“Quà cho con” bán nửa tỷ thì thơ của Trần Đăng Khoa phải 500 tỷ

Bìa tập thơ “Quà cho con”. Ảnh: TL

Không nên “ném đá” tác giả

Sau thông tin bản quyền tập thơ viết cho thiếu nhi của tác giả Nguyễn Huy Hoàng được Công ty Tân Việt Books mua độc quyền với giá chuyển nhượng 550 triệu đồng (có nơi còn đề nghị mua đến 3 tỷ đồng nhưng anh không bán), tác giả của “Quà cho con” đã phải đối diện với “búa rìu” dư luận.

Nhiều người có tập thơ trong tay đã không ngần ngại trích đăng những câu thơ mà mình cho là… dở. Nhưng trước khi bàn đến thơ hay, thơ dở, có lẽ điều cần đề cập đầu tiên là thái độ của người viết tập thơ này. Tác giả Nguyễn Huy Hoàng không nhận mình là nhà thơ, cũng không tự ca ngợi mình làm thơ hay hoặc “thách giá” tác phẩm. Theo những gì anh chia sẻ thì anh chỉ viết ra những bài học về kỹ năng sống cho trẻ em theo vần điệu. Thế nên, lời “khen” của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều hay PGS Văn Như Cương cũng chỉ dừng lại ở những phát biểu về khía cạnh bài học giáo dục kỹ năng sống cho trẻ em và ý thức tích cực của tác giả hoàn toàn không trầm trồ tán thưởng gì về nghệ thuật thi ca...

Là người từng tiếp xúc với tập thơ “Quà cho con” từ lúc tác phẩm ở dạng bản thảo, nhà thơ Nguyễn Hữu Quý nhận định: “Nói đúng nghĩa thì đây không phải một tập thơ, kể cả có viết cho thiếu nhi mà đơn giản là một tập sách viết lối vần điệu hóa những bài học tác giả muốn dạy cho trẻ em. Ở góc độ nghệ thuật thi ca không nên bàn nữa mà chúng ta nên ghi nhận là ý tưởng truyền đạt của tác giả và chấp nhận quyền mua - bán bản quyền tác phẩm. Nếu bên bán có nhu cầu, bên mua thấy tiêu thụ được thì hai bên tiến hành. Không nên vì điều này mà “ném đá” họ, càng không nên đánh giá thơ bán được “bạc tỷ” mới là thơ hay. Thực trạng đời sống văn học đã chứng minh, có nhiều cuốn sách hay phải chịu cảnh ế ẩm, những cuốn bán chạy đơn thuần là câu chuyện làm thị trường”.

Thơ của Trần Đăng Khoa phải đến… 500 tỷ!

Tác giả Nguyễn Huy Hoàng.

Trao đổi với PV Báo GĐ&XH, nhà văn - nhà giáo Mai Tiến Nghị thẳng thắn chia sẻ: “Ở góc độ tác phẩm viết cho thiếu nhi, kể cả có là thơ hay không thì tôi vẫn cho rằng tập sách “Quà cho con” viết không đạt. Về kỹ năng, trẻ em cần được dạy dỗ bằng những câu chuyện nhẹ nhàng hài hước, vừa học vừa chơi như phim hoạt hình “Tôm và Jerry”, hoặc một số bài thơ của nhà thơ Phạm Hổ, Phan Thị Vàng Anh. Còn cách truyền đạt của tác giả Nguyễn Huy Hoàng là cách nói của người lớn theo lối dạy bảo trẻ phải thế này, phải thế kia. Tôi lo ngại rằng các phụ huynh mua sách này về có khi phải “bắt” trẻ con đọc và biết đâu khi bị buộc phải đọc thì các cháu sẽ sinh ra… ghét thơ. Nếu tập này bản quyền 550 triệu đồng thì quyển “Góc sân và khoảng trời” của nhà thơ Trần Đăng Khoa bản quyền phải đến… 500 tỷ đồng hoặc nhiều hơn nữa”.

Trước tập thơ “Quà cho con”, đã có những bài thơ nổi tiếng được mua tác quyền cao. Ví dụ, bài thơ “Màu tím hoa sim” của nhà thơ Hữu Loan được mua bản quyền năm 2004 với giá 100 triệu đồng. Bài thơ “Ở hai đầu nỗi nhớ” của nhà thơ Trần Đình Chính có giá bản quyền 300 triệu đồng, đồng thời được Cục Bản quyền (Bộ VH-TT&DL cùng một số đơn vị liên quan trao kỷ lục “Bài thơ có giá bản quyền cao nhất Việt Nam”. Như vậy, tập thơ của tác giả Nguyễn Huy Hoàng là tập tác phẩm đầu tiên được mua với giá cao ngất ngưởng và có thể… xếp kỷ lục.

Đánh giá về “kỷ lục” này, nhà thơ Hữu Việt cho biết: “Chuyện thơ hay hoặc dở thì giới chuyên môn biết hết, chúng ta cũng không phải bàn cãi nhiều, nhất là khi tác giả là người mới viết. Thời buổi này, nếu có thêm một người yêu thơ thì đáng hoan nghênh chứ nhỉ? Nhưng điều đáng nói ở đây là cơn sốt bất thường về mặt truyền thông. Có bài báo ca ngợi: Đây là tập thơ được giới chuyên môn, các nhà phê bình văn học đánh giá cao về khả năng giáo dục lối sống, khơi nguồn văn hóa đọc cho người lớn, trẻ nhỏ. Thế tôi hỏi lại rằng: Giới chuyên môn nào, các nhà phê bình văn học nào đánh giá cao? Câu thơ, bài thơ nào lại có năng lực phi thường “giáo dục lối sống”, “khơi nguồn văn hóa đọc”? Rồi cả cách “thổi phồng”: Đây là cuốn cẩm nang giáo dục đạo đức, lối sống và kĩ năng sống bằng thơ đầu tiên ở Việt Nam. Có thể là đầu tiên thật, nhưng là cuốn cẩm nang thì tôi e là chưa chắc. Ngoài ra, việc đưa các thông tin về số lượng phát hành, giá trị hợp đồng, dịch sang tiếng Anh để phát hành quốc tế nhằm kết luận: Chưa bao giờ thị trường xuất bản Việt Nam có một cuốn sách độc đáo đến thế... càng dễ khiến nhiều người ngộ nhận đây là tác phẩm văn chương có giá trị cao”.

Ở góc độ thơ ca, nhà thơ Hữu Việt bình luận: “Những câu thơ như: “Khó khăn là chuyện bình thường/ Như xe đang chạy gặp đường mấp mô/ Dòng đời gian khổ đẩy xô/ Thường tình như thể Thủ đô tắc đường”… Tôi không hiểu tác giả đang dạy trẻ con kỹ năng sống gì? Hay những câu thơ thế này: “Chịu đựng, kiên nhẫn dựng xây/ Vượt qua khó nhọc sẽ đầy vinh quang”... lại vô cùng tối nghĩa, khó hiểu. Thú thực, tôi khá lo ngại về cách truyền thông nói trên. Nếu những người mới làm thơ, các bé có năng khiếu văn học mà dựa vào đó để coi đây là những chuẩn mực văn chương thì nguy lắm! Có lẽ nên đặt đúng vị trí của cuốn sách như lời phi lộ của tác giả: “Vần thơ mộc mạc nôm na/ Gom kĩ năng sống làm Quà cho con” thì hợp lý”.

Thùy Phương/Báo Gia đình & Xã hội