Sau khi các bộ, ngành di dời đến trụ sở mới: Số phận những khu đất “kim cương” giữa nội đô sẽ thế nào?

Trụ sở cũ của Bộ Ngoại giao (quận Ba Đình), Bộ Công an (quận Hoàn Kiếm), Ngân hàng Nhà nước (quận Hoàn Kiếm), Kiểm toán Nhà Nước (quận Cầu Giấy)… Ảnh: PV

Nhiều bộ ngành không chịu trả trụ sở cũ

Bộ Xây dựng vừa có văn bản trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Kim Thúy (Đà Nẵng) liên quan đến kế hoạch di dời trụ sở bộ, ngành khỏi nội đô Hà Nội. Theo đó, bà Thúy chất vấn tư lệnh ngành Xây dựng về những bất cập trong việc di dời trụ sở bộ, ngành khỏi nội đô Hà Nội.

Đại biểu Nguyễn Thị Kim Thúy nêu nhận định về tình trạng có trụ sở mới vẫn tiếp tục sử dụng trụ sở cũ, tận dụng quỹ đất sau di dời làm cơ sở 2 như các bộ: Công an, Nội vụ, TN&MT, KH&CN… Như vậy là không đúng với chủ trương quỹ đất sau di dời giao cho địa phương quản lý, khai thác, sử dụng để bổ sung hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật của địa phương.

Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Hồng Hà, đến nay đã có 9 bộ, ngành hoàn thành việc đầu tư xây dựng và chuyển về làm việc tại trụ sở mới gồm: Bộ Nội vụ, Bộ TN&MT, Bộ KH&CN, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Ngân hàng Nhà nước, Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Chính phủ, VKSND tối cao. Tuy nhiên đến nay chỉ có Bộ Nội vụ bàn giao lại trụ sở cũ cho cơ quan có thẩm quyền quản lý.

Bộ trưởng Phạm Hồng Hà thông tin, 2 cơ sở đã được chấp thuận chuyển đổi mục đích sử dụng đất để tạo nguồn vốn di dời và đầu tư xây dựng trụ sở mới là trụ sở Thanh tra Chính phủ (tại 220 Đội Cấn, quận Ba Đình) và trụ sở VKSND tối cao (tại số 45 Lý Thường Kiệt, quận Hoàn Kiếm). Còn lại, một số cơ quan vẫn tiếp tục sử dụng trụ sở cũ, chưa thực hiện việc bàn giao cho TP Hà Nội khai thác, sử dụng, như: Bộ Công an, Bộ TN&MT, Bộ KH&CN…

Bộ trưởng Phạm Hồng Hà cũng nhấn mạnh rằng các bộ, ngành, cơ quan Trung ương cần thực hiện nghiêm chủ trương bàn giao quỹ đất sau khi di dời về thành phố, để sử dụng theo quy hoạch được duyệt, ưu tiên đáp ứng yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.

Được biết, Bộ Xây dựng cũng đang bàn cách di dời 13 trụ sở bộ, ngành ra khỏi trung tâm Thủ đô theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ trong đó có Bộ KH&ĐT, Bộ Công thương, Bộ Tư pháp, Bộ Xây dựng, Bộ GTVT, Bộ LĐ-TB&XH, Bộ NN&PTNT, Bộ VH-TT&DL, Bộ TT&TT, Bộ GD&ĐT, v.v...

Phải ấn định thời gian

Bàn về vấn đề trên, PGS.TS Bùi Thị An - Viện trưởng Viện Tài nguyên môi trường và phát triển cộng đồng cho rằng, Chính phủ phải ấn định một thời gian cụ thể yêu cầu bộ, ngành trả lại trụ sở cũ, đơn vị nào không chấp hành đề nghị xử lý bộ trưởng, trưởng ngành.

"Tôi đề nghị Chính phủ không để lan man kéo dài. Với bộ, ngành nào không không chịu trả trụ sở cũ, Chính phủ phải có hình thức xử lý, kỷ luật người đứng đầu là bộ trưởng, trưởng ngành", PGS.TS Bùi Thị An cho biết.

Ngoài ra, theo PGS.TS Bùi Thị An, khi Hà Nội tiếp nhận trụ sở cũ các bộ, ngành phải quản lý, sử dụng phù hợp chứ không phải xây chung cư, trung tâm thương mại… Nhiều trụ sở cũ các bộ, ngành có vị trí đẹp, công trình gắn với yếu tố văn hóa, lịch sử của thủ đô.

Ông Trần Quốc Thuận - nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cũng cho rằng, việc bộ, ngành không chịu trả trụ sở cũ là bài toán thử thách công tác phòng chống tham nhũng, quản lý đất đai với Chính phủ. Theo ông Trần Quốc Thuận, nguyên nhân chính nằm ở giá trị đất giữa khu vực trụ sở cũ và trụ sở mới. Theo đó, trụ sở cũ của các bộ, ngành đều nằm ở vị trí đất có giá trị.

"Hiến pháp nêu rõ, đất đai sở hữu toàn dân do nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Do đó, không có đất của bộ, ngành nào cả, ở đây là đất nhà nước giao làm trụ sở hoạt động và có quyền thu hồi. Vì thế, việc trả trụ sở cũ khi có nơi làm việc mới là yêu cầu bắt buộc, phải làm", ông Trần Quốc Thuận cho biết.

GS.TS.KTS Đỗ Hậu - Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam cũng bày tỏ, chủ trương di dời trụ sở cơ quan nhà nước ra khỏi nội thành là hợp lí để giảm tải áp lực lên hạ tầng giao thông. 

GS.TS.KTS Đỗ Hậu nhấn mạnh: "Một số cơ quan sau khi xây trụ sở mới ra bên ngoài vẫn sở hữu trụ sở cũ là không hợp lí. Tôi nghĩ Hà Nội đã cấp đất thì những cơ quan nào không đi nhưng chật thì cho họ giãn ra, không tăng thêm người. Đối với các bộ đã chuyển đi và trong khu vực đó hiện đang thiếu trường học thì có thể cải tạo thành trường học, tầng học cho rộng rãi. Hoặc một trụ sở di dời đi để nhường lại trụ sở cho một cơ quan khác đang chật chội là điều cần thiết. Mục đích chính là để giảm áp lực cho trung tâm, giảm bớt người đi, chứ không phải chuyển đi để cho các bộ có trụ sở sang hơn".

Điểm mặt những bộ, ngành không trả "đất vàng” cho Hà Nội dù đã có trụ sở mới

Nhóm Phóng Viên