Quốc hội nghe báo cáo về đầu tư công: Ngăn bớt xén, thất thoát bằng luật

 

Tình trạng các công trình xây dựng cơ bản được triển khai tràn lan với số vốn “khủng” hơn nhiều so với thực tế thị trường đang diễn ra ở hầu hết các tỉnh, thành phố. Không ít nơi coi các khoản đầu tư công là một cách “giải ngân” thay vì mục đích ý nghĩa của các công trình, hạng mục. “Miếng bánh ngân sách” vì thế mà bị chia nhỏ, thất thoát trong bối cảnh hụt thu của năm 2013.

Tại tờ trình dự thảo Luật Đầu tư công do Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) Bùi Quang Vinh thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ đọc trước Quốc hội hôm 16/11, Chính phủ đánh giá thực tế quản lý đầu tư công trong thời gian qua cho thấy lãng phí, thất thoát có nhiều nguyên nhân khác nhau, như buông lỏng quản lý, đầu tư dàn trải, tham nhũng, bớt xén trong thi công,... nhưng lãng phí lớn nhất là do chủ trương đầu tư không đúng, không hiệu quả.

“Do hệ thống pháp luật quản lý đầu tư công chưa hoàn chỉnh và đồng bộ, thiếu các chế tài và biện pháp quản lý, giám sát, nên đã phát sinh nhiều tồn tại, hạn chế; đầu tư còn dàn trải, phân tán, kế hoạch đầu tư bị cắt khúc ra từng năm, hiệu quả đầu tư kém. Tình trạng thi công vượt quá vốn kế hoạch được giao, gây nợ đọng xây dựng cơ bản quá mức, gây áp lực lớn đến cân đối ngân sách Nhà nước”, Bộ trưởng Bùi Quang Vinh cho biết.

Theo ông Vinh, cho đến nay chưa có văn bản pháp luật chế định đầy đủ toàn bộ quá trình đầu tư công từ chủ trương đầu tư, thẩm định nguồn vốn đối với các chương trình, dự án sử dụng vốn đầu tư công, lập, thẩm định, phê duyệt kế hoạch đầu tư, triển khai thực hiện kế hoạch, theo dõi, đánh giá, kiểm tra, thanh tra kế hoạch đầu tư công. Bên cạnh đó, nhiều bộ, ngành và địa phương chưa coi trọng công tác thẩm định về nguồn vốn và cân đối vốn hoặc chỉ làm hời hợt, chiếu lệ; từ đó quyết định các chương trình, dự án với quy mô lớn gấp nhiều lần khả năng cân đối vốn của ngành mình, cấp mình, cũng như vượt quá khả năng bổ sung, hỗ trợ của ngân sách cấp trên.

 

Chính phủ cho biết, Luật Đầu tư công sẽ quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan đến đề xuất, quyết định chủ trương đầu tư; lập, thẩm định, phê duyệt chương trình, dự án; theo dõi, đánh giá thực hiện kế hoạch, chương trình, dự án đầu tư công. Đồng thời, quy định rõ trách nhiệm và các chế tài xử lý vi phạm đối với các tổ chức, cá nhân, cũng như người đứng đầu các tổ chức, cơ quan có liên quan đến quản lý đầu tư công.

Luật này sẽ là công cụ pháp lý quan trọng để khắc phục tình trạng đầu tư phân tán, dàn trải hiện nay. Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Nguyễn Văn Giàu cũng đánh giá, việc ban hành Luật đầu tư công đáp ứng yêu cầu hội nhập, phù hợp với thông lệ quốc tế và đáp ứng việc thực hiện cam kết với các đối tác phát triển về minh bạch, chuẩn mực trong quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này.

Tại báo cáo thẩm tra dự án luật, ông Giàu thông tin, có ý kiến đề nghị nghiên cứu và làm rõ khái niệm “vốn đầu tư công” trên cơ sở bảo đảm bao quát được các nguồn vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước phù hợp với Luật Ngân sách nhà nước hiện hành và định hướng dự kiến sửa đổi Luật Ngân sách nhà nước. Đồng thời, đề nghị cân nhắc bổ sung một số khoản thu khác vào nguồn vốn đầu tư công như thu từ xổ số kiến thiết, khoản ghi thu ghi chi ngoài ngân sách, thu từ lệ phí cấp visa, các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách...

Về giám sát đầu tư của cộng đồng, ở bản thuyết minh dự thảo, Chính phủ cho biết, các chương trình, dự án đầu tư công phải chịu sự giám sát của cộng đồng để kịp thời phát hiện những vi phạm, những hành vi gây xâm hại đến lợi ích cộng đồng, những hành vi gây thất thoát, lãng phí vì chính cộng đồng là người theo dõi, giám sát trực tiếp, nhanh nhất trong quá trình thực hiện chương trình, dự án và đồng thời cũng là những người sẽ thụ hưởng kết quả. 

Sáng nay (18/11), Quốc hội họp phiên toàn thể tại hội trường, nghe báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội thảo luận ở tổ, hội trường và chỉnh lý Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992 và dự thảo Nghị quyết về việc thi hành Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi năm 2013). Chiều cùng ngày, Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật Phá sản (sửa đổi) và dự án Luật Đầu tư công.