Sau vụ lốc xoáy thổi bay rạp cưới khiến 7 người bị thương, ít ai biết về nguồn gốc và cách phòng tránh

Lốc xoáy thổi bay rạp tiệc cưới, nhà xưởng làm nhiều người bị thương

Trưa 21/2/2023, trận lốc xoáy bất ngờ thổi bay rạp đám cưới tại nhà người dân ở xã Hàm Cần (huyện Hàm Thuận Nam, tỉnh Bình Thuận) làm nhiều người bị thương. Lốc xoáy xảy ra đã để lại nhiều thiệt hại.

Theo đó, vụ việc xảy ra vào khoảng 11h50, khi gia đình ông M.V.Đ, trú thôn 1, xã Hàm Cần đang tổ chức đám cưới với khoảng 300 khách tham dự.

Khi tiệc cưới bắt đầu, bất ngờ lốc xoáy xuất hiện, cuốn bay rạp đám cưới lên không trung, chạm vào dây điện. Sau đó, những thanh sắt từ rạp rơi xuống khiến nhiều người tham dự bị thương.

Theo lãnh đạo UBND xã Hàm Cần, vụ lốc xoáy thổi bay rạp đám cưới làm 7 người bị thương phải đưa đi điều trị tại bệnh viện. Ngay sau khi sự cố xảy ra, đơn vị quản lý điện khu vực đã kịp thời đóng điện, không để xảy ra sự cố đáng tiếc.

Chiều 10/6/2020, người dân xã Trung Mỹ (huyện Bình Xuyên, Vĩnh Phúc) cũng bất ngờ chứng kiến một cơn lốc mạnh cuốn bay một xưởng gỗ tại đây. Sự cố diễn ra trong 5 phút nhưng đã cuốn mái tôn của nhà xưởng ra xa tầm 2km, 3 người chết, 18 người bị thương.

Nhiều người dân trong xã chia sẻ, từ trước đến nay, trên địa bàn xã chưa bao giờ xảy ra vụ lốc xoáy lớn như lần này.

Cùng đó, chính quyền địa phương và lực lượng chức năng đã có mặt tại hiện trường xảy ra vụ việc để khắc phục hậu quả. Trận lốc xoáy kinh hoàng khiến cả khu vực tan hoang.

Lốc xoáy là gì?

Lốc xoáy hay vòi rồng là một cột khí xoáy dữ dội, hút từ bề mặt đất lên đám mây vũ tích, tạo thành hình như cái phễu di động lủng lẳng từ một đám mây. Khi đó, lốc xoáy trông giống như cái vòi khổng lồ, nó phải được tiếp xúc với mặt đất và đám mây.

Một trận lốc xoáy thông thường chỉ xuất hiện trong vài phút và di chuyển vài trăm mét. Tuy nhiên cũng có những cơn lốc xoáy lại kéo vài hàng giờ. Tốc độ di chuyển của lốc xoáy cực nhanh cuốn theo nhà cửa, cây cối, xe cộ, đất đá, cát... Ngoài ra, người cũng có thể bị cuốn bay.

Chuyên gia lý giải cơ chế hình thành lốc xoáy

Theo TS Vũ Bằng (Nguyên Phó Viện trưởng viện công nghệ nước và môi trường), phần lớn lốc xoáy được hình thành từ một dạng mây dông. Đặc biệt là mây dông tích điện. Sự chênh lệch áp suất trong không khí quá lớn, hơn nữa do cấu trúc địa hình làm cho không gian trên mặt đất có những thay đổi về áp suất tạo ra hiện tượng lốc xoáy.

TS Vũ Bằng cho biết thêm, lốc xoáy rất nguy hiểm vì nó xoáy theo hướng từ dưới đất hướng đi lên trời. Trên đường di chuyển, lốc xoáy đi theo vệt đi chứ không di chuyển trên diện tích rộng. Chúng có thể cuốn theo mọi thứ. Lốc xoáy có thể đạt tới vận tốc 483 km/h.

"Mặc dù hiện nay các nhà khoa học vẫn chưa hiểu rõ hoàn toàn về lốc xoáy được hình thành và các điều kiện cần thiết để lốc xoáy có thể phát triển. Thế nhưng, hiểu đơn giản rằng lốc xoáy xảy ra với ba yếu tố: Thứ nhất, nó phụ thuộc vào địa hình, Thứ hai do ảnh hưởng của gió. Thứ ba là do áp suất của mây, mưa", TS. Vũ Bằng lý giải.

Cách nhận biết lốc xoáy

Chuyển động của mây, đặc biệt là chuyển động xoay tròn là dấu hiệu chắc chắn nhất về sự hình thành của lốc xoáy. Khi cơn lốc xoáy xảy ra thường kèm theo âm thanh giống như một đoàn tàu chở hàng đang tới hoặc tiếng thác nước.

Các cơn lốc xoáy tạo thành có thể có kích thước và hình dạng khác nhau. Nhìn từ xa, vòi rồng có thể có màu đen hoặc trắng, tuỳ thuộc những thứ mà nó cuốn theo. Dạng lốc xoáy nổi tiếng nhất là một đám mây hình phễu, phần cuối hẹp của nó chạm đất và nhìn chung được bao quanh bởi những đám mây mang theo tất cả bụi và mảnh vụn xung quanh.

Vòi rồng xuất hiện ở trên đại dương thường hút nước biển lên cao tạo thành các cây nước. Thời gian của chúng diễn ra thường từ vài giây đến hơn một giờ.

Lốc xoáy có thể đạt tốc độ từ 65-180 km/h và có thể đạt chiều rộng 75m. Cơn lốc xoáy sẽ không dừng lại ở nơi nó hình thành, mà sẽ đi qua lãnh thổ. Chúng thường di chuyển vài km trước khi biến mất.

Điều kiện hình thành lốc xoáy

Theo trang meteorologiaenred.com, lốc xoáy bắt nguồn từ dông bão và thường kèm theo mưa đá. Để tạo thành lốc xoáy, các điều kiện về hướng và tốc độ của bão phải được đáp ứng. Do đó tạo ra hiệu ứng quay ngang. Khi hiệu ứng này xảy ra, một hình nón thẳng đứng được tạo ra. Qua đó không khí bốc lên và quay trong cơn bão.

Các điều kiện hình thành lốc xoáy

Một luồng không khí lạnh và một luồng không khí ấm khác hội tụ theo phương ngang.

Khi sự gặp gỡ này xảy ra, không khí nóng, lẽ ra ở cao hơn không khí lạnh, bị giữ lại trong một mặt phẳng thấp hơn và làm cho hai luồng không khí chảy song song và ngược chiều ở các độ cao khác nhau.

Từ đó một luồng không khí khô, lạnh đi xuống, trong khi một luồng không khí khác ấm hơn, ẩm hơn bốc lên, tạo ra một luồng không khí hình ống quay.

Tốc độ của dòng điện này tăng lên khi quá trình tiến triển. Không khí nóng bốc lên và không khí lạnh tràn xuống khiến lốc xoáy biến thành xoáy thẳng đứng.

Khi vùng xoáy này chạm đất, dòng điện tăng tốc và tạo ra một vùng xoáy có dạng đỉnh.

Không khí lạnh đi xuống từ các mặt của đỉnh và luồng không khí ấm bị mắc kẹt dưới lớp đầu tiên tìm cách bay lên trong dòng xoáy. Do đó, nó tăng lên theo phương thẳng đứng với lực lớn hơn và tải trọng lớn hơn.

Khi một cơn lốc xoáy hình thành và đạt đến độ cao và sức mạnh của nó sẽ tạo ra hiệu ứng hít. Đây là lý do tại sao những ngôi nhà, nhà dọc tuyến đường có khả năng hấp thụ.

Lốc xoáy có những loại nào?

Có nhiều loại lốc xoáy, dưới đây là những loại lốc xoáy chính 

Nhiều cơn lốc xoáy: Đây là hai hoặc nhiều cột không khí quay xung quanh một trục chung, gây ra một số xoáy hoặc "mẹo" lốc xoáy và thường là các kênh nhỏ hơn xung quanh trục chính.

Vệ tinh lốc xoáy: Loại này thường bị nhầm lẫn với nhiều cơn lốc xoáy. Đây là hai cơn lốc xoáy (một lớn và một nhỏ) gặp nhau hoặc hình thành rất gần nhau. Theo đó, cơn lốc xoáy nhỏ hơn xoay chuyển hoặc quay quanh cơn lốc xoáy lớn hơn như thể nó là một vệ tinh.

Waterspout: Còn được gọi là vòi rồng nước. Đây là một cơn lốc xoáy trên biển hoặc một vùng nước rộng lớn. Trông như một cột nước trắng xóa, thường kèm theo sấm sét.  Loại lốc xoáy này nhanh hơn, mạnh hơn và tồn tại lâu hơn những cơn lốc xoáy trên đất liền. Nhiều vòi rồng nước hình thành độc lập, không phụ thuộc vào mưa bão, chúng còn hình thành khi thời tiết tương đối tốt.

Land Barrage: Đây là tên gọi của những cơn lốc xoáy không có nửa lốc xoáy trên mặt đất. Điều này khiến chúng yếu hơn nhiều so với lốc xoáy. Khi xảy ra, loại lốc xoáy này có xu hướng tạo thành một lớp bụi xung quanh chúng.

Làm gì khi lốc xoáy xảy ra?

Lốc xoáy xảy ra khi đang ở nơi công cộng

Nếu đang ở nơi công cộng như bệnh viện, nhà máy, trung tâm thương mại thì hãy di chuyển xuống tầng hầm hoặc bất kỳ vị trí nào càng thấp càng tốt.

Không trú ẩn tại cơ có mái rộng như hội trường, phòng ăn uống, phòng tập thể, đại sảnh… Vì những nơi này lốc xoáy có thể cuốn phần mái nơi cư trú gây hiểm đến sự an toàn.

Tránh đứng gần cửa sổ, nơi trống trải hay núp dưới bàn. Thay vào đó tìm vật nặng xung quanh và bám thật chặt vào nó.

Lốc xoáy xảy ra khi đang ở ngoài trời

Trường hợp đang ở ngoài trời phát hiện thấy lốc xoáy, cần di chuyển nhanh đến tòa nhà vững chãi gần đó.

Nếu đang ở ngoài đường, cánh đồng… hãy nằm dài xuống một đường mương hoặc  núp dưới một cái hố… Dùng hai tay che đầu và cổ tránh các vật như cành cây, đất đá, mảnh vỡ có thể làm bị thương.

Do sức mạnh của lốc giảm tới mức thấp nhất ở sát mặt đất. Vì thế nên để cơ thể người càng sát mặt đất thì nguy cơ bị lốc cuốn càng giảm.

Lốc xoáy xảy ra khi đang ở trong xe ô tô

Không nên trú ẩn trong xe ô tô khi có lốc xoáy xảy ra. Ô tô có thể dễ dàng cuốn theo cơn lốc thậm chí bị cơn lốc kéo lên không trung nên rất nguy hiểm nếu trốn ở trong xe ô tô.

Trường hợp đang lái xe gặp phải cơn lốc xoáy hãy dừng xe lại rời khỏi xe ngay lập tức. Sau đó nhanh chóng tìm nơi trú ẩn an toàn. Lưu ý, không đỗ xe dưới các cây lớn, trụ điện, dây điện.

Lốc xoáy xảy ra khi đang ở trong nhà

Nếu nhà có tầng hầm, khi lốc xoáy xảy ra hãy đến phía Đông Bắc trú ẩn vì đây là vị trí an toàn nhất. Trường hợp nhà không có tầng hầm hãy tránh lốc xoáy ở vị trí giữa trên sàn tầng một. Hoặc nhanh chóng di chuyển đến căn phòng nhỏ không có cửa sổ như nhà tắm, nhà kho để trú ẩn.

Sử dụng gối, đệm, chăn ga bọc xung quanh đầu và cổ.

Cố gắng tìm đến một nặng trong nhà và giữ chặt đồ vật đó.

Trường hợp ở trong ngôi nhà di động hãy nhanh chóng ra ngoài và tìm một chỗ trú ẩn khác. Bởi vì khi có cơn lốc xoáy ngôi nhà di động dễ bị lật nhào thậm chí bị kéo theo cơn lốc xoáy nếu không được neo đậu giữ cẩn thận.

Lốc xoáy xảy ra không trú ẩn dưới cầu vượt

Theo khuyến cáo cầu vượt không phải là nơi tránh lốc xoáy an toàn. Các chuyên gia về bão cho hay khi cơn lốc xoáy xảy ra nó di chuyển với vận tốc rất lớn. Khu vực bên dưới cầu vượt thường là nơi mà gió hút các loại mảnh vụn nên nếu trú ẩn dưới đó có thể bị thương bởi các mảnh vụn này.