Quốc hội thảo luận về luật hôn nhân gia đình (sửa đổi): Đề phòng bất trắc do mang thai hộ

 

Theo tờ trình về dự thảo Luật Hôn nhân và gia đình (sửa đổi), Việt Nam có tỷ lệ vô sinh trong cả nước khá cao, 7,7% (tương đương khoảng 700.000 - 1 triệu cặp vợ chồng hiếm muộn trong cả nước). Báo cáo của Bộ Y tế đánh giá 8 năm thi hành Nghị định số 12/2003 về sinh con theo phương pháp khoa học thì hiện nay, nhu cầu mang thai hộ là có thật và khá phổ biến, nhưng do pháp luật cấm nên ngày càng có nhiều cặp vợ chồng phải ra nước ngoài để thực hiện trái phép việc mang thai hộ. Điều này gây khó khăn, tốn kém không chỉ cho các đương sự mà còn cho cả các cơ quan nhà nước trong việc quản lý về khai sinh, đăng ký hộ khẩu, hộ tịch và các vấn đề khác.

Do đó, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường cho biết, cho phép mang thai hộ là một giải pháp mang tính nhân văn. Dĩ nhiên, dự thảo Luật đã quy định rõ, cấm mang thai hộ vì mục đích thương mại nhưng cho phép mang thai hộ vì mục đích nhân đạo. Ngoài ra, còn có các quy định rõ ràng và đầy đủ về điều kiện của người mang thai hộ; điều kiện của người nhờ mang thai hộ; hình thức pháp lý của việc mang thai hộ; quyền và nghĩa vụ cụ thể của các bên và nhiều vấn đề khác phát sinh từ việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo...

Thực tế trên thế giới có nhiều nước, vùng lãnh thổ cho phép mang thai hộ vì mục đích nhân đạo cũng là một tham khảo tốt để Việt Nam lần đầu tiên đưa chế định này vào luật. Theo Bộ trưởng Hà Hùng Cường, trong quá trình xây dựng dự thảo cũng có ý kiến cho rằng cần nghiêm cấm việc mang thai hộ với bất kỳ mục đích gì vì đây là vấn đề nhạy cảm và phức tạp, có thể mang lại nhiều hậu quả xấu về mặt xã hội, mặt khác cũng không phù hợp với thuần phong mỹ tục của người Việt Nam.

Thậm chí, tại báo cáo thẩm tra dự luật này, Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội còn thông tin, trong 28 nước Liên minh châu Âu, chỉ có 3 nước cho phép mang thai hộ là Anh, Rumania và Hy Lạp; 6 nước không cấm là Bỉ, Ireland, Hà Lan, Ba Lan và Slovakia; 20 nước cấm. Tuy nhiên, số người ủng hộ vẫn nhiều hơn số người phản đối.

Tại buổi thảo luận tại tổ chiều 14/11, hầu hết đại biểu Quốc hội tán đồng quy định này.

 

- Chế định “ly thân”: Nhiều đại biểu đã đề nghị xem lại mục đích cuối cùng khi đưa vấn đề này vào luật. Liệu việc tòa án công nhận ly thân có giúp làm giảm mâu thuẫn, xung đột gia đình hay không. - Hôn nhân đồng tính: Đa số đại biểu tán đồng việc bỏ quy định cấm kết hôn giữa những người cùng giới tính nhưng Nhà nước cũng không thừa nhận hôn nhân giữa họ.

Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội cho biết, với tiến bộ của y học trong nước có thể thực hiện được việc mang thai hộ, nếu pháp luật không điều chỉnh thì một bộ phận người dân có nhu cầu vẫn thực hiện, sẽ phát sinh nhiều hệ lụy trước mắt và lâu dài. Tán đồng với quan điểm này nhưng đại biểu Phạm Huy Hùng (đoàn Hà Nội) cho rằng, điều kiện để mang thai hộ còn quá khắt khe. “Những quy định như chỉ mang thai hộ một lần, phải nhờ người thân thích, người mang thai hộ phải từng sinh con… lại hạn chế rất nhiều chính sách nhân văn của Nhà nước. Trường hợp người cần nhờ mang thai hộ không có thân thích, hoặc có họ hàng nhưng chưa từng sinh con thì sao? Sẽ không thực hiện được để thỏa mãn mong ước của mình”, ông Hùng phân tích.

Đại biểu Phạm Huy Hùng cũng cảnh báo các vấn đề phức tạp nảy sinh: “Có nhiều trường hợp người mang thai hộ phát sinh tình cảm trong quá trình mang bầu rồi sau đó không muốn trao con cho người nhờ thì sẽ giải quyết thế nào? Nếu cặp vợ chồng nhờ người thân thích mang thai hộ rồi xảy ra chuyện đó thì không chỉ phát sinh tranh chấp về con cái mà còn về tình cảm vốn có giữa các bên… Ngoài ra, người phụ nữ thực hiện chức năng sinh đẻ không có nghĩa vụ phải chứng minh đứa con mình là mang thai hộ hay đẻ cho chính mình…”. Do đó, ông Hùng đề nghị phải có các chế tài cụ thể, xử phạt nếu vi phạm hợp đồng, cơ chế quản lý chặt chẽ…

Đại biểu Nguyễn Thị Ngọc Thanh (đoàn Hà Nội) cũng cho rằng cho phép mang thai hộ là rất nhân văn, song vô cùng phức tạp. “Chúng ta phải lường trước những chuyện như việc này làm ảnh hưởng đến sức khỏe người phụ nữ mang thai hộ, thậm chí là rủi ro tử vong; con sinh ra bị dị tật… Nên phải có tiêu chuẩn chặt chẽ về sức khỏe, đạo đức của người mang thai hộ, rồi nghĩa vụ gia đình đôi bên. Đứa trẻ sinh ra cần được có bố mẹ trong 6 tháng đầu, nhưng người nhờ mang thai hộ đòi trả con ngay mà người mang thai hộ không chấp nhận thì giải quyết thế nào?”, bà Thanh nói.

Đại biểu Nguyễn Phạm Ý Nhi (Giám đốc Bệnh viện Xanh Pôn) nhìn nhận: “Ở góc độ giới và xã hội thì mang thai hộ và đẻ thuê đều có ý nghĩa nhân văn. Tuy nhiên, để mang thai hộ tránh bị thương mại hóa thì cần có các quy định chặt chẽ, hạn chế những vấn đề như trẻ sinh ra bị dị tật nên người nhờ không nhận con; người mang hộ không chịu giao con; nhờ một con nhưng lại sinh đôi, sinh ba”. Bà Ý Nhi tán thành chủ trương nhưng đề nghị cần có các quy định kỹ lưỡng hơn.