Sáp nhập ở Hội liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Nội: Những chuyện nội bộ

BCH đều là “vây cánh” của nhà văn Hồ Anh Thái

- Còn về những vấn đề trong Hội Nhà văn thì sao thưa ông, nghe nói là còn căng hơn cả Hội Mỹ thuật vì đến giờ vẫn chưa có cuộc họp nào bàn về việc sáp nhập?

Ông Bằng Việt, Chủ tịch hội liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Nội.

- Lâu nay ông Hồ Anh Thái có chủ trương là “nâng cấp” Hội Nhà văn HN lên, ít ra phải ngang hàng với Hội Nhà văn VN hoặc cao hơn nữa. Vì đã có lúc người ta nói, vào Hội Nhà văn HN còn khó hơn vào Hội Nhà văn VN. Bởi vì ông Thái có “tham vọng” xây dựng một “ốc đảo”, thậm chí kiểu “tháp ngà” cho các nhà văn HN là phải “sang trọng” đúng nghĩa Thủ đô.

Tôi đã nhiều lần nói với ông Thái rằng, tất cả các hội văn học địa phương của 63 tỉnh thành (giờ không còn Hà Tây nữa) từ thời ông Huy Cận đã quan niệm đó là vườn ươm văn học. Những hội viên ở địa phương dù không phải là nhà văn, nhà báo chuyên nghiệp, chỉ là công nông binh bình thường nhưng yêu văn học thì phải tổ chức cho họ một sân chơi. Đó chính là mục đích cao nhất của hội văn học nghệ thuật địa phương. Còn muốn đi đến chuyên nghiệp thì đã có Hội Nhà văn VN rồi.

Quan điểm đó dẫn đến một số vấn đề: Kết nạp hội viên hầu hết mấy năm vừa rồi có đến 2/3 là hội viên trung ương, tức là hội viên Hội Nhà văn VN muốn vào Hội Nhà văn HN lại phải làm đơn lại để xin được kết nạp. Thế mới kỳ quặc. Vừa rồi nhà văn Nguyên Ngọc, một tên tuổi như thế cũng đã phải làm đơn xin kết nạp về HN vì ông cùng quan điểm với Hồ Anh Thái, thích sự cởi mở, mà Hội Nhà văn VN thì hơi tù túng, ông Hữu Thỉnh quá chặt chẽ, không dung được những quan điểm tự do chủ nghĩa của ông Nguyên Ngọc. Nhiều người bảo như thế là “ăn sẵn”, người ta đã là hội viên Hội Nhà văn VN rồi, việc gì phải kết nạp vào Hội Nhà văn HN nữa? Ông ấy (nhà văn Hồ Anh Thái-PV) nói: “Tôi biết điều ấy nhưng tôi muốn “nâng cấp” Hội Nhà văn HN lên để chứng tỏ vào Hội Nhà văn HN còn khó hơn vào Hội Nhà văn VN”. Vì thế, trong những năm gần đây “mở cửa” Hội Nhà văn HN là rất khó khăn. Mình cũng là người “đấu tranh” một cách rất khoan hòa với ông ấy thôi vì cũng là anh em nhưng ông ấy không chịu. Có rất nhiều trường hợp mà số anh em bỏ phiếu cho các nhà văn phong trào là 3/7 hay 4/6 chẳng hạn nhưng vẫn không được vào hội. Vì ông ấy quan niệm “phải như thế nào” thì mới được vào Hội Nhà văn HN. Trong BCH thì mình và ông Vũ Quần Phương đã nhiều lần than thở về cách làm của ông Thái nhưng làm thế nào để điều hành được vì lấy theo đa số của BCH. Mà BCH đều là “vây cánh” của ông ấy cả.

Sáp nhập nhưng không theo đúng quy trình

- Vậy là Hội liên hiệp chỉ có thể góp ý chứ không thể phủ quyết?

- Không thể phủ quyết được. Về BCH Hội Nhà văn HN hợp nhất, tôi cũng đã đề nghị bổ xung thêm anh Thanh Ứng, chi hội trưởng Chi hội Nhà văn Hà Tây vào là thành 7 người, số lẻ càng tốt thì ông ấy bảo: “Theo tôi thì cứ lập riêng một Chi hội Nhà văn Hà Tây trong Hội Nhà văn HN, tôi cũng không cần kết nạp họ nữa vì họ cũng chưa đủ tiêu chuẩn là nhà văn”.

Đến lần họp thứ 2 của đoàn chủ tịch, mọi người nói “căng” quá, ông ấy gửi cho hội viên của Hà Tây mỗi người một điều lệ. Tôi bảo, chắc là “đòn phủ đầu” chứ gì? Ông ấy bảo “thì cũng phải cho họ biết thế nào là lễ độ”. Đến lần họp gần đây nhất, lần thứ 3 (thường thì đoàn chủ tịch mỗi tháng họp 1 lần) cuối tháng 2/2009 thì ông ấy đi đến một quyết định: “Tôi đồng ý và tuân thủ ý kiến của đoàn chủ tịch là coi như kết nạp các hội viên của Hà Tây vào Hà Nội không cần thủ tục gì cả mà làm theo cách, mời các hội viên đi xem kịch một buổi, coi như đó là lời tuyên bố sáp nhập 2 hội về với nhau. Không có văn bản, không có họp hành gì cả”. Hà Tây cũng thắc mắc “như thế này đâu phải là hợp nhất. Các anh cũng có công nhận chúng tôi đâu”. Hội Nhà văn HN là rắc rối như thế đấy.

Có lúc thân tình ngồi với nhau, tôi cũng đã nói với ông Thái rằng làm phong trào là phải thu bớt mình lại, để ít nhất là bằng hoặc thấp hơn người ta, chứ cái gì cũng cao hơn là không ai chấp nhận đâu, như thế người ta sẽ lật đổ ông. Nếu ông không phải là chủ tịch Hội Nhà văn thì thôi, chứ nay mai ông còn phải kế tục chức chủ tịch Hội liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Nội khi tôi nghỉ hưu. Có câu ca dao rất hay là: “Ở đời phải phải phân phân/Cây đa cậy thần, thần cậy cây đa”. Thần không có cây đa, thần cũng mất thiêng, mà cây đa phải có thần thì mới có người mang oản, mang xôi đến. Ý mình muốn nói rằng ông có kiêu căng đến thế nào, có sống trên “tháp ngà” thì tôi cũng không quan tâm. Mà văn chương ở cái thời buổi này cũng có là cái gì đâu, đừng có quá quan trọng hóa nó thế. Chẳng qua cũng chỉ là hoa bày bàn cho vui thôi. Giờ ông sáp nhập với Hà Tây thì ông thấp đi, hèn kém đi à? Có lợi lộc gì đâu chứ.

Nhà văn Hồ Anh Thái đã “án binh” trong việc sáp nhập

- Vậy tóm lại quan điểm của nhà văn Hồ Anh Thái là chờ đến cuộc họp BCH Hội nhà văn HN để bàn phương án sáp nhập?

- Tóm lại là không có thay đổi gì trong nhiệm kỳ này chứ không phải chờ gì cả. Coi như là “án binh bất động” trong nhiệm kỳ này. Như thế là không chấp nhận được vì thành phố đã yêu cầu là trong nhiệm kỳ này phải làm xong. Các hội khác người ta đã làm xong hết rồi, việc gì mà chỉ mỗi Hội Nhà văn HN cũng làm cho “rách việc” ra.

- Nhưng nếu như ông nói, Hội Liên hiệp không có quyền phủ quyết và Hội Nhà văn cứ giữ quan điểm như thế thì điều gì sẽ xảy ra?

- Vừa rồi bọn mình đã đi đến một kết luận là: Thứ nhất, “bắt” ông ấy phải đi đến hợp nhất theo ý kiến chỉ đạo của Hội liên hiệp bằng việc ra quyết định của BCH Hội Nhà văn HN, tính từ tháng 9 tất cả các  hội viên của Hà Tây đương nhiên được coi là hội viên của Hội nhà văn HN và sinh hoạt bình thường như các hội viên khác. Thứ hai, yêu cầu ông ấy bổ sung BCH thì ông ấy bảo sẽ họp BCH để cho ý kiến về vấn đề này. Nếu đa số phiếu không đồng ý thì ông ấy chưa chấp hành. BCH có 6 người thì ít ra có mình, ông Vũ Quần Phương và bà Bùi Việt Mỹ, Phó TBT Báo Người Hà Nội đồng ý. Còn 3 người kia hơi khó, trong đó, ông Phạm Xuân Nguyên và ông Hồ Anh Thái như bóng với hình rồi.

Thanh Hà