Tào Tháo cũng là... danh hài

Vì sao? Vì rằng, nếu đất nước không có ta, thì  rất nhiều kẻ xưng Đế, nhiều kẻ xưng Vương. Không có Tào mỗ trấn giữ, thì những tên bát nháo đó làm loạn. Có người bảo Tào Tháo ta nay đã công thành danh toại thì nên rút lui, giao lại quyền lực cho người khác, trở về đất phong của ta mà an dưỡng tuổi già. Xin lỗi, không được. Chức vụ ta không rời, quyền lực ta không giao. Vì sao? Vì rằng nếu ta rời quân đội, thì lập tức mang họa.

Ai cũng biết ta nắm binh quyền, mới có cái oai nhất hô bách ứng. Giao quyền đi là các người khử ta luôn. Vậy là vợ con ta không an toàn, hoàng thượng cũng không thể yên ổn. Vì vậy ta quyết không trao quyền lực cho bất cứ ai. Còn như đất đai mà hoàng thượng cấp, ta thấy không cần. Ta cần nhiều đất như thế để làm gì? Ta xin trả lại. Tóm lại, đất nước chưa yên thì chức vị này không thể nhường; còn như trang ấp thì có thể từ bỏ. Ta không thể vì hư danh mà quên cái hại nhỡn tiền!...”                

Thuật chí lệnh - văn bản khiến “thiên hạ câm họng”

Những lời tuyên bố trên thẳng thừng đến mức không ai dám nói lại. Ai bảo ta không có tham vọng? Có chứ, ta cũng có tham vọng, hơn nữa, tham vọng lớn lên từng ngày. Ta không muốn làm vua, mà chỉ muốn làm Tề Hoàn công, Tấn Văn công, tập hợp chư hầu chín cõi, thống nhất Trung Quốc. Ai bảo ta thanh cao? Không, ta rất thực tế. Quyền lực của ta, lợi lộc của ta, ta quyết không nhường! Ai bảo ta không nhân nhượng. Ta nhân nhượng đấy chứ. Những thứ hư ảo như đất đai, chức tước, ta nhường tất. Nhưng quyền lực thì ta không nhường!

Tào Tháo cũng nói rõ vì sao có Thuật chí lệnh này, vì sao phải tuyên bố thẳng thừng những điều trên đây? Chính là để “thiên hạ câm miệng” (dục nhân ngôn tận). Thiết tưởng không còn gì minh bạch hơn. Nếu nói Tào Tháo là gian hùng, thì đó là phong độ hơn người của kẻ gian hùng.

Trong thực có dối, trong dối có thực

Tào Tháo rất thông minh ở chỗ, trong khi thiên hạ đều nói dối, thì vũ khí tốt nhất là nói thật. Lời nói thật bao giờ cũng có sức mạnh vạch trần những gì giả dối, khiến bọn gian dối không thể tiếp tục dối trá. Vậy nên thêm một khía cạnh nữa trong tính cách Tào Tháo: Ông ta nói trơn tuột những điều mà về sách lược cần phải nói dối. Do đó trong thực có dối, trong dối có thực, ngay cả những điều nửa thực nửa dối, ông ta cũng phát biểu một cách tự nhiên, đàng hoàng. Đó là Tào Tháo, là chỗ khác người của ông ta.

Người đời gán cho Tào Tháo mười hai tính cách: Đàng hoàng, thâm trầm, cởi mở, hào sảng, thanh tao, hấp dẫn, nhậy bén, phục thiện, gian dối, xảo trá, lạnh lùng, tàn nhẫn. Ông ta vừa gian trá vừa thành thực, “gian trá” và “thành thực” thống nhất trong “hùng”, cái “thiện” và cái “ác” của ông ta cũng thống nhất trong “hùng”. Vì ông ta “ác” nên không thể gọi ông là “anh hùng”, mà phải gọi là “gian hùng”.

Nhưng phải chăng ngay từ đầu Tào Tháo đã “gian hùng”? Ông ta muốn trở thành bề tôi giỏi (năng thần), một lòng phụng sự nhà Hán, nhưng cái gì đã cản đường ông ta, đẩy ông ta vào con đường “gian hùng”? Xin xem phần sau sẽ rõ.

(Còn tiếp)

Dịch giả Trần Đình Hiến