Pháo không nổ: Chín người, mười ý

Với những hình ảnh về buổi trình diễn pháo hỏa thuật của Nhà máy Z121 tại Phú Thọ tối 16/5 vừa qua, những người ham mê món đồ chơi “cảm giác mạnh” này có lẽ không lấy gì làm bỡ ngỡ. Hàng năm, lực lượng công an, biên phòng bắt rất nhiều vụ vận chuyển pháo từ Trung Quốc, trong đó cũng có loại pháo sáng, pháo phụt, pháo bông cầm tay… phục vụ thú vui dịp Tết. Mà không cần Tết, sân vận động Lạch Tray (TP Hải Phòng) từng “nổi tiếng” với hình ảnh pháo sáng đỏ rực, khói mù trời tạo cảm giác phấn khích trên khán đài mỗi khi đội bóng thành phố cảng thi đấu. Sau đó, loại pháo này cũng bị cấm hẳn, dù chưa gây thương tích cho ai. Cổ động viên K.H.H (Kiến Thụy, Hải Phòng) – từng là một “đầu mối” chuyên cung cấp pháo sáng trước cửa SVĐ Lạch Tray viết trên một diễn đàn bóng đá rằng: “Đang mừng, vào mạng xem kỹ mới thấy chẳng khác gì pháo sáng đã từng giúp anh em “cháy” trên khán đài mấy năm trước”.

 

Dĩ nhiên, đây chỉ là ý kiến của một “dân chơi”, bởi về góc độ chuyên môn, Nhà máy Z121 và các cơ quan liên quan có cách giải thích của mình rất thấu đáo. Cục trưởng Cục Kỹ thuật an toàn (Bộ Công Thương) Đỗ Quang Vinh cho rằng, Nghị định 36 cấm tuyệt đối loại pháo nổ mà loại pháo này chỉ gây cháy, không thuộc diện bị cấm, nếu quản lý được và bán trên thị trường thì tốt. Nhà máy sản xuất được thì đã quản lý được nguồn gốc sản phẩm, không như pháo nhập lậu. Ủng hộ sản phẩm này sớm đi vào cuộc sống, ông Phùng Hà - Cục trưởng Cục Hóa chất (Bộ Công Thương) nhận định rằng, nên dùng tên khác cho đỡ nhạy cảm. Ông còn đề xuất Bộ Quốc phòng nên thành lập một hội đồng, lấy tiêu chuẩn của Nhật Bản làm tiêu chuẩn cơ sở.

Ông Nguyễn Khắc Hội - Giám đốc Nhà máy Z121 khẳng định: “Các loại sản phẩm tạo hiệu ứng ánh sáng, màu sắc, âm thanh nhưng không gây tiếng nổ”. Theo ông Hội, dù là sản phẩm mới nhưng đối với Nhà máy Z121 thì nó quá an toàn so với các loại thuốc nổ, khí tài nhà máy này đã sản xuất. “Những hóa chất dùng ở đây đều không gây độc hại, tạo môi trường thân thiện và cũng không gây cháy nổ. Nếu theo dòng sản phẩm của Nhật có hàng trăm loại, nhưng chúng tôi hiện mới chỉ nghiên cứu khoảng hơn 10 loại. Sau khi chúng tôi làm thử, phía Nhật Bản đánh giá cao”, ông Hội cho biết

Với những cơ sở này, đã có đề nghị sửa đổi quy định để người dân được mua pháo, đốt pháo không tiếng nổ vào dịp Tết Nguyên đán 2014.

 

Ngay sau khi “pháo không nổ” làm… nổ tung các diễn đàn mạng xã hội, rất nhiều người đã bày tỏ sự phấn khích trước việc Tết 2014 có thể được đốt pháo. Song, tại nhiều diễn đàn, không ít thành viên tỉnh táo nhận ra rằng, loại pháo này khi đốt cũng không khác gì pháo sáng Trung Quốc nhập lậu, có chăng thì được đảm bảo an toàn hơn vì là hàng nội, có nguồn gốc đảm bảo từ một nhà máy uy tín như Z121, chứ nói về bản chất của pháo Tết thì sản phẩm này không thể bì kịp. Một số nhà nghiên cứu văn hóa cũng có ý kiến.

Trao đổi với PV Báo GĐ&XH, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hùng Vĩ (ĐH KHXH&NV, ĐHQG Hà Nội) bày tỏ: “Về chuyện cấm đốt pháo, đã cấm được chừng ấy năm thì cấm luôn đi. Có những truyền thống mà nó phát triển thái quá mà thành một tệ nạn. Chúng ta đã làm được, việc này thì đề nghị phải tiếp tục cấm. Còn chuyện pháo mà không nổ thì nó như chuyện gì đó “dị thường” lắm”. Ông Vĩ cho rằng, dù chỉ tạo hiệu ứng ánh sáng cũng không nên cho đốt. Hơn nữa, hãy dành tiền đó để làm việc khác. “Những người đã sống qua giai đoạn đốt pháo vào dịp lễ tết mới thấy sự tàn bạo của pháo. Chưa kể đến mặt an ninh, quốc phòng, cứ để pháo nổ ngày Tết là rất nguy hiểm, không khống chế được”, nhà nghiên cứu này phân tích.

“Nếu pháo sáng thì nói là pháo sáng. Còn pháo không nổ nghe buồn cười lắm. Nhưng dẫu bằng cách nào cũng không nên cho đốt pháo hoặc những loại tương tự. Lạm dụng đốt hương khói, vàng mã cũng đã tốn kém lắm rồi”, ông Vĩ nói.

GS Tô Ngọc Thanh – Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam chia sẻ: “Chuyện này thì chín người mười ý. Có cũng được, không có cũng được. Nhưng người dân mình đã quen rồi. Nếu đã là truyền thống thì đừng bàn đến pháo không nổ. Truyền thống là phải có nổ để mô phỏng tiếng sấm đầu xuân, cầu cho mưa thuận gió hòa, bây giờ không nổ thì đốt làm gì. Còn muốn đốt cho vui cũng được thôi, tùy”.

Trong khi đó, trao đổi với PV Báo GĐ&XH, TS Trịnh Hòa Bình (Viện Xã hội học) lại bày tỏ sự ủng hộ loại pháo này. “Tôi cho rằng, cuối cùng người ta cũng cho đốt thôi, nhưng không phải bây giờ. Ở giai đoạn đặc thù, Nhà nước cấm pháo là có những lý do cụ thể. Mất an toàn hay không là do con người chứ không phải do pháo. Cái quan trọng vẫn là do chúng ta quản lý ra sao. Pháo mà cứ để cho cả chất TNT vào thì làm gì chẳng chết người. Nếu pháo chỉ bằng hoa xoan, lưu huỳnh thì có vấn đề gì đâu”, TS Trịnh Hòa Bình nói.

Về sản phẩm của Nhà máy Z121, ông Bình cho rằng đấy là một quy trình được kiểm soát. Nếu làm tốt thì cũng ủng hộ được. Một khi người ta cho pháo ấy ra thì vẫn là lĩnh vực kinh doanh đặc biệt, có kiểm soát. “Cấm nhưng vẫn có thị trường đấy. Cấm mãi, người ta đi mua chui, tiền bạc chảy ra ngoài. Quan điểm của tôi là ủng hộ, nhưng không phải ngay bây giờ, tất nhiên là phải có giải pháp quản lý tốt”, TS Trịnh Hòa Bình nêu ý kiến.

“Không loại trừ trường hợp người xấu “tranh thủ” vác pháo, vác mìn ra gây nổ, mất an ninh trật tự. Ngày xưa, đó cũng là lý do Nhà nước cấm pháo. Không nên khuyến khích”.   Nhà nghiên cứu Nguyễn Hùng