Phút cuối của tử tù: Ăn năn muộn màng

Quản giáo Nguyễn Mạnh Hùng trong buổi trò chuyện với PV.

Từng tiếp xúc với không ít tử tù, chứng kiến nhiều cảnh tượng cuồng loạn của kẻ rơi vào bước đường cùng, đang từng ngày đối diện với cái chết nên chúng tôi thực sự ngạc nhiên khi đến trại tạm giam Hải Phòng và tiếp xúc với các tử tù nơi đây. Không còn sự cuồng loạn, bất ổn tâm lý, thay vào đó là sự ăn năn, hối lỗi, day dứt muộn màng. Và chúng tôi hiểu, để giúp các tử tù tìm lại sự cân bằng về tâm lý, sự giáo dục của các cán bộ trại giam là không thể thiếu.

Nói về công việc đặc thù của mình, quản giáo Nguyễn Mạnh Hùng tâm sự: “Làm quản giáo, nhất là trực tiếp quản lý buồng giam các tử tù, điều cốt yếu trước tiên là phải nắm bắt gần như toàn bộ tâm lý của đối tượng. Những căng thẳng thì ai cũng giống ai thôi, cùng là con người cả. Cơ bản nhất, chúng tôi được Ban giám thị trại tạm giam chỉ cho cách thức làm việc. Chúng tôi phải nắm bắt tâm lý của từng đối tượng, từng hoàn cảnh, chứ không phải là tử tù ai cũng giống ai. Khi đã hiểu họ rồi thì mình mới chia sẻ được.”

Trong số những tử tù hiện tại quản giáo Hùng đang phụ trách, có tử tù Hồ Xuân Phú (ở xóm 10, thôn Ao La, xã Minh Tân, Thủy Nguyên, Hải Phòng) là tử tù trẻ nhất (sinh năm 1987) và cũng khiến Trung tá Hùng mất nhiều công sức giáo dục nhất. “Với trường hợp của Hồ Xuân Phú như nhà báo thấy đấy, tính tình thì người lớn không ra người lớn, trẻ con không ra trẻ con. Nhiều khi đòi hỏi những điều hết sức vô lý. Những lúc như thế, đương nhiên chúng tôi phải nắm bắt mọi vấn đề, kể cả luật pháp, cả tâm lý, tình cảm gia đình để giải thích. Ví dụ như Phú chia sẻ điều bình thường nhất, rằng mỗi lần gặp mẹ chỉ toàn khóc, không nói được gì. Trước tâm lý ấy của phạm nhân, tôi phải có biện pháp giáo dục. Tôi đã động viên Phú, nếu biết thương mẹ phải cứng rắn lên. Bởi vì nếu như cứng rắn thì sau này mẹ cũng an tâm, không suy nghĩ nhiều. Đôi ba lần như thế, tử tù Phú có hiểu ra và mỗi lần được thăm nuôi không còn khóc nức nở như trẻ con nữa.”

Khi được hỏi về kinh nghiệm trong công tác quản lý phạm nhân, anh Hùng nói: “Tôi nghiệm ra rằng giáo dục tử tù cần phải kết hợp giữa nội quy, quy chế và tình người. Ví dụ nhỏ thôi, như trường hợp của tử tù Phú. Thường thì bóng điện trong buồng biệt giam được thắp sáng cả ngày đêm vì còn để theo dõi các hoạt động của tử tù, để canh chừng các vi phạm. Có một lần, cả trại tạm giam bị mất điện, buồng giam tử tù kín như bưng nên càng tối tăm. Phú sợ lắm, la hét và đòi quản giáo mắc riêng cho mình một bóng điện từ nguồn điện dự trữ, để không bị tối. Tôi đã vừa phải nghiêm khắc giải thích nội quy, vừa phải dùng tình cảm để động viên tinh thần Phú. Khi được tôi giải thích, đây là hoàn cảnh chung, đã là tử tù, là tội phạm thì bình đẳng như nhau, ai cũng như ai, vi phạm kỷ luật phải nhận mức xử lý, không thể lắp riêng cho anh một bóng điện được, tất nhiên chưa quen thì sau này sẽ quen…Giờ thì Phú đã hiểu ra và biết chấp nhận hoàn cảnh.”