Tai biến sản khoa vừa khiến sản phụ ở Hà Tĩnh tử vong nguy hiểm đến mức nào?

Liên quan tới việc sản phụ Nguyễn Thị Huê (36 tuổi, trú xã Thạch Tân, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh) tử vong ngày 30/4 tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh, mới đây, đơn vị này cho biết đã họp Hội đồng khoa học của viện để tìm ra nguyên nhân.

Theo đó, sản phụ Huê nhập viện trong tình trạng tỉnh táo, thể trạng bình thường. Sau khi được thăm khám, các bác sĩ chẩn đoán thai đủ tháng chuyển dạ sinh con thứ 3.

Sản phụ được theo dõi liên tục, có thể đẻ thường. Nhưng khoảng hơn 6 tiếng sau khi vào viện, sản phụ Huê đột ngột xuất hiện khó thở, tím tái, lan ra khắp mặt, co giật toàn thân, mạch và huyết áp không bắt được, không đo được. Sản phụ được cấp cứu, hồi sức ngay lập tức nhưng cuối cùng đã không qua khỏi.

Tắc mạch ối là 1 trong 5 tai biến sản khoa nguy hiểm đối với cả mẹ và thai nhi. Ảnh TL

Kết quả hội chẩn xác định bệnh nhân tử vong do gặp phải một trong 5 tai biến sản khoa nguy hiểm nhất đó là tắc mạch ối dẫn đến tử vong.

Theo các bác sĩ sản khoa, tắc mạch ối được coi là “nỗi ám ảnh” không chỉ với bản thân các sản phụ mà còn với đội ngũ bác sĩ, nhân viên y tế. Bởi đây là tai biến diễn tiến nhanh, đột ngột và nguy cơ gây tử vong mẹ rất cao (hơn 80%).

Trước đó cũng đã từng có một số trường hợp sản phụ tử vong do tắc mạch ối, thậm chí là tử vong cả mẹ và con. Như trường hợp của 2 mẹ con sản phụ Võ Thị Hà (34 tuổi trú tại Ea Súp, Đắk Lắk) tử vong trong phòng sinh tại Bệnh viện Đa khoa vùng Tây Nguyên (Đắk Lắk) hồi tháng 3 vừa qua cũng được chẩn đoán do thuyên tắc mạch phổi vì nước ối (tắc mạch ối).

Theo BS Nguyễn Bá Mỹ Nhi, Phó Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ (TP HCM), tắc mạch ối (thuyên tắc ối) là tình trạng có xâm nhập của nước ối vào trong mạch máu người mẹ, gây ra hàng loạt các biến đổi nguy hại có thể nhanh chóng dẫn đến tử vong cho sản phụ.

Thông thường, nước ối là dịch nằm trong buồng ối, bao quanh thai nhi nằm trong tử cung. Khi sắp đẻ, ối sẽ bị vỡ, một phần nước ối sẽ chảy ra ngoài, phần còn lại sẽ chảy ra khi sổ thai và sổ nhau.

Tuy nhiên, khi xảy ra tai biến bất thường, một lượng nước ối chứa các tế bào màng ối, tế bào bong ra từ thai nhi, các chất gây, cả phân su của thai sẽ đi vào mạch máu của tử cung về tim rồi lên phổi sẽ tích tụ lại làm nghẽn các động mạch phổi, đồng thời, các thành phần trong nước ối giải phóng ra nhiều chất trung gian nội sinh gây ra hội chứng tắc mạch ối.

Dấu hiệu nhận biết tắc mạch ối

Theo các bác sĩ, tắc mạch ối thường xảy ra trong chuyển dạ nhưng cũng có thể xảy ra trong khi mổ lấy thai, sảy thai, chấn thương bụng, chọc hút nước ối, thậm chí có thể gặp tắc mạch ối sau khi đẻ, sau mổ lấy thai.

Thai phụ cần tuân thủ khám thai theo định kỳ để dự phòng các nguy cơ có thể xảy ra. Ảnh minh họa

Tắc mạch ối thường diễn tiến bất ngờ, 50% tử vong do suy hô hấp, trụy tuần hoàn, rối loạn đông máu, dẫn đến chảy máu không cầm được.

Dấu hiệu thường thấy là sản phụ đột ngột tím tái sau đó nhanh chóng rơi vào tình trạng trụy tim mạch, ngừng tim, ngừng thở, rối loạn đông máu. Khi đó, thai nhi cũng có nguy cơ bị ngạt cấp tính, nếu không kịp thời mổ lấy thai, nguy cơ tử vong cũng rất cao (từ 20-60%).

Những đối tượng dễ có nguy cơ bị tắc mạch ối

Tắc mạch ối có thể xảy ra ở hầu hết các thai phụ. Tuy nhiên, một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao bị tai biến này. Chẳng hạn, những sản phụ mang thai khi lớn tuổi (trên 35 tuổi); sản phụ mổ lấy thai hoặc đẻ đường dưới nhưng có can thiệp thủ thuật foóc-xép hay giác kéo có nguy cơ bị tắc mạch ối cao hơn đẻ thường.

Bên cạnh đó, theo các nghiên cứu, 75% số trường hợp tắc mạch ối xảy ra ở người đẻ con rạ, đẻ nhiều lần, bao gồm cả đẻ mổ hay đẻ thường.

Một nhóm đối tượng khác cũng có nguy cơ cao gặp tai biến này là những sản phụ bị đa ối; mang đa thai (tử cung quá to); thai chết lưu; vỡ ối, rách cổ tử cung, vỡ tử cung; rau tiền đạo, rau bong non, sản giật...

Ngoài ra, tắc mạch ối còn có thể xảy ra trên thai phụ ít vận động hay nằm hoặc ngồi nhiều.

Làm sao để phòng ngừa tắc mạch ối?

Tắc mạch ối là bệnh lý đột ngột, hầu như không có triệu chứng báo trước. Đây là tình trạng vô cùng đáng ngại. Tuy nhiên, ngày nay, với những phát triển của công nghệ siêu âm và khám thai, những bất thường hoàn toàn có thể phát hiện, cảnh báo và xử lý sớm, tránh để sự việc đáng tiếc xảy ra.

Do đó, nguyên tắc chung là cần theo dõi quá trình thai nghén thật tốt, tuân thủ việc khám thai theo định kỳ để kịp thời phát hiện các nguy cơ. Với những thai phụ đã từng sinh nhiều lần, nhất là sinh mổ hoặc có tiền sử bị tiền sản giật, rau tiền đạo... quá trình theo dõi càng phải sát sao hơn.

Còn với các nhân viên y tế đang làm trong chuyên ngành sản khoa, các chuyên gia khuyến cáo, cần để ý để phát hiện sớm những bất thường trên phụ nữ có thai. Nếu thấy thai phụ đột ngột tím tái, ngưng tim, ngưng thở và chảy máu bất thường cần lập tức cấp cứu và yêu cầu hỗ trợ từ những đơn vị có chuyên môn.

N.Mai

Sản phụ tử vong trên bàn mổ tại Hà Tĩnh: Bệnh viện tỉnh nói 'tiếp đón chu đáo, điều trị đúng'