xử lý hình sự. Trường hợp đầu tiên là trùm sách lậu Chiến “vẩu” bị xử 1 năm tù, vụ thứ 2 công an Thái Nguyên bắt. Để có thể xoá sổ đến nơi đến chốn loại hình tội phạm này thì rất cần sự phối hợp về thông tin của nhiều ban, ngành, cơ quan chức năng và các đơn vị có liên quan. Hiện nay ngoài các NXB nhiệt tình hỗ trợ, phối hợp với cơ quan cảnh sát điều tra thì vẫn còn một số NXB không nhiệt tình lắm trong chuyện này vì họ không bị ảnh hưởng gì. Có người biết thông tin sách bị làm lậu nhưng né đi, sợ mang tiếng, ngại không nói ra. Muốn chống sách lậu hiệu quả thì các NXB, các đối tác liên kết phải phối hợp với nhau trong việc thông tin về hoạt động của sách lậu, chứ không nên coi “đây là việc của công an”.

Thanh Hà - Nguyễn Thắng