Phú Thọ - Tham vọng phát triển và sự bẽ bàng: Những khu công nghiệp chết yểu

LTS: Mong muốn sớm đưa tỉnh vượt ra khỏi danh sách những địa phương nghèo, những năm qua lãnh đạo UBND tỉnh Phú Thọ đã nỗ lực tạo hành lang pháp lý thuận lợi nhằm thu hút đầu tư. Nhưng ở một số dự án, có lẽ vì “hành lang” quá rộng, bên cạnh đó là sự nóng vội khiến tỉnh này đang phải gánh chịu những hậu quả nặng nề...

Ngày 28/5, có mặt tại một số khu công nghiệp, cụm công nghiệp ở Phú Thọ, chúng tôi thấy chỗ thì bỏ hoang, cỏ dại mọc đầy, chỗ nhà máy đóng cửa, chỗ thì dùng để tập lái ô tô. Ở những chỗ có hoạt động thì môi trường ô nhiễm nghiêm trọng, hình thành nên những ngôi làng bệnh tật...

 

Người dân xã Thụy Vân đang khuân đất lấp cống xả thải KCN Thụy Vân vì gây ô nhiễm. Ảnh: HC

 

Khát vọng và sụp đổ

Như đã nói, với mong muốn đưa kinh tế trong tỉnh phát triển vượt bậc, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Phú Thọ đã phát triển ồ ạt các khu công nghiệp (KCN), cụm công nghiệp (CCN), thu hút vốn đầu tư FDI. Các khu, cụm công nghiệp này được hình thành với kỳ vọng sẽ thu hút, giải quyết công ăn việc làm cho lao động địa phương, thu hút ngoại tệ, làm giàu cho tỉnh. Nhưng sự hoạt động èo uột của nhiều khu, cụm công nghiệp cho thấy khát vọng này đã phần nào phá sản.

Có mặt tại CCN Đồng Lạng (Phù Ninh), được thành lập từ năm 2000 với quy mô gần trăm héc ta, chúng tôi nhận thấy, thứ hoành tráng nhất, quy mô nhất tại thời điểm này là chiếc cổng chào vào CCN. Khi đi qua cổng, đập vào mắt chúng tôi là cảnh đìu hiu, bởi trong số các nhà máy được xây dựng thì có đến 5 nhà máy chưa bao giờ hoạt động, chủ nhà máy đã bỏ về Hàn Quốc (đó là Cty TNHH Công nghiệp Tasco, Cty TNHH World Vina; Cty TNHH Tasco polycon, Cty TNHH Tasco Viet Nam, Cty TNHH Tasco Moteria).

Tại KCN Thụy Vân (Việt Trì, Phú Thọ) cũng vậy, hoạt động khá èo uột, đất trống bỏ hoang nhiều, nhà máy đóng cửa, có chỗ thì cho thuê làm bãi tập xe ô tô. Theo điều tra của phóng viên, những năm trước đây khi mở các khu, cụm công nghiệp, lãnh đạo UBND tỉnh Phú Thọ đã tạo hành lang pháp lý thông thoáng để thu hút đầu tư, đặc biệt là vốn FDI. Nhưng chính vì sự thông thoáng quá mức như: Doanh nghiệp được miễn, giảm thuế hoặc chậm nộp thuế; Ðược vay vốn ưu đãi, được hỗ trợ lãi suất vốn vay; Ðược trợ giúp miễn phí các thủ tục đầu tư; Được miễn thuế nhập khẩu thiết bị, máy móc; Được ưu đãi thuế thu nhập DN (miễn trong 3 năm kể từ khi có thu nhập chịu thuế và giảm 50% số thuế phải nộp trong 7 năm tiếp theo) vv...

Lợi dụng vào chính sách thông thoáng và cả sự thiếu thận trọng của tỉnh này, một số nhà đầu tư Hàn Quốc đã tìm đến Phú Thọ để tay không kiếm tiền. Sau khi được cấp chứng nhận đầu tư, một số nhà đầu tư Hàn Quốc bắt đầu lập kế hoạch vay tiền tại các ngân hàng ở Phú Thọ để thực hiện dự án. Tài sản đảm bảo là giá trị quyền sử dụng đất và tài sản được hình thành từ vốn vay (dây chuyền sản xuất cũ kỹ, lạc hậu). Vay xong tiền ngân hàng, họ đầu tư èo uột và cuối cùng là “goodbye” Phú Thọ, để lại cục nợ khổng lồ (Theo số liệu báo cáo của UBND tỉnh Phú Thọ đến tháng 10/2011 thì con số này là gần 17 triệu USD) và những đống sắt gỉ trong nhà máy. Phát ngôn trên báo chí, một cán bộ ở Ban QLKCN Phú Thọ chua chát thừa nhận: “Không ai nghĩ khi họ đến hoành tráng thế rồi để lại một cục nợ và gây ra nỗi đau lớn cho toàn tỉnh”.

 

Làng “đang chết” kêu cứu

Ngoài việc mất hàng nghìn héc ta đất ở, đất sản xuất cho việc xây dựng, quy hoạch các khu, cụm công nghiệp, người dân sống xung quanh nhiều khu, cụm công nghiệp còn đang hằng ngày, hằng giờ phải gánh chịu thảm họa môi trường.

Sáng ngày 21/5, có mặt tại KCN Thụy Vân chúng tôi chứng kiến cảnh hàng trăm người dân xã Thụy Vân mồ hôi nhễ nhại đổ đất vào từng bao xác rắn, tìm cách lấp cống tràn nước thải của KCN Thụy Vân đang đổ xuống khu dân cư. Tại hiện trường, nước ở hồ thải bốc lên mùi rất khó chịu, đặc biệt tại hai miệng cống xả thải xuống khu dân cư, mùi hôi thối khiến mọi người tức thở.

Trao đổi với phóng viên, ông Tạ Ngọc Lâm (thôn Vĩnh Phú, xã Thụy Vân) bức xúc: “Tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng đã kéo dài 10 năm nay, người dân tuần nào, tháng nào cũng kéo nhau lên tỉnh đề nghị xử lý nhưng đâu vẫn đóng đấy”.

Theo tìm hiểu thì nước thải của KCN này được tập trung ở một hồ lớn có cống tràn đổ thẳng xuống khu dân cư. Khoảng 500 hộ dân tại các thôn Vĩnh Phú, Phú Hậu thuộc xã Thụy Vân hứng chịu nặng nề nhất. Theo người dân thì nhiều năm nay họ không thể canh tác, thậm chí không dám lội xuống cánh đồng Láng vì nó đã bị nước của KCN gây ô nhiễm nặng. Lội chân xuống về sẽ bị các bệnh ngoài da, bệnh phụ khoa. Vì vậy cánh đồng phải bỏ hoang. Các giếng khơi trong khu dân cư cũng bỏ hoang vì nguồn nước ô nhiễm. Ông Vũ Quần Phương (54 tuổi, thôn Vĩnh Phú) vừa khuân đất lấp cống thải vừa bức xúc nói: “Ô nhiễm lắm, khổ lắm chú ạ. Bò nhà tôi ăn cỏ ở đây về cũng đẻ non. Phải gọi làng tôi là làng “đang chết” mới đúng”.

Người dân xã Thụy Vân đang hết sức lo lắng bởi những năm gần đây số người chết vì ung thư tăng đột biến. Họ thống kê riêng năm 2011 đã có 54 người chết vì ung thư, năm 2012 này có thể con số cũng không thấp hơn. Các bệnh ung thư hay mắc phải theo người dân là phổi, vòm họng…

Được biết hệ thống xử lý nước thải tại KCN Thụy Vân hiện chưa hoàn thiện, các nhà máy, xí nghiệp xả thải tự do ra môi trường, trong đó có 7 nhà máy có khối lượng xả thải lớn với lượng nước thải khoảng 1.000 m3/ngày.

Hà Châu