Sẽ có nghĩa trang dành riêng cho văn nghệ sĩ?

Tiếp sau việc mở "dự án" mở tủ sách Chuyện đời tôi, mới đây anh đã đăng ký ý tưởng xây dựng dự án Hoa viên Văn nghệ sĩ Việt Nam(*) và đã được Cục Bản quyền (Bộ Văn hoá, Thể thao & Du lịch) cấp giấy chứng nhận số 415/2008/QTG. 

- Thưa nhà thơ, vì sao anh lại nảy ra ý tưởng này?

- Tôi quan niệm, hầu hết những văn nghệ sĩ và trí thức tài danh đều là những người của công chúng. Khi qua đời, tuy thân xác của họ đã ra đi mãi mãi, nhưng tác phẩm và công trình thì vẫn ở lại.

Nhiều tác phẩm và công trình đó đã trở thành di sản quốc gia, có sức sống lâu bền và tiếp tục đóng góp tích cực cho sự phát triển của đời sống xã hội.

Việc xây dựng nghĩa trang dành riêng cho các văn nghệ sĩ và trí thức tài danh của đất nước mang một ý nghĩa văn hoá sâu sắc và nhân văn cao cả: góp phần vào việc giáo dục cho thế hệ mai sau niềm tự hào dân tộc, tinh thần lao động sáng tạo và khát vọng cống hiến cho quê hương, đất nước...

- Vậy thưa anh, những Hoa viên Văn nghệ sĩ Việt Nam sẽ được cụ thể hoá như thế nào?

- Những nghĩa trang dành riêng cho các văn nghệ sĩ và trí thức, chúng tôi tạm đặt tên chung là những Hoa viên Văn nghệ sĩ Việt Nam. Những Hoa viên này được xây dựng cách không xa những trung tâm chính trị và văn hoá lớn của đất nước, có quỹ đất rộng, gần gũi với thiên nhiên.

Dự kiến bước đầu cả nước ít nhất phải có 4 hoa viên: Hà Nội và các tỉnh phía Bắc; Huế và các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên; tại TP.HCM, Cần Thơ và các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long.

Khi đã thành công và rút kinh nghiệm chung, tiến tới mỗi tỉnh, mỗi thành phố, hay khu vực cũng sẽ một hoa viên cho riêng địa phương mình.

- Những ai sau khi qua đời được sẽ yên nghỉ vĩnh hằng tại Hoa viên Văn nghệ sĩ Việt Nam, thưa anh?

- Trước hết là các văn nghệ sĩ tài danh của đất nước đã mất từ xưa đến nay, nếu xác định được phần mộ, hài cốt mà thân nhân gia đình họ có nguyện vọng được mai táng ở đó. Thứ nữa, là các văn nghệ sĩ, trí thức được giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước; các Nghệ sĩ Nhân dân, Nhà giáo Nhân dân, Thầy thuốc Nhân dân... có công với nước, được xã hội ghi nhận.

Các hội viên Hội nhà văn Việt Nam, hội viên các Hội Âm nhạc, Điện ảnh, Sân khấu, Mỹ thuật...; các giáo sư, tiến sĩ khoa học, nhà báo và các đối tượng trí thức khác có công trình, được xã hội thừa nhận, hoặc là người của công chúng, các doanh nhân trí thức có công với đất nước, các văn nghệ sĩ và trí thức tài danh là người Việt đang sinh sống và làm việc tại nước ngoài, có nguyện vọng được về an nghỉ tại quê hương, phù hợp với tiêu chí quy định của các Hoa viên Văn nghệ sĩ.

Những đối tượng trên sau khi qua đời, muốn được an nghỉ vĩnh hằng tai Hoa viên Văn nghệ sĩ đều do cơ quan chủ quản, hoặc thân nhân gia đình đề nghị, được một Hội đồng xét chọn với những tiêu chí cụ thể.

Công trình Hoa viên Văn nghệ sĩ phải được thiết kế và xây dựng tổng thể lâu dài, mang tính văn hoá và nghệ thuật, vừa hiện đại vừa dân tộc, vừa trân trọng và thiêng liêng.

Với các văn nghệ sĩ và trí thức đã mất từ lâu, không xác định được mộ và hài cốt, cần xây mộ tượng trưng, có bia ghi công trạng và tác phẩm. Với những lăng mộ của các văn nghệ sĩ trí thức nổi tiếng (Nguyễn Du, Nguyễn Công Trứ, Phan Bội Châu, Hàn Mặc Tử...) không thể chuyển hài cốt về được thì lấy mẫu thu nhỏ và xây tượng trưng.

Bên cạnh đó, cần tổ chức các cuộc thi sáng tác, để thành lập vườn tượng của các văn nghệ sĩ và trí thức tài danh và vườn tượng của các nhân vật nổi tiếng trong tác phẩm.

Với những mộ có hài cốt, có thể phân khu A, B, C theo công trạng và đóng góp cho xã hội của người đã quá cố. Bên cạnh khu mộ có hài cốt, di ảnh, bia đá... theo kích cỡ quy định, cần xây dựng khu tưởng niệm, với nhà trưng bày hiện vật, nhà hàng ăn uống, quán bar, cà phê... phục vụ cho việc sinh hoạt văn hoá của thế hệ trẻ, thân nhân gia đình người quá cố, người hâm mộ và khách du lịch.

Để làm tốt việc này, cần xây dựng những rạp hát văn nghệ sĩ, có sức chứa hàng ngàn người để phục vụ việc nói chuyện, hội thảo, chiếu phim tư liệu, phim truyện, biểu diễn những tác phẩm của các tác giả quá cố; tổ chức lễ sinh nhật, kỷ niệm ngày mất của các văn nghệ sĩ và trí thức tài danh.

- Như vậy, tổ chức và hoạt động của các Hoa viên này theo nguyên tắc nào?

- Các Hoa viên Văn nghệ sĩ hoạt động theo pháp luật hiện hành; Nhà nước và chính quyền địa phương cần có cơ chế, chính sách cụ thể, hỗ trợ địa điểm và quỹ đất. Đồng thời, thành lập một Công ty Cổ phần Văn hoá Truyền thông để thống nhất quản lý và điều hành các Hoa viên Văn nghệ sĩ trên cả nước.

Các Hoa viên Văn nghệ sĩ hoạt động theo nguyên tắc tài chính "lấy thu bù chi", tự trang trải, nhưng không nhằm mục đích kinh doanh là chính. Để xây dựng các Hoa viên Văn nghệ sĩ nêu trên, cần huy động các nguồn lực để xã hội hoá, kêu gọi vốn đầu tư (kể cả đầu tư nước ngoài).

Từ những căn cứ đã được trình bày tóm tắt như trên, chúng tôi cho rằng việc xây dựng những Hoa viên Văn nghệ sĩ Việt Nam là cần thiết. Hiện nay, ý tưởng này cũng đã có những "chủ đầu tư" quan tâm. Tuy vậy, tôi vẫn chưa chọn được những đối tác ưng ý.

- Xin cảm ơn anh.

(*) Tên ý tưởng đăng ký bản quyền là Hoa viên Văn nghệ sĩ Việt Nam nhưng theo dẫn giải của tác giả thì có thể rộng hơn, bao gồm nghệ sĩ, trí thức Việt Nam.

Theo Hoàng Thu Phố
Thể Thao & Văn Hóa