Sinh ra đã có ban thờ sống, tục lệ lạ kỳ của đồng bào Vân Kiều
GiadinhNet - Đối với người Vân Kiều, thờ hồn của chính mình là việc tôn trọng chính bản thân. Cùng với đó là phải ý thức để sống tốt với gia đình, bản làng, phải nỗ lực lao động, sản xuất, dần xóa đói giảm nghèo, hướng tới cuộc sống no đủ, văn minh hơn.
Trong chuyến đi tới với những bản làng vùng cao của huyện Lệ Thủy (Quảng Bình), PV Báo Sức khỏe & Đời sống đã có dịp đến thăm nhà một già làng người Vân Kiều tại bản Tân Ly, xã Lâm Thủy và tìm hiểu về tục lệ thờ linh hồn người sống của bà con nơi đây.

Một góc bản làng của người đồng bào Vân Kiều.
Trong căn nhà sàn nằm giữa bản, già làng Hồ Trung Truồi (75 tuổi), đang kể cho con, cháu và thanh niên làng về lịch sử, truyền thống của đồng bào Vân Kiều và truyền dạy những kiến thức về phong tục thờ linh hồn người sống đã được cha ông họ gìn giữ bao đời qua.
Thấy có khách lạ muốn tìm hiểu về truyền thống lâu đời của đồng bào mình, già làng chẳng ngần ngại mà hào sảng chia sẻ. Cũng là thầy mo có tiếng của người Vân Kiều tại xã Lâm Thủy, nên già làng Hồ Trung Truồi am hiểu tường tận về tục lệ này. Khác với người Kinh chỉ thờ cúng ông bà, tổ tiên, những người quá cố, đồng bào Vân Kiều còn có phong tục rất kỳ lạ là thờ linh hồn người còn sống ngay từ khi họ mới sinh ra.

Ông Hồ Trung Truồi - già làng người Vân Kiều tại bản Tân Ly, xã Lâm Thủy.
Trong nhà của bất kể người Vân Kiều nào tại Quảng Bình cũng sẽ có những chiếc bát sứ đặt trong chiếc kiềng tre được đan thủ công, để trên bàn thờ treo sát mái nhà. Theo già làng Hồ Trung Truồi thì người Vân Kiều coi đó là nơi thờ linh hồn của chính các thành viên trong gia đình họ. Mỗi chiếc bát là nơi thờ linh hồn của một người, chỉ cần nhìn vào số lượng bát là có thể biết được gia đình có bao nhiêu thành viên.
Người Vân Kiều quan niệm, bản thân mỗi con người khi sinh ra đều có một linh hồn và một vị thần bổn mạng che chở. Để con người đó được sống một cách khỏe mạnh và gặp nhiều may mắn, người Vân Kiều phải thực hiện nghi thức cúng vị thần bổn mạng đó, hay còn gọi là cúng hồn cho người sống.

Trong nhà của bất kể người Vân Kiều nào tại Quảng Bình cũng sẽ có những chiếc bát sứ đặt trong chiếc kiềng tre được đan thủ công, để trên bàn thờ treo sát mái nhà, là nơi thờ linh hồn của chính các thành viên trong gia đình.
Già làng Hồ Trung Truồi cho biết, khi mỗi đứa trẻ Vân Kiều sinh ra thì gia đình sẽ mời thầy mo về làm lễ báo với tổ tiên, thần linh, xin đặt bát thờ linh hồn đứa trẻ đó. Khi có thành viên mới ra đời, gia đình sẽ chuẩn bị đầy đủ gà, lợn, gạo, rượu và trầu cau rồi thầy mo sẽ sử dụng con dao truyền đời còn gọi là dao gọi hồn và chiếc sáo Pi - nhạc cụ truyền thống của người Vân Kiều để làm lễ cúng hồn.
Khi lễ xong là linh hồn của đứa trẻ đã trở về bảo hộ cho thể xác để đứa trẻ Vân Kiều lớn lên khỏe mạnh, thông minh. Trong bát "đựng linh hồn" người sống sẽ có trầu cau, một chiếc ly nhỏ và một ít vỏ cây rừng, được đặt lên bàn thờ, kê sát mái nhà sàn.

Khi mỗi đứa trẻ Vân Kiều sinh ra thì gia đình sẽ mời thầy mo về làm lễ báo với tổ tiên, thần linh, xin đặt bát thờ linh hồn đứa trẻ đó.
"Trong bản khi có trẻ con sinh ra sẽ làm lễ cúng hồn, đây là cách để báo với các vị thần linh, tổ tiên. Mỗi cái bát là một linh hồn người trong nhà, thờ thần bổn mạng, nếu không làm lễ thì không được đụng đến, bởi sẽ phạm thượng thần linh. Chỉ khi ai ốm đau thì mới xin làm lễ, đổi bát thờ. Thờ linh hồn như vậy là cầu mong mọi người khỏe mạnh, thần linh che chở, khi một người mất đi thì cũng sẽ chôn chiếc bát theo cùng", già làng Hồ Trung Truồi chia sẻ.
Sau khoảng 10 năm thì đứa trẻ đó sẽ tiếp tục được tổ chức lễ mừng hồn. Đến tuổi trưởng thành, những chàng trai, cô gái Vân Kiều sẽ được gia đình làm lễ mừng hồn trưởng thành, bắt đầu một cuộc sống tự lập, vững vàng. Với phụ nữ khi đến tuổi lấy chồng thì sẽ mời thầy về làm lễ, xin được đưa bát thờ linh hồn của mình theo về nhà chồng.

Là thầy mo có tiếng của người Vân Kiều tại xã Lâm Thủy nên già làng Hồ Trung Truồi am hiểu tường tận về tục thờ linh hồn người sống.
Việc thờ hồn người sống của đồng bào Vân Kiều chỉ kết thúc khi nào người đó mất đi, những thứ liên quan trên bàn thờ người sống cũng sẽ được chôn theo cùng người đã mất. Lúc này linh hồn người đó sẽ được gia đình chuyển sang thờ cúng ở bàn thờ dành cho những người đã khuất.

Những nét đẹp văn hóa của người Vân Kiều sẽ được các thế hệ con cháu tiếp nối từ tiền nhân.
Đối với người Vân Kiều, thờ hồn của chính mình, đó là việc tôn trọng chính bản thân. Đồng nghĩa với nó là phải ý thức để sống tốt với gia đình, bản làng; phải nỗ lực lao động, sản xuất; dần xóa đói giảm nghèo, hướng tới cuộc sống no đủ, văn minh hơn.
Tử vi tiết lộ: 3 khung giờ sinh Âm lịch mang lộc lớn, con càng lớn, gia đình càng giàu
Đời sống - 1 giờ trướcGĐXH - Nhiều gia đình tin rằng, nếu con sinh vào giờ đẹp Âm lịch, đứa trẻ không chỉ dễ thành công mà còn mang lại phúc khí, may mắn cho cha mẹ, giúp gia đạo ngày càng hưng thịnh.
Vì sao nói năm Ất Tỵ đón Lập xuân tới hai lần?
Đời sống - 1 giờ trướcGĐXH - Lập xuân 2026 không chỉ đánh dấu sự khởi đầu của chu kỳ sinh trưởng mới theo nông lịch phương Đông, mà còn đặc biệt khi rơi đúng sát Tết Nguyên đán Bính Ngọ.
Dựng kịch bản đầu tư, mua bán nhà để chiếm đoạt tiền tỷ
Pháp luật - 2 giờ trướcGĐXH - Bằng việc dựng lên nhiều kịch bản như đầu tư, mua bán bất động sản, Nguyễn Tư Hoàng chiếm đoạt của 2 bị hại tổng số tiền hơn 13 tỷ đồng.
Khởi tố 9 đối tượng dùng dao, búa hỗn chiến trong đêm
Pháp luật - 2 giờ trướcGĐXH - Cơ quan công an có Quyết định khởi tố 9 đối tượng có hành vi dùng nhiều loại vũ khí nguy hiểm hỗn chiến trong đêm.
Những con giáp vượng vận quý nhân nhất năm 2026: Không cần bon chen vẫn gặp may mắn
Đời sống - 3 giờ trướcGĐXH - Vận quý nhân hanh thông giúp những con giáp này tháo gỡ khó khăn, mở ra nhiều cơ hội tích cực trong công việc, tài chính lẫn các mối quan hệ.
Khí thế thi đua lan tỏa từ Chương trình 'Ngày thanh niên cùng hành động'
Xã hội - 3 giờ trướcGĐXH - Chương trình “Ngày thanh niên cùng hành động” do Tỉnh đoàn Hà Tĩnh tổ chức tạo khí thế thi đua sôi nổi, chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và hướng tới kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.
Nhóm thanh niên mang dao, vỏ chai bia rượt đuổi người đi đường
Pháp luật - 3 giờ trướcGĐXH - Nhóm thanh niên đi xe máy, mang theo dao nhọn và vỏ chai bia đuổi đánh người đi đường khiến một nạn nhân phải nhập viện.
Tin vui cho những ai chuẩn bị kết hôn: Một 'đặc quyền' mới sắp ban hành khiến ai cũng mừng
Đời sống - 5 giờ trướcGĐXH - Bộ Tư pháp đang lấy ý kiến về Dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi), trong đó đề xuất sửa đổi nhiều nội dung quan trọng như đăng ký hộ tịch có việc đăng ký kết hôn.
Hà Nội: Vận động đối tượng sinh năm 2001 bị truy nã đặc biệt ra đầu thú
Pháp luật - 5 giờ trướcGĐXH - Bị truy nã về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, đối tượng Trương Văn Tú (SN 2001; thường trú tại xã Nam Dương, tỉnh Bắc Ninh) sau khi được vận động đã ra đầu thú.
Thời tiết Hà Nội 3 ngày tới: Điệp khúc thời tiết khiến người dân Thủ đô ngán ngẩm trước khi đón đợt không khí lạnh mới
Thời sự - 5 giờ trướcGĐXH - Theo dự báo, thời tiết Hà Nội và khu vực Bắc Bộ tiếp tục nhiều mây, có sương mù kèm mưa nhỏ. Đến ngày 31/1-1/2, lại có sóng lạnh tràn xuống khu vực này tiếp tục mưa và rét.
Bắc Ninh: Người phụ nữ bị bạn trai sát hại dã man vì mâu thuẫn tình cảm
Pháp luậtGĐXH - Sau khi thấy bạn gái đi ăn cùng người đàn ông lạ, Vi Văn Cương đã bí mật theo dõi đến quán karaoke ở phường Nếnh (tỉnh Bắc Ninh) rồi dùng dao tước đoạt mạng sống của nạn nhân ngay tại bãi gửi xe.